เจ้านายไม่ชอบเรา ทำงานต่ออย่างไร ความเชื่อและวิธีรับมือจริง
ความเชื่อไทยอธิบายว่าเจ้านายไม่ถูกกับเรามาจากดวงชงหรือกรรมเก่า แต่ในทางปฏิบัติให้ลองแยกก่อนว่าปัญหาเป็นเรื่องงาน เรื่องนิสัยการสื่อสาร หรือเป็นการกลั่นแกล้งจริง ถ้าเป็นสองอย่างแรกแก้ได้ด้วยการตกลงความคาดหวังกับหัวหน้าและเก็บหลักฐานผลงาน ถ้าเป็นอย่างหลังควรปรึกษาฝ่ายบุคคลหรือพิจารณาย้ายงาน
ประชุมทีไรหัวหน้ามองข้ามเราไปหาคนอื่น งานที่ส่งไปถูกส่งกลับมาแก้ทั้งที่คนอื่นผ่านง่าย ๆ อีเมลของเราถูกตอบสั้นกว่าของเพื่อนร่วมทีม ถ้ารู้สึกแบบนี้มาหลายสัปดาห์ คำถามที่ตามมาก็คือเรามีอะไรผิดหรือเปล่า หรือแค่ดวงไม่ถูกกัน
คนไทยจำนวนมากอธิบายเรื่องนี้ด้วยคำว่า "ไม่ถูกชะตา" ซึ่งเป็นสำนวนที่ครอบคลุมได้ทั้งความเชื่อและความรู้สึกส่วนตัว ก่อนจะสรุปว่าเป็นเรื่องดวง ลองแยกส่วนที่เป็นความเชื่อออกจากส่วนที่ลงมือแก้ได้ก่อน
ความเชื่อไทยอธิบายคนไม่ถูกชะตาไว้อย่างไร
ในมุมไทยพุทธ คนที่เจอกันแล้วรู้สึกขัดมักถูกอธิบายด้วยกรรมเก่า คือเคยมีเหตุร่วมกันมาก่อน และเชื่อกันว่าการทำบุญ แผ่เมตตา และไม่ผูกอาฆาตเป็นทางลดความขุ่นมัวในใจ ข้อนี้เป็นคำสอนเชิงจริยธรรมมากกว่าวิธีแก้ปัญหางาน
ในโหราศาสตร์ไทย มีการดูว่าดวงของสองคนเข้ากันหรือไม่ ผ่านวันเกิด ราศี หรือดาวที่เล่นกัน ส่วนโหราศาสตร์จีนดูจากปีนักษัตร เช่น ปีที่ชงกันหรือปีที่ขัดกัน แต่ละตำรามีกติกาต่างกัน คนที่ถามสามหมอก็อาจได้สามคำตอบ จึงควรมองเป็นข้อสังเกต ไม่ใช่ข้อสรุป
แยกให้ออกก่อนว่าปัญหาอยู่ตรงไหน
ลองเขียนเหตุการณ์ที่รู้สึกว่าโดนปฏิบัติไม่ดีลงกระดาษ 5 ถึง 10 เรื่อง แล้วจัดเป็นสามกลุ่ม
กลุ่มแรกคือเรื่องงาน เช่น ส่งช้า ข้อมูลผิด หรือไม่รู้ว่าหัวหน้าต้องการอะไรกันแน่ กลุ่มที่สองคือเรื่องสไตล์การสื่อสาร หัวหน้าบางคนชอบรายงานสั้น ชอบให้โทรบอกก่อน หรือไม่ชอบถูกเถียงต่อหน้าคนอื่น กลุ่มที่สามคือพฤติกรรมที่เกินเหตุ เช่น ด่าต่อหน้าคนอื่นซ้ำ ๆ ตัดงานทิ้งโดยไม่บอก หรือพูดจาดูถูก
ส่วนใหญ่ที่เขียนออกมาจะตกอยู่สองกลุ่มแรก ซึ่งแก้ได้โดยไม่ต้องพึ่งดวง ส่วนกลุ่มที่สามต้องใช้วิธีอีกแบบ
คุยเรื่องความคาดหวังกับหัวหน้าตรง ๆ
การขอเวลา 15 นาทีคุยกับหัวหน้า แล้วถามว่า "งานชิ้นนี้ที่คุณอยากเห็นหน้าตาเป็นแบบไหน" ช่วยได้มากกว่าที่คิด เพราะหัวหน้าหลายคนไม่เคยบอกเกณฑ์ของตัวเองให้ชัด
