ไปวัดครั้งแรกในชีวิต ควรแต่งกายและทำตัวอย่างไรให้ถูกมารยาท
แต่งกายสุภาพ ปิดไหล่และเข่า เสื้อผ้าไม่โปร่งแสงและไม่รัดรูป ถอดรองเท้าก่อนขึ้นศาลาหรือเข้าโบสถ์วิหาร พูดเบา ไม่ชี้เท้าหรือหันฝ่าเท้าไปทางพระพุทธรูป ไม่ปีนป่ายหรือแตะต้องพระพุทธรูปเกินที่วัดอนุญาต ผู้หญิงไม่สัมผัสตัวพระภิกษุ และถ้าไม่แน่ใจเรื่องใด ให้สังเกตคนในวัดหรือถามเจ้าหน้าที่ได้ทันที ไม่มีใครถือโทษผู้เริ่มต้นที่ตั้งใจ
คนที่ไม่เคยเข้าวัดมาก่อน ไม่ว่าจะเป็นคนไทยที่โตมาในครอบครัวที่ไม่ค่อยไป หรือชาวต่างชาติที่เพิ่งมาอยู่ มักกังวลเรื่องเดียวกัน คือกลัวทำอะไรผิดโดยไม่รู้ตัว แล้วคนรอบข้างจะมองไม่ดี ความจริงคือมารยาทหลักที่วัดไทยคาดหวังจากผู้มาเยือนมีไม่มาก และถ้าคุณตั้งใจให้เกียรติสถานที่ ความผิดพลาดเล็กน้อยมักได้รับการให้อภัย
ก่อนออกจากบ้าน เตรียมชุดและของติดตัว
ชุดที่เหมาะคือเสื้อที่ปิดไหล่ ไม่เปิดหน้าอกลึก ไม่โปร่งแสง ส่วนล่างเป็นกางเกงขายาว กระโปรงยาวระดับเข่าหรือยาวกว่า สีสุภาพ ไม่จำเป็นต้องขาวล้วนหรือดำล้วน ยกเว้นงานที่ระบุ เช่น งานศพที่นิยมใส่สีขาวดำ
วัดใหญ่ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวมีเจ้าหน้าที่ตรวจชุดที่ทางเข้า ถ้าสวมกางเกงขาสั้นหรือเสื้อสายเดี่ยว อาจไม่อนุญาตให้เข้าบางส่วน บางแห่งมีผ้าคลุมหรือผ้าถุงให้ยืมโดยมัดจำ ส่วนวัดเล็กในชุมชนมักไม่ตรวจเข้มแต่ผู้คนในวัดจะสังเกตได้ว่าผู้มาเยือนให้ความเคารพหรือไม่
ของที่ควรพกคือถุงผ้าหรือกระเป๋าเล็กสำหรับใส่รองเท้าถ้าต้องหิ้วเข้า ผ้าคลุมไหล่หนึ่งผืนที่ใช้ได้ทั้งปิดไหล่และกันแดด น้ำดื่ม และเงินสดเหรียญหรือธนบัตรย่อยไว้ใส่ตู้บริจาคถ้าอยากทำ
ตอนเข้าประตูวัด
ลำดับที่ปลอดภัยที่สุดเมื่อไปถึงคือชะลอจังหวะ สังเกตสักครู่ว่าคนอื่นทำอะไร ถอดหมวกและแว่นดำเมื่อเข้าเขตอุโบสถหรือวิหาร ส่วนรองเท้า ถ้าเห็นชั้นวางรองเท้าหรือกองรองเท้าหน้าประตู ให้ถอดไว้ตรงนั้น
เสียงเป็นเรื่องที่คนมักลืม พูดเบากว่าปกติ ปิดเสียงมือถือหรือปรับเป็นสั่น ไม่เปิดเสียงวิดีโอขณะเดิน ถ้าต้องรับโทรศัพท์ ออกไปรับนอกบริเวณที่มีคนสวดมนต์หรือนั่งสมาธิ
ตัวอย่างลำดับเมื่ออยู่ในวิหารหรืออุโบสถ
- ถอดรองเท้าและวางเรียบร้อยหน้าประตู
- เข้าไปอย่างช้า ๆ ไม่เดินข้ามหน้าผู้ที่กำลังสวดหรือกราบ
- ถ้าจะกราบพระพุทธรูป ให้กราบสามครั้ง ท่านั่งปกติคือนั่งพับเพียบ เท้าทั้งสองพับไปด้านข้าง ทำตามคนข้าง ๆ ได้
- นั่งโดยไม่เหยียดเท้าไปทางพระพุทธรูป ให้หันฝ่าเท้าไปด้านหลังหรือพับไว้
