ฤกษ์ส่งตัวเข้าห้องหอและปูเตียงมงคล ทำอย่างไรและใครเป็นคนปู
ตามธรรมเนียมไทย ผู้ปูเตียงเรือนหอมักเป็นผู้ใหญ่ที่ครองชีวิตคู่ยืนยาว มีบุตรธิดา และเป็นที่นับถือของทั้งสองฝ่าย ปูก่อนพิธีส่งตัวโดยวางผ้าปูที่นอนใหม่ หมอนคู่ และของมงคลตามที่ครอบครัวนิยม เช่นเมล็ดพืชหรือกลีบดอกไม้ เวลาที่ใช้ปูเป็นเรื่องที่ผู้ใหญ่หรือผู้ดูฤกษ์กำหนดตามแต่ละครอบครัว ไม่มีเวลาตายตัวเดียวกันทั้งประเทศ และไม่รับประกันความสุขของชีวิตคู่
พิธีส่งตัวเข้าห้องหอเป็นช่วงที่แขกน้อยลงแล้ว และคนจัดงานมักเหนื่อยจนลืมเตรียม ผู้ใหญ่ที่เป็นคนปูเตียงยังไม่ได้ถูกนัด ผ้าปูที่นอนยังอยู่ในถุง ผลไม้ที่ตั้งใจจะวางไว้ก็ยังไม่ได้ซื้อ ปัญหานี้แก้ได้ถ้ามีลำดับที่ชัดตั้งแต่ก่อนวันงาน
ลำดับของพิธีที่พบบ่อย
พิธีนี้มีหลายแบบตามภาคและครอบครัว ลำดับต่อไปนี้เป็นแบบกลางที่ใช้เป็นโครงเริ่มต้นได้
- ผู้ดูฤกษ์หรือผู้ใหญ่กำหนดเวลาปู และกำหนดทิศหัวนอนถ้าครอบครัวถือ
- เตรียมห้องให้เรียบร้อย เปลี่ยนผ้าปูที่นอนใหม่ที่ยังไม่เคยใช้ และเตรียมหมอนคู่
- ผู้ปูปูผ้า วางหมอน และวางของมงคลบนเตียงหรือใกล้เตียง
- เชิญเจ้าบ่าวเจ้าสาวเข้าห้อง ผู้ใหญ่ให้โอวาท
- ส่งตัวเข้าห้องหอ แล้วทุกคนออกจากห้อง
บางครอบครัวมีขั้นตอนเพิ่ม เช่นนั่งเตียงพร้อมกัน ให้เด็กชายหญิงที่ครอบครัวเลือกมากลิ้งบนเตียง หรือให้ผู้ปูกล่าวอวยพร ขั้นตอนเหล่านี้เป็นธรรมเนียมเฉพาะที่ตกทอดมา ไม่ได้เป็นข้อบังคับ
ใครเป็นผู้ปู
ตามธรรมเนียมไทย ผู้ปูเป็นผู้ใหญ่ที่ทั้งสองฝ่ายเคารพ โดยมีคุณสมบัติที่เล่าต่อกันมา คือครองคู่ยืนยาว มีบุตรธิดา และไม่เคยหย่าร้างหรือเป็นหม้าย ความหมายเชิงสัญลักษณ์คือขอให้คู่บ่าวสาวได้ชีวิตคู่แบบเดียวกัน
ในทางปฏิบัติเงื่อนไขเหล่านี้ไม่ครบทุกบ้าน คู่ที่ไม่มีผู้ใหญ่ตรงตามคุณสมบัติมีทางเลือกที่ยอมรับได้
- ให้ญาติผู้ใหญ่ที่ชีวิตครอบครัวมั่นคงเป็นผู้ปู แม้ไม่ครบทุกข้อ
- ให้ผู้ใหญ่สองฝ่ายปูร่วมกันฝ่ายละหนึ่งข้าง
- ให้คู่บ่าวสาวปูเอง ถ้าครอบครัวไม่ติดและอยากให้พิธีเรียบง่าย
สิ่งที่ควรทำคือคุยกับผู้ใหญ่ล่วงหน้า ไม่ใช่ไปประกาศวันงาน เพราะผู้ใหญ่บางท่านรู้สึกเสียหน้าถ้าถูกเปลี่ยนตัวกะทันหัน หรือกลับกัน บางท่านยินดีที่ไม่ต้องรับหน้าที่นี้
ของที่นิยมวางบนเตียงและความหมาย
ธรรมเนียมกลาง ๆ มีของที่เจอบ่อยดังนี้ ซึ่งความหมายเป็นการตีความตามคติไทยและจีนแบบกว้าง ๆ ไม่ใช่ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์