ประโยคที่ใช้ได้คือถามว่าอะไรที่ทำอยู่แล้วดี และอะไรที่อยากให้ปรับ พร้อมจดตอบไว้ จากนั้นส่งสรุปสั้น ๆ ทางอีเมลหลังคุย ถ้าหัวหน้าไม่เปิดโอกาสให้คุยเลย ข้อนี้เองก็เป็นข้อมูลสำคัญอย่างหนึ่ง
เก็บหลักฐานผลงานไว้เงียบ ๆ
ไม่ต้องทำเหมือนเตรียมฟ้องใคร แค่เก็บไฟล์งานที่ส่ง วันที่ส่ง และคำตอบที่ได้รับไว้ในโฟลเดอร์เดียว เมื่อถึงรอบประเมินหรือเมื่อมีคนตั้งข้อสงสัย จะมีของจริงให้ชี้ได้ ข้อนี้คนมักข้ามเพราะรู้สึกว่าเป็นการระแวง แต่ในทางปฏิบัติมันคือบันทึกการทำงานธรรมดา
ดูแลใจระหว่างที่ยังต้องเจอหน้ากันทุกวัน
ถ้าต้องเข้าที่ทำงานทุกวัน ใจจะเหนื่อยก่อนงานเสร็จ คนที่เชื่อเรื่องบุญอาจสวดมนต์สั้น ๆ ก่อนเข้างาน หรือแผ่เมตตาก่อนนอน ซึ่งช่วยให้ใจนิ่งขึ้นได้จริงสำหรับหลายคน ส่วนคนที่ไม่ถนัดเรื่องนี้ อาจใช้การเดิน หายใจลึก หรือคุยกับคนที่ไว้ใจนอกที่ทำงานแทน
มีเรื่องหนึ่งที่ควรระวัง คือการเอาเรื่องเจ้านายไปบ่นในกลุ่มแชตของทีม เพราะข้อความมักไปถึงคนที่ไม่ควรไปถึง
ถ้าอยากจดความคิดและสิ่งที่ต้องทำให้เป็นระเบียบ หนังสือจิตวิทยาเล่มเล็กเรื่องการจัดการความเครียดช่วยเป็นกรอบให้คิดได้ ข้อดีคือราคาไม่สูงและอ่านจบเร็ว ข้อจำกัดคือเป็นหนังสือทั่วไป ไม่ได้แก้สถานการณ์เฉพาะของที่ทำงานเรา
ถึงจุดไหนควรเลิกพยายามแล้วเริ่มหางานใหม่
มีเกณฑ์ที่พอใช้ได้อยู่สามข้อ
- คุยตกลงความคาดหวังแล้ว แต่ท่าทีไม่เปลี่ยนเลยภายในสองถึงสามเดือน
- นอนไม่หลับ ปวดท้อง หรือกลัวการเข้างานจนกระทบสุขภาพ
- เห็นว่าคนที่ทำงานระดับเดียวกันก็ถูกปฏิบัติแบบเดียวกัน แสดงว่าเป็นวัฒนธรรมของที่นั่น
ถ้าติ๊กได้สองข้อขึ้นไป ให้เริ่มหางานใหม่ได้เลยโดยไม่ต้องรีบลาออก เรื่องการเลือกจังหวะอ่านเพิ่มได้ในลาออกควรเลือกช่วงไหนตามความเชื่อ และถ้ากำลังคิดเปลี่ยนสายงาน ดูเปลี่ยนสายอาชีพ ควรดูฤกษ์และเตรียมใจอย่างไร
เตรียมใจก่อนไปสัมภาษณ์ที่ใหม่
คนที่เพิ่งผ่านเรื่องแบบนี้มักเข้าห้องสัมภาษณ์ด้วยความรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ ลองทบทวนผลงานที่เก็บไว้ในหัวข้อก่อนหน้า มันคือหลักฐานว่าเราทำงานได้ และมีแนวทางเพิ่มเติมในสร้างกำลังใจก่อนสัมภาษณ์งานอย่างได้ผล ส่วนโต๊ะทำงานที่จัดให้นั่งสบายก็ช่วยเรื่องสมาธิได้ ตามที่เขียนไว้ในจัดโต๊ะทำงานเสริมความมั่นใจ
สรุป
ลองคุยตกลงความคาดหวังกับหัวหน้าให้เสร็จก่อน แล้วให้เวลาสองถึงสามเดือนดูผล ระหว่างนั้นเก็บผลงานและดูแลใจตามที่ถนัด ถ้าสุขภาพเริ่มแย่หรือเจอพฤติกรรมเกินเหตุ ให้ปรึกษาฝ่ายบุคคลหรือเริ่มหางานใหม่โดยไม่ต้องรอให้ดวงเปลี่ยน