- ถ้าไม่อยากกราบ ให้นั่งสงบหรือยืนสงบด้านหลังได้
- ก่อนออก ถอยหลังเล็กน้อยหรือเดินออกด้านข้าง พยายามไม่หันหลังให้พระพุทธรูปตรง ๆ
ถ้าอยากเรียนรู้ท่าไหว้และกราบทีละขั้น อ่านต่อที่วิธีไหว้พระที่ถูกต้อง และถ้าตั้งใจจุดธูป ดูวิธีจุดธูปไหว้อย่างถูกต้อง
ข้อควรเลี่ยงที่คนใหม่พลาดบ่อย
- ชี้นิ้วหรือชี้เท้าไปที่พระพุทธรูป
- ปีนขึ้นไปบนฐานพระหรือนั่งบนที่ที่ดูเหมือนฐานพระ
- ถ่ายรูปเซลฟี่หันหลังให้พระพุทธรูปและทำท่าตลก
- วางสิ่งของ เช่น กระเป๋าหรือหมวก บนที่ที่ใช้ตั้งเครื่องบูชา
- แตะต้องพระสงฆ์ ผู้หญิงควรยื่นของให้ผ่านผ้ารองหรือวางไว้ให้ท่านรับเอง
- ดื่มหรือรับประทานอาหารในอุโบสถ ยกเว้นงานที่วัดจัดให้
- ส่งเสียงดังหรือคุยโทรศัพท์ขณะมีพิธีกรรม
ข้อหนึ่งที่คนมักไม่ทราบคือการนั่งสูงกว่าพระสงฆ์ ถ้าพระท่านนั่งกับพื้น ผู้มาเยือนก็ไม่ควรนั่งเก้าอี้สูงกว่าตรง ๆ ในบริเวณที่ท่านพูดคุยกับญาติโยม ให้ปรับตัวตามสถานการณ์ที่เห็น
เรื่องการทำบุญและของที่นำไปถวาย
ไม่มีบทบังคับให้ต้องทำบุญเมื่อไปวัด ถ้าอยากทำ วิธีง่ายที่สุดคือใส่เงินลงตู้บริจาคตามจำนวนที่สบายใจ หรือซื้อดอกไม้ธูปเทียนที่วัดจำหน่าย ซึ่งช่วยวัดโดยตรง ความหมายของดอกไม้แต่ละสีในพิธีมีอยู่ในดอกไม้ไหว้พระกับความหมาย
ของที่ถวายพระ เช่น อาหารหรือสังฆทาน ควรสอบถามวัดก่อนว่ารับอะไรและช่วงเวลาไหน เพราะบางวัดมีระเบียบเรื่องอาหารสดหรือของที่เก็บไม่ได้ ผู้ที่ไปครั้งแรกไม่ต้องเตรียมอะไรมาก เพียงไปดูและสังเกตก็เพียงพอ
สำหรับชาวต่างชาติหรือผู้ไม่นับถือพุทธ
การไปเยือนวัดโดยไม่ได้นับถือพุทธไม่เป็นปัญหา วัดไทยโดยทั่วไปต้อนรับผู้เข้าชม สิ่งที่ขอคือการให้เกียรติสถานที่ ไม่ต้องกราบหรือพนมมือหากไม่ใช่ความเชื่อของคุณ ยืนสงบและเงียบก็เป็นการเคารพแล้ว
ภาษาไทยที่ใช้บ่อยคือ "สวัสดี" พร้อมพนมมือระดับอกเมื่อทักทายพระหรือผู้ใหญ่ และ "ขอบคุณ" ซึ่งใช้ได้ทุกกรณี ถ้าอยากรู้จักความเชื่อเบื้องหลังก่อนเข้า อ่านเบื้องต้นได้ที่การบูชาพระที่บ้านสำหรับมือใหม่
ความเชื่อว่าผู้หญิงในช่วงมีประจำเดือนไม่ควรเข้าวัดมีอยู่ในบางท้องถิ่น แต่ไม่ใช่ข้อห้ามของพุทธศาสนาโดยตรง ถ้าไม่สบายใจกับเรื่องนี้ ให้ถามผู้ใหญ่ในครอบครัวหรือเลื่อนวันไปได้
สรุป
ครั้งแรกให้ไปวัดเล็กใกล้บ้านในช่วงที่ไม่มีงานใหญ่ แต่งกายสุภาพ ถอดรองเท้า พูดเบา แล้วสังเกตคนรอบข้างสักสิบนาทีก่อนทำอะไรเอง ถ้าไม่แน่ใจเรื่องใด ถามพระหรือเจ้าหน้าที่วัดตรง ๆ ได้ ท่านมักยินดีอธิบายให้คนที่ตั้งใจเรียนรู้
