ได้เงินคืนจากหนี้เก่าที่คิดว่าสูญแล้ว ถือเป็นลาภไหมและควรใช้อย่างไร
ในมุมความเชื่อไทยพุทธ เงินที่ได้คืนโดยไม่คาดคิดถือเป็นลาภอย่างหนึ่งได้ แต่ไม่มีหลักตายตัวว่าต้องทำอะไรตอบแทน ในทางปฏิบัติควรจดเป็นเงินก้อนแยก ไม่ปนกับรายรับประจำเดือน แล้วแบ่งเป็นเงินสำรอง หนี้ที่ติดอยู่ และส่วนเล็ก ๆ สำหรับตัวเองหรือทำบุญตามศรัทธา
เจ็ดปีก่อนยืมไปห้าหมื่น เพื่อนหายไปเฉย ๆ ตัดใจนานแล้วว่าเป็นค่าเรียนรู้ จู่ ๆ มีแจ้งเตือนโอนเงินเข้า พร้อมข้อความสั้น ๆ ว่า "ขอโทษที่ช้านะ" ความรู้สึกแรกมักเป็นทั้งดีใจและงง ก่อนที่คำถามถัดมาจะตามมาว่า เงินก้อนนี้ควรเรียกว่าลาภไหม แล้วจะใช้อะไรดี
ลาภในความเชื่อไทยพุทธ หมายถึงอะไรกันแน่
คำว่า "ลาภ" ในคำสอนพุทธเป็นหนึ่งในโลกธรรมแปดอย่าง คือสิ่งที่มาแล้วก็ไปตามธรรมดาโลก ได้แก่ ลาภ เสื่อมลาภ ยศ เสื่อมยศ สรรเสริญ นินทา สุข ทุกข์ มุมนี้ไม่ได้สอนให้ตีความว่าเงินคืนเป็นรางวัลจากสวรรค์ แต่บอกให้รับรู้ว่าของที่ได้มาก็คือของที่ได้มา ไม่ผูกติดมากเกินไป
ส่วนความเชื่อแบบชาวบ้านจะเรียกเงินที่เข้ามาโดยไม่ได้นึกถึงว่า "ลาภลอย" หรือ "เงินเก่าคืน" และมักมีธรรมเนียมเล็ก ๆ ตามมา เช่นแบ่งไปทำบุญ ใส่บาตรตอนเช้า หรือเลี้ยงข้าวคนที่บ้าน ทั้งหมดนี้เป็นธรรมเนียมที่ทำแล้วสบายใจ ไม่มีข้อบังคับ และไม่มีผลทางกฎหมายหรือการเงินใด ๆ
ก่อนวางแผนใช้ ต้องเช็กสามเรื่องนี้
- เป็นเงินต้นทั้งก้อนหรือมีดอกเบี้ยรวมมาด้วย ถ้าคนคืนเพิ่มให้ ให้แยกใจไว้ว่าส่วนเพิ่มคือน้ำใจ
- มีคนอื่นที่ควรรับรู้ไหม ถ้าเป็นเงินที่ยืมไปในนามครอบครัว ควรบอกคู่ชีวิตหรือผู้ที่ร่วมออกเงินด้วย
- ตอนนี้มีหนี้ติดตัวอะไรบ้าง และดอกเบี้ยเท่าไร
ข้อสามคนมักข้าม เพราะรู้สึกว่ามีเงินแล้วรีบไปซื้อของที่อยากได้ก่อน
ตัวอย่างการแบ่งเงินก้อน
ตารางนี้เป็นตัวอย่างให้ปรับตามชีวิตจริง ไม่ใช่สูตรตายตัว
| กรณี | ปิดหนี้ดอกสูง | เงินสำรองฉุกเฉิน | ส่วนตัว/ทำบุญ |
|---|---|---|---|
| มีหนี้บัตรเครดิต ไม่มีเงินสำรอง | ส่วนใหญ่ | ส่วนเล็ก | ส่วนเล็กมาก |
| ไม่มีหนี้ มีเงินสำรองครบ | ไม่มี | เติมให้ครบ | ได้มากขึ้น |
| ไม่มีหนี้ ไม่มีเงินสำรอง | ไม่มี | ส่วนใหญ่ | ส่วนเล็ก |
เงินสำรองฉุกเฉินที่หลายแหล่งการเงินส่วนบุคคลแนะนำคือค่าใช้จ่ายราว 3 ถึง 6 เดือน แต่ถ้าตอนนี้ยังไม่มีเลย แค่เริ่มมีเงินสำรองสักหนึ่งเดือนก็ถือว่าเดินหน้าแล้ว
เงินคืนกับปมความสัมพันธ์
บางครั้งเงินกลับมาพร้อมความรู้สึกค้างใจ คนยืมหายไปนานโดยไม่ติดต่อ จะรับเงินแล้วทำเฉยหรือจะพูดอะไรดี ทางที่ง่ายที่สุดคือตอบข้อความสั้น ๆ ว่าได้รับแล้ว ขอบคุณที่คืน ไม่ต้องย้อนไปตัดสินอดีต ถ้าอยากรักษามิตรภาพก็ไม่ต้องรื้อเรื่องเก่า ถ้าไม่อยากให้ยืมอีกก็ไม่ต้องบอกเหตุผล แค่ตอบปฏิเสธเมื่อมีคนขออีกครั้ง
ส่วนเรื่องที่ต้องการดำเนินการทางกฎหมายกับหนี้ที่ยังไม่ได้คืน เช่น อายุความหรือหลักฐานการยืม เป็นเรื่องเฉพาะกรณี ควรสอบถามผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายหรือสำนักงานช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่ ไม่ควรอาศัยข้อมูลทั่วไปตัดสินเอง
วิธีเก็บเงินก้อนไม่ให้ไหลหายไปกับเรื่องเล็ก
เงินที่ไม่ได้คาดว่าจะมี เป็นเงินที่ใช้หมดไปง่ายที่สุด เพราะไม่ได้อยู่ในงบเดือนไหนเลย วิธีที่ง่ายคือโอนทั้งก้อนไปบัญชีแยกทันทีที่ได้รับ แล้วค่อยตัดสินใจทีหลังหนึ่งสัปดาห์
ถ้าตัดสินใจแบ่งเป็นซองเงินสดสำหรับค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่ตั้งใจไว้ ที่จัดระเบียบบิลและซองเงินสดแบบมีช่องหลายช่องช่วยให้มองเห็นงบแต่ละหมวดตรง ๆ ข้อเสียคือต้องมีวินัยเติมเงินและจดทุกครั้ง ส่วนกระปุกออมสินแบบเปิดยากเหมาะกับเงินเก็บเล็ก ๆ ที่ไม่อยากแตะ
สรุป
เงินคืนจะเรียกว่าลาภหรือแค่เงินของตัวเองที่กลับมาก็ได้ทั้งสองมุม ตัดสินใจง่าย ๆ ด้วยลำดับนี้ ถ้ามีหนี้ดอกสูงให้จัดการก่อน ถ้ายังไม่มีเงินสำรองให้เติมก่อน ที่เหลือค่อยแบ่งไปทำบุญหรือให้รางวัลตัวเองตามที่สบายใจ แล้วจดไว้ในสมุดสักบรรทัดว่าเงินก้อนนี้ไปอยู่ที่ไหนบ้าง
