เซ็นสัญญาจ้างงาน กับวันเริ่มงานจริง ฤกษ์ต้องดูวันไหน

คนที่เพิ่งได้งานใหม่มักเจอคำถามจากที่บ้านแบบเดียวกัน คือ "ขอฤกษ์เริ่มงานหรือยัง" ทั้งที่จริง ๆ สิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้นในอีกสองวันข้างหน้าคือการไปเซ็นสัญญาจ้างที่ออฟฟิศ ส่วนวันเริ่มงานจริงยังอยู่อีกสามสัปดาห์ข้างหน้าตามที่ตกลงกับบริษัทเดิมเรื่องแจ้งลาออกล่วงหน้า

ความสับสนระหว่างสองวันนี้พบได้บ่อย เพราะบทความเรื่องฤกษ์เริ่มงานใหม่ที่มีอยู่ทั่วไปมักพูดถึงวันแรกที่ไปทำงานจริงเป็นหลัก โดยไม่ได้แยกให้ชัดว่าวันเซ็นสัญญาก็เป็นอีกฤกษ์หนึ่งที่แยกจากกันได้

วันเซ็นสัญญากับวันเริ่มงาน คือคนละฤกษ์กัน

วันเซ็นสัญญาจ้างงานหรือวันตอบรับข้อเสนองาน คือวันที่เริ่มต้นข้อตกลงทางกฎหมายระหว่างพนักงานกับนายจ้าง มีลักษณะใกล้เคียงกับฤกษ์เซ็นสัญญาธุรกิจ มากกว่าฤกษ์เริ่มงาน เพราะ ณ วันนั้นยังไม่มีการทำงานจริงเกิดขึ้น เป็นเพียงการลงนามยืนยันเงื่อนไข

ส่วนวันเริ่มงานวันแรก คือวันที่พนักงานเดินเข้าออฟฟิศและเริ่มปฏิบัติงานจริง ซึ่งเป็นฤกษ์ที่คนไทยให้ความสำคัญมากกว่าตามธรรมเนียม ผู้ที่ยังไม่มีเวลาเกิดชัดเจนและต้องการหลักการดูฤกษ์วันเริ่มงานสามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่เริ่มดูฤกษ์เริ่มงานใหม่ สำหรับคนไม่มีเวลาเกิด

สองวันนี้มักห่างกันตั้งแต่ไม่กี่วันไปจนถึงหนึ่งเดือน โดยเฉพาะกรณีที่ต้องแจ้งลาออกจากงานเดิมล่วงหน้าตามสัญญา จึงสามารถแยกขอฤกษ์ทั้งสองจุดได้อย่างอิสระ ไม่ต้องบีบให้ตรงกัน

สิ่งที่ควรอ่านในสัญญาจ้างงานก่อนเซ็น มากกว่าดูฤกษ์

สัญญาจ้างงานมีรายละเอียดที่กระทบสิทธิและรายได้ของพนักงานโดยตรง ควรอ่านให้ครบก่อนเซ็นทุกครั้ง

• อัตราเงินเดือนและวันจ่ายเงินเดือน — ตรวจให้ตรงกับที่ตกลงกันในขั้นตอนสัมภาษณ์
• ระยะเวลาทดลองงานและเกณฑ์ประเมิน — ต้องรู้ว่าจะถูกประเมินผลด้วยเกณฑ์อะไรและเมื่อใด
• สวัสดิการที่ได้รับ — เช่น ประกันสังคม ประกันสุขภาพเพิ่มเติม วันลาพักร้อน และโบนัส
• เงื่อนไขการแจ้งลาออก — ต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน เพื่อวางแผนกับงานเดิมได้ทัน
• ข้อตกลงห้ามทำงานแข่งขัน (ถ้ามี) — บางสัญญาระบุข้อจำกัดหลังพ้นสภาพพนักงาน ควรอ่านให้เข้าใจก่อนเซ็น

ตารางเปรียบเทียบวันเซ็นสัญญากับวันเริ่มงาน

เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญาจ้างงาน

• อ่านอัตราเงินเดือนและสวัสดิการให้ตรงกับที่ตกลงไว้ตอนสัมภาษณ์
• ตรวจระยะเวลาทดลองงานและเกณฑ์การประเมิน
• ตรวจเงื่อนไขการแจ้งลาออกล่วงหน้าก่อนวางแผนวันเริ่มงาน
• แยกขอฤกษ์วันเซ็นสัญญากับวันเริ่มงานหากต้องการทั้งสองวัน
• เก็บสำเนาสัญญาจ้างงานไว้เป็นหลักฐานของตนเอง

กรณีสมมติ: ลาออกงานเดิมแบบไม่ทันแจ้งล่วงหน้าตามสัญญา

ลองดูกรณีสมมติที่ใกล้เคียงสถานการณ์จริง พนักงานคนหนึ่งได้รับข้อเสนองานใหม่ที่อยากเริ่มงานภายในสองสัปดาห์ แต่สัญญาจ้างงานเดิมระบุว่าต้องแจ้งลาออกล่วงหน้าอย่างน้อยสามสิบวัน พนักงานจึงต้องเลือกระหว่างขอบริษัทใหม่เลื่อนวันเริ่มงานออกไป หรือแจ้งลาออกจากงานเดิมโดยยอมรับว่าอาจถูกหักเงินเดือนบางส่วนตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา

ในกรณีนี้พนักงานเลือกคุยกับบริษัทใหม่อย่างตรงไปตรงมา อธิบายเงื่อนไขแจ้งลาออกล่วงหน้าของงานเดิม บริษัทใหม่เข้าใจสถานการณ์และยินดีเลื่อนวันเริ่มงานออกไปอีกสองสัปดาห์ให้ พนักงานจึงสามารถแจ้งลาออกงานเดิมได้ครบตามเงื่อนไขสัญญาโดยไม่ต้องเสียเงินหรือความสัมพันธ์กับนายจ้างเดิม เคสนี้แสดงให้เห็นว่าการอ่านเงื่อนไขแจ้งลาออกในสัญญาจ้างงานเดิมให้ละเอียดตั้งแต่วันแรกที่เซ็น มีผลต่อความยืดหยุ่นในการเปลี่ยนงานในอนาคตมากกว่าที่หลายคนคิด

สัญญาจ้างแบบไม่มีกำหนดเวลา กับสัญญาจ้างแบบมีกำหนดเวลา ต่างกันตรงไหน

สัญญาจ้างแบบไม่มีกำหนดเวลาสิ้นสุด หรือที่เรียกกันทั่วไปว่าพนักงานประจำ เป็นรูปแบบที่พบมากที่สุดในตลาดแรงงานไทย พนักงานมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงานหากถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด และมักได้รับสวัสดิการเต็มรูปแบบตามนโยบายบริษัท

สัญญาจ้างแบบมีกำหนดเวลา หรือสัญญาจ้างชั่วคราว ระบุวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดชัดเจนตั้งแต่ต้น เมื่อครบกำหนดสัญญาจะสิ้นสุดโดยอัตโนมัติโดยไม่ถือเป็นการเลิกจ้าง นายจ้างจึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยในกรณีที่ไม่ต่อสัญญา พนักงานที่รับสัญญาประเภทนี้ควรอ่านเงื่อนไขการต่อสัญญาให้ชัดว่ามีการแจ้งล่วงหน้าก่อนครบกำหนดหรือไม่ และหากมีการต่อสัญญาซ้ำหลายครั้งติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน ควรสอบถามสิทธิ์ตามกฎหมายแรงงานเพิ่มเติม เพราะบางกรณีอาจถูกตีความว่าเป็นการจ้างงานต่อเนื่องซึ่งมีผลต่อสิทธิ์ค่าชดเชยที่แตกต่างออกไป

วันขึ้นทะเบียนประกันสังคม ต้องตรงกับวันเริ่มงานไหม

ตามกฎหมายประกันสังคม นายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนลูกจ้างเป็นผู้ประกันตนภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดนับจากวันที่เริ่มจ้างงานจริง ไม่ใช่วันที่เซ็นสัญญาจ้าง พนักงานใหม่จึงควรตรวจสอบกับฝ่ายบุคคลว่าวันคุ้มครองประกันสังคมของตนเองเริ่มนับจากวันไหน เพราะมีผลต่อสิทธิการรักษาพยาบาลและสิทธิประโยชน์อื่นตั้งแต่วันแรกของการเป็นผู้ประกันตน

พนักงานที่ลาออกจากงานเดิมและมีช่วงว่างก่อนเริ่มงานใหม่หลายวันหรือหลายสัปดาห์ ควรทราบว่าสิทธิประกันสังคมจากนายจ้างเดิมจะสิ้นสุดลงหลังพ้นสภาพพนักงาน และสิทธิจากนายจ้างใหม่จะเริ่มนับใหม่ตามวันที่ขึ้นทะเบียน ช่วงว่างระหว่างกลางจึงอาจไม่มีความคุ้มครองประกันสังคมจากนายจ้าง ควรวางแผนเรื่องนี้ล่วงหน้าหากมีนัดหมายทางการแพทย์ในช่วงเปลี่ยนงานพอดี

หนังสือรับรองการทำงานกับใบผ่านงาน ต้องขอจากบริษัทเดิมไหม

พนักงานที่กำลังจะเซ็นสัญญาจ้างงานใหม่มักถูกขอเอกสารยืนยันประสบการณ์ทำงานจากบริษัทเดิม ซึ่งมีสองแบบที่คนมักสับสน คือหนังสือรับรองการทำงาน ที่ระบุตำแหน่ง ระยะเวลาทำงาน และบางครั้งรวมเงินเดือน ใช้ยื่นประกอบการสมัครงานใหม่หรือขอสินเชื่อ กับใบผ่านงานหรือหนังสือรับรองการลาออก ที่ยืนยันว่าพ้นสภาพพนักงานจากบริษัทเดิมแล้วอย่างถูกต้อง ไม่มีภาระผูกพันค้างอยู่

พนักงานควรขอเอกสารทั้งสองประเภทจากฝ่ายบุคคลของบริษัทเดิมตั้งแต่วันที่แจ้งลาออก ไม่ควรรอจนถึงวันสุดท้ายของการทำงาน เพราะบางบริษัทใช้เวลาดำเนินการออกเอกสารหลายวันทำการ หากไปขอกะทันหันในวันสุดท้ายอาจไม่ทันใช้ยื่นในวันเซ็นสัญญางานใหม่ตามกำหนด บริษัทใหม่บางแห่งกำหนดให้ยื่นเอกสารเหล่านี้ก่อนวันเริ่มงานจริงด้วยซ้ำ ไม่ใช่แค่วันเซ็นสัญญา จึงควรวางแผนขอเอกสารให้เสร็จเรียบร้อยก่อนวันฤกษ์ที่เลือกไว้พอสมควร เพื่อไม่ให้เอกสารที่ขาดหายกลายเป็นอุปสรรคในวันที่ตั้งใจเริ่มต้นสิ่งใหม่

พนักงานบางคนลาออกจากงานเดิมด้วยความไม่ลงรอยกันกับหัวหน้างาน ทำให้กังวลว่าจะขอเอกสารยากกว่าปกติ ในกรณีนี้ควรขอเป็นลายลักษณ์อักษรผ่านอีเมลถึงฝ่ายบุคคลโดยตรงแทนการขอด้วยวาจากับหัวหน้างานคนเดิม เพราะฝ่ายบุคคลมีหน้าที่ออกเอกสารตามข้อเท็จจริงของประวัติการทำงาน ไม่ขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างพนักงานกับหัวหน้างานแต่อย่างใด หากบริษัทเดิมปฏิเสธหรือล่าช้าโดยไม่มีเหตุผลอันควร พนักงานมีสิทธิ์สอบถามกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเพื่อขอคำแนะนำเพิ่มเติมได้เช่นกัน

สรุป

วันเซ็นสัญญาจ้างงานกับวันเริ่มงานวันแรกเป็นฤกษ์คนละความหมายกัน ไม่จำเป็นต้องบีบให้ตรงวันเดียวกัน สิ่งที่ควรให้ความสำคัญมากกว่าฤกษ์คือการอ่านเงื่อนไขสัญญาจ้างให้ละเอียด ทั้งเงินเดือน ระยะเวลาทดลองงาน และเงื่อนไขการแจ้งลาออก เพราะเป็นรายละเอียดที่กระทบชีวิตการทำงานในระยะยาวมากกว่าตัวเลขวันที่บนปฏิทิน