ปลูกบอนสีในบ้านอย่างไรให้ใบสวย ไม่เหี่ยวเร็ว

บอนสีที่ซื้อมาใบสวยทุกใบ พอผ่านไปสองสัปดาห์ขอบใบเริ่มไหม้ ก้านพับลง แล้วใบทยอยร่วง เป็นเรื่องที่คนเริ่มเลี้ยงเจอบ่อยมาก และส่วนใหญ่ไม่ใช่เพราะต้นไม้ไม่เหมาะกับบ้าน แต่เพราะสภาพที่วางต้นไม่ตรงกับนิสัยของมัน

บอนสีเป็นพืชหัวในวงศ์บอน ใบบางและสีสด จึงตอบสนองต่อแสง น้ำ และอุณหภูมิไวกว่าไม้ใบทนอย่างลิ้นมังกร ถ้าเข้าใจจังหวะชีวิตของมันก่อน การเลี้ยงในบ้านทำได้ไม่ยาก ส่วนความเชื่อเรื่องไม้ใบมงคลจะอยู่ท้ายบทความ แยกออกจากเรื่องวิธีเลี้ยง

ขั้นแรก หาจุดวางที่แสงพอดี

บอนสีต้องการแสงสว่างมากพอให้สีใบเข้ม แต่แดดตรงช่วงสายถึงบ่ายจะเผาใบจนขอบเป็นสีน้ำตาล จุดที่เหมาะคือริมหน้าต่างที่มีม่านบาง หรือระเบียงที่มีร่มบังแดดช่วงบ่าย ห้องที่ไม่มีแสงธรรมชาติเลยไม่เหมาะ เพราะสีใบจะซีดลงและก้านยืดเก้งก้าง

วิธีเช็กง่าย ๆ คือถ้ามือวางเหนือใบแล้วเห็นเงาคม ๆ ชัดเจน แสงตรงเกินไป ถ้าเงาเบลอมากเกือบมองไม่เห็น แสงน้อยเกินไป ควรได้เงานุ่ม ๆ แค่พอเห็นรูปมือ

ขั้นสอง เลือกดินและกระถางให้ระบายดี

หัวบอนสีกลัวน้ำขังที่สุด ดินควรