ทวงเงินที่ญาติยืมไปอย่างไรไม่ให้เสียความสัมพันธ์ และควรตัดใจเมื่อไร
ทวงเงินญาติให้ได้ผลควรเริ่มจากสรุปยอดและวันที่ให้ยืมไว้เป็นลายลักษณ์อักษร ติดต่อเป็นการส่วนตัว พูดข้อเท็จจริงและเสนอแผนผ่อนคืนที่เป็นไปได้ พร้อมกำหนดเส้นตายที่ชัด ถ้าผ่านไปหลายรอบแล้วยังไม่มีท่าทีจ่าย ให้ประเมินว่ารับได้หรือไม่ที่จะนับเงินก้อนนั้นเป็นการให้ ส่วนเรื่องที่ต้องใช้กฎหมายให้ปรึกษาหน่วยงานด้านกฎหมายโดยตรง
ญาติโทรมายืมเงินสามหมื่นตอนที่เขาบอกว่าค่ารักษาแม่ยังไม่พอ เราโอนไปเพราะสงสาร สามเดือนผ่านไป ทุกครั้งที่เจอกันงานเลี้ยง เขายิ้ม ถามสารทุกข์สุกดิบ แต่ไม่เคยพูดถึงเรื่องเงิน ส่วนเราก็ไม่กล้าเปิดปาก เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นในครอบครัวไทยบ่อยกว่าที่คิด และเงินสามหมื่นอาจหนักใจกว่าตัวเลขเมื่อคนที่ติดค้างคือคนที่ต้องเจอกันไปอีกหลายปี
เริ่มจากรวบรวมตัวเลขให้ชัดก่อนโทร
ก่อนพูดอะไร เปิดประวัติโอนเงินในแอปธนาคารแล้วจดไว้สามอย่าง วันที่โอน จำนวนเงิน และสิ่งที่ตกลงกันครั้งแรก เช่น "จะคืนสิ้นเดือน" หรือ "ขอยืมก่อนไม่มีกำหนด" ข้อมูลนี้ช่วยให้เราพูดด้วยข้อเท็จจริง ไม่ต้องใช้ความรู้สึกเป็นหลักฐาน
คนจำนวนมากพบว่าจดเองแล้วเงินที่ให้ยืมไปในปีเดียวกันมีมากกว่าที่คิด ถ้ามีหลายก้อน แยกเป็นรายการ การใช้สมุดบัญชีเล่มเล็กจดไว้ช่วยให้ไม่ลืมและไม่ต้องเปิดแอปทุกครั้ง
สองรายการข้างบนเป็นสมุดรายรับรายจ่ายขนาด A5 ที่ร้านระบุว่าเป็นสมุดบัญชี ข้อดีคือกระดาษมีช่องแยกวันที่และยอด ข้อเสียคือต้องจดเองทุกครั้ง ถ้าชอบแอปมากกว่าก็ใช้โน้ตในมือถือแทนได้
ลำดับวิธีทวงที่เสียแรงน้อยที่สุด
- ทักข้อความสั้น ๆ ก่อน เช่น "ว่างคุยเรื่องเงินที่ยืมไปเมื่อไรดี"
- นัดคุยตัวต่อตัวหรือโทรในเวลาที่เขาสะดวก ไม่ทักกลางงานเลี้ยงหรือต่อหน้าผู้อื่น
- สรุปยอดสั้น ๆ แล้วถามแผนของเขา
- ถ้าเขาจ่ายไม่ได้ทั้งก้อน เสนอแบ่งเป็นงวด ตกลงวันและยอดที่แน่นอน
- ส่งข้อความสรุปข้อตกลงหลังคุยเสร็จ เพื่อให้สองฝ่ายมีข้อมูลตรงกัน
ข้อสุดท้ายทำให้หลายเรื่องจบเร็ว เพราะคนที่รับข้อความสรุปไปแล้วมักรู้สึกผูกพันกับตัวเลขที่ตอบรับ
ประโยคทวงที่ใช้ได้จริง
- "พี่ ขอคุยเรื่องเงินสามหมื่นที่ให้ยืมเมื่อเดือนมกราคมหน่อยนะ ตอนนี้พอมีแผนคืนไหม"
- "ช่วงนี้เราเองก็มีรายจ่ายก้อนใหญ่ ขอให้โอนคืนเป็นงวดละห้าพันได้ไหม เริ่มสิ้นเดือนนี้"
- "ไม่ได้อยากให้เสียใจนะ แต่เงินก้อนนี้เป็นเงินเก็บ เราต้องการใช้จริง"
ประโยคที่ควรเลี่ยงคือคำประชด หรือการพูดเรื่องนี้ผ่านญาติคนอื่น เพราะข่าวจะกระจายและอีกฝ่ายจะรู้สึกเสียหน้าก่อนที่จะรู้สึกผิด
ตั้งเส้นตายแบบไหนที่ไม่กดดันเกินไป
เส้นตายที่สมเหตุผลคือวันที่อีกฝ่ายทำได้ถ้าตั้งใจ เช่น วันเงินเดือนออกหรือวันที่ขายผลผลิต ไม่ใช่วันที่เรานึกขึ้นได้ ควรเปิดโอกาสให้เขาเสนอวันเองก่อน เพราะวันที่เขาเสนอเองมักทำตามได้มากกว่าวันที่ถูกกำหนด
ถ้าผ่านเส้นตายไปแล้วและเขาเงียบ ทวงรอบที่สองได้เลย โดยอ้างข้อความสรุปเดิม รอบที่สามคือจุดที่ควรเริ่มถามตัวเองว่าจะทำอย่างไรต่อ
ความเชื่อเรื่องเงินให้ยืมกับการตัดใจ
ในความเชื่อพื้นบ้านของไทยมีคำปลอบใจว่า เงินที่ให้ยืมแล้วไม่กลับมาอาจเป็นการใช้หนี้เก่าที่เคยติดกัน หรือนับเป็นการให้ทานแก่ญาติ ความเชื่อนี้ใช้ปลอบใจได้ แต่ไม่ควรใช้เป็นเหตุผลให้ไม่ติดตามเงินที่ยังมีโอกาสได้คืน เพราะไม่ได้มีหลักฐานทางศาสนาหรือกฎหมายรองรับ
สัญญาณที่บอกว่าควรตัดใจมีสามอย่างที่ดูได้จริง คือเขาปฏิเสธว่าไม่เคยยืม เขาบล็อกช่องทางติดต่อ หรือเขาหยุดจ่ายหลังจากผ่อนครบหนึ่งถึงสองงวด หากถึงจุดนั้นลองถามตัวเองว่า เงินก้อนนี้ถ้าไม่ได้คืนจะกระทบค่าใช้จ่ายจำเป็นหรือไม่ ถ้าไม่กระทบมาก นับเป็นการให้แล้วหยุดให้ยืมครั้งต่อไป จะประหยัดความเครียดกว่า
ถ้ายอดสูงจนกระทบชีวิต ควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายเรื่องหลักฐานที่มีอยู่และขั้นตอนที่เหมาะสม ซึ่งเป็นเรื่องของหน่วยงานรัฐและสภาทนายความ ไม่ใช่ข้อมูลที่บทความนี้ให้ครบได้
ป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ
ก่อนให้ยืมครั้งต่อไป ถามตัวเองว่าให้ได้โดยไม่เดือดร้อนไหม ถ้าไม่ ปฏิเสธอย่างนุ่มนวลได้ เช่น "ตอนนี้เงินสดไม่พอ ช่วยได้แค่หนึ่งพันบาท" การให้บางส่วนเป็นการให้ ไม่ต้องจดว่ายืม ส่วนเรื่องวางแผนเงินในระยะยาว อ่านเพิ่มที่ตั้งเป้าหมายการเงินอย่างชัดเจน และวิธีสร้างความมั่นใจทางการเงินตามความเชื่อไทย
สรุป
เริ่มจากจดยอดและวันที่ในสมุดหรือโน้ตวันนี้ แล้วนัดคุยครั้งเดียวพร้อมข้อเสนอผ่อนเป็นงวด ถ้าจบสามรอบแล้วไม่มีความคืบหน้า ให้ตัดสินจากผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายของตัวเองว่าจะนับเป็นการให้ หรือขอคำปรึกษาทางกฎหมาย และหลังจากนั้นจำกัดวงเงินที่ให้ยืมครั้งต่อไปให้เป็นเงินที่รับได้หากไม่กลับมา