| ของ | ความหมายที่คนมักอธิบาย |
|---|---|
| เมล็ดพืช เช่นถั่วเขียว งา ข้าวเปลือก | ความอุดมสมบูรณ์ งอกงาม มีลูกหลาน |
| เงินและทอง (ของเล็ก) | ความมั่งคั่ง ฐานะมั่นคง |
| หมอนคู่ | ชีวิตคู่ที่อยู่เคียงข้างกัน |
| กลีบดอกไม้ เช่นกุหลาบหรือดอกรัก | ความรัก ความสดชื่น |
| ผลไม้มงคล เช่นกล้วย ส้ม | ความหวานชื่นหรือความโชคดี ตามเสียงเรียก |
| ผ้านวมหรือผ้าห่มผืนเดียว | อยู่ร่วมกันอบอุ่น |
เมล็ดพืชและกลีบดอกไม้ทำความสะอาดยาก ถ้าห้องเป็นของเช่า ให้ถามเจ้าของก่อน หรือใช้ถุงผ้าเล็กวางแทนการโรย
เลือกชุดเครื่องนอนให้เหมาะ
ของที่เจอทุกบ้านคือผ้าปูที่นอนใหม่ สิ่งที่ควรดูก่อนซื้อคือขนาดที่นอนจริง (ที่นอนห้าฟุต หกฟุต หรือสามฟุตครึ่ง) ความหนาของที่นอน และเนื้อผ้าที่เหมาะกับอากาศร้อน เพราะเครื่องนอนใหม่ที่หนาและมีสารเคลือบ ควรซักก่อนใช้ทุกครั้ง สีชมพูอ่อนหรือขาวนวลเข้าได้กับห้องส่วนใหญ่ ถ้าคู่บ่าวสาวไม่อยากให้ห้องดูหวานเกินไป ลองโทนครีมหรือเทา
ชุดเครื่องนอนแบบครบเซ็ตที่ขายทั่วไปสะดวกเพราะผ้าปู ปลอกหมอน และปลอกผ้านวมสีเดียวกัน แต่เนื้อผ้ามีหลายแบบ ควรอ่านรายละเอียดเรื่องเส้นใยและขนาดของผู้ขายก่อนสั่ง
สีของเครื่องนอนในมุมความเชื่ออ่านเพิ่มได้ที่สีเครื่องนอนมงคล
เรื่องเวลาและทิศ
หลายครอบครัวให้ผู้ดูฤกษ์กำหนดเวลาปูและทิศหัวนอน ตามโหราศาสตร์ไทยหรือปฏิทินจีนแล้วแต่สาย ไม่มีเวลาเดียวที่ใช้ได้ทุกบ้าน ถ้าไม่มีผู้ดูฤกษ์ มักเลือกปูก่อนพิธีส่งตัวในช่วงบ่ายหรือเย็นของวันแต่ง เพื่อให้ห้องพร้อมก่อนแขกกลับ
เรื่องฤกษ์ของงานแต่งโดยรวมดูต่อที่คู่มือเลือกฤกษ์แต่งงาน ส่วนการจัดห้องนอนและทิศเตียงตามฮวงจุ้ยอ่านที่ฮวงจุ้ยห้องนอนคู่รัก
ถ้าอยากให้พิธีเบาลง
ไม่จำเป็นต้องทำครบทุกอย่าง คู่ที่อยากเรียบง่ายอาจเลือกเพียงปูผ้าปูใหม่ วางหมอนคู่ และให้ผู้ใหญ่ให้พรสั้น ๆ หรือไม่ทำพิธีเลยก็ได้ ความเชื่อไม่ได้ผูกกับความสำเร็จของชีวิตสมรส คู่ที่ทำพิธีครบกับคู่ที่ไม่ทำเลย มีโอกาสสุขหรือทุกข์ขึ้นอยู่กับการอยู่ร่วมกัน ไม่ใช่ลำดับการปูเตียง
สรุป
คุยกับผู้ใหญ่ทั้งสองฝ่ายก่อนวันงานเรื่องใครเป็นผู้ปูและจะทำพิธีเต็มหรือแบบย่อ แล้วเตรียมเครื่องนอนใหม่ซักไว้ล่วงหน้า ถ้าผู้ใหญ่ตามคุณสมบัติไม่ครบ ให้เลือกผู้ที่ทุกคนยอมรับแทนการฝืนหาคนครบเงื่อนไข ส่วนของมงคลที่วางเลือกตามที่ครอบครัวนิยมและตามพื้นที่ห้อง
