แจกันดอกไม้บูชาพระ เลือกดอกไม้และเปลี่ยนน้ำถี่แค่ไหนไม่ให้เหม็น
ดอกไม้สดในแจกันบูชาควรเปลี่ยนน้ำทุก 1 ถึง 2 วัน ล้างแจกันด้วยน้ำยาล้างจานแล้วตัดปลายก้านใหม่ทุกครั้ง เอาใบที่จมน้ำออกให้หมด ถ้าไม่มีเวลาดูแลทุกวันให้เลือกดอกที่ทนอย่างเบญจมาศหรือกุหลาบ หรือเปลี่ยนไปใช้ดอกไม้ประดิษฐ์ที่เช็ดฝุ่นสัปดาห์ละครั้ง ทางพุทธไม่ได้กำหนดว่าห้ามใช้ดอกไม้ประดิษฐ์
แจกันที่ตั้งไว้ตั้งแต่วันพระ พอถึงวันที่สามน้ำก็ออกเขียวและมีกลิ่นแปลก ๆ ลอยขึ้นมาตอนจุดธูป เรื่องนี้เกิดกับเกือบทุกบ้านที่เลี้ยงแจกันบนหิ้ง และสาเหตุมักมาจากแบคทีเรียที่ก้านกับน้ำนิ่ง ต่อให้ดอกที่ซื้อมาสดทุกดอกก็ตาม
น้ำในแจกันเหม็นเพราะอะไร
ดอกไม้สดปล่อยน้ำตาลและเมือกออกจากรอยตัดที่ก้าน แบคทีเรียกินสารเหล่านี้แล้วโตเร็วในอากาศอุ่น ผลคือน้ำขุ่น มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว และก้านอุดตันจนดอกเหี่ยวเร็วกว่าที่ควร ใบที่แช่น้ำเน่าเร็วกว่าก้านเสียอีก
อีกเรื่องคือยุง น้ำนิ่งในภาชนะเป็นที่วางไข่ของยุงลายได้ถ้าทิ้งไว้เกินราว 7 วัน การเปลี่ยนน้ำทุกวันหรือวันเว้นวันจึงช่วยทั้งเรื่องกลิ่นและสุขอนามัยในบ้าน
ขั้นตอนเปลี่ยนน้ำที่ใช้เวลาไม่ถึงห้านาที
- ยกดอกไม้ออก วางบนกระดาษสะอาด
- เทน้ำเก่าทิ้ง ล้างแจกันด้วยน้ำยาล้างจาน ใช้นิ้วลูบผนังด้านในดูว่ามีเมือกลื่นไหม
- ตัดปลายก้านเฉียงยาวราว 1 ถึง 2 เซนติเมตร
- เด็ดใบที่ต่ำกว่าระดับน้ำออกทั้งหมด
- ใส่น้ำสะอาดแล้ววางดอกไม้กลับ
ถ้าแจกันปากแคบล้างยาก ใช้ขวดแปรงล้างขวดนมได้ ข้อนี้ซื้อครั้งเดียวใช้ได้นาน และแก้ปัญหาตะกรันที่ก้นแจกันได้ดีกว่าการเขย่าน้ำเปล่า
เลือกดอกไม้ตามความขยันของเรา
ดอกบางชนิดทนกว่ากันมาก เลือกให้ตรงกับเวลาที่มี
| ดอกไม้ | อายุในแจกันโดยประมาณ | ข้อสังเกต |
|---|---|---|
| มะลิ | 1 ถึง 2 วัน | หอม แต่เหี่ยวและเหลืองเร็ว นิยมร้อยเป็นมาลัยมากกว่า |
| กุหลาบ | 3 ถึง 5 วัน | ต้องตัดก้านบ่อย |
| เบญจมาศ | 7 ถึง 10 วัน | ทนที่สุดในกลุ่มดอกสด |
| ดาวเรือง | 3 ถึง 5 วัน | กลิ่นฉุน บางคนไม่ชอบ |
| บัว | 1 ถึง 2 วัน | ธรรมเนียมนิยม แต่ต้องเปลี่ยนบ่อย |
ความหมายของดอกแต่ละชนิดตามธรรมเนียมไทยพุทธ อ่านเพิ่มได้ในความหมายของดอกไม้ที่ใช้ไหว้ ตัวเลขอายุดอกข้างบนเป็นค่าโดยประมาณ ขึ้นกับอากาศ ความสดตอนซื้อ และความสะอาดของน้ำ
ดอกไม้ประดิษฐ์ ใช้ได้ไหม และดูแลอย่างไร
คำถามนี้ถามกันมาก ธรรมเนียมไทยพุทธให้ความสำคัญกับเจตนาในการบูชา ไม่มีข้อห้ามเรื่องวัสดุดอกไม้ บางครอบครัวที่สูงวัยมองว่าดอกสดแสดงความตั้งใจมากกว่า ก็ไม่ผิด เป็นความชอบของแต่ละบ้าน
ถ้าเลือกดอกประดิษฐ์ ให้เลือกแบบผ้าหรือพลาสติกคุณภาพดีที่สีไม่ซีดง่าย เช็ดฝุ่นด้วยผ้าหมาดสัปดาห์ละครั้ง และเปลี่ยนเมื่อสีซีดหรือขาด บ้านที่ทุกคนออกไปทำงานเช้ากลับค่ำ ดอกประดิษฐ์ทำให้หิ้งดูเรียบร้อยโดยไม่ต้องเทน้ำทุกเช้า
แจกันที่ใช้กับหิ้งพักอาศัยทั่วไปมักเป็นเซรามิกหรือแก้วทรงเตี้ย สูงไม่เกินหน้าตักพระ ชุดแจกันเซรามิกและแจกันมินิมอลที่ร้านจำหน่ายสำหรับไหว้พระมีขนาดพอดีกับหิ้งคอนโด ข้อดีคือปากกว้างล้างง่าย ข้อเสียคือเซรามิกหนักและหักง่ายถ้าเคลื่อนย้ายบ่อย
เก็บกวาดดอกไม้เก่าอย่างให้เกียรติ
ดอกไม้ที่เคยใช้บูชาพระ คนไทยมักไม่ทิ้งรวมกับขยะเปียกแบบเศษอาหาร ธรรมเนียมที่เห็นบ่อยคือห่อด้วยกระดาษสะอาดแล้วนำไปวางไว้ใต้ต้นไม้ หรือฝังในกระถางให้กลายเป็นปุ๋ย การทำแบบนี้เป็นธรรมเนียมความเคารพ ไม่ได้มีบทลงโทษหากบ้านไหนทิ้งในถังขยะปกติ ถ้าอยากรู้เรื่องจัดหิ้งทั้งชุด อ่านต่อที่วิธีจัดโต๊ะเครื่องบูชา
สรุป
ถ้าเดินผ่านหิ้งทุกเช้า เลือกเบญจมาศหรือกุหลาบสดแล้วเปลี่ยนน้ำวันเว้นวัน ถ้าบ้านว่างทั้งสัปดาห์ ใช้ดอกประดิษฐ์เช็ดฝุ่นประจำจะดูแลง่ายกว่าปล่อยให้ดอกสดเน่าคาแจกัน เลือกแบบที่ทำสม่ำเสมอได้จริง เพราะหิ้งสะอาดเรียบร้อยสำคัญกว่าชนิดของดอก
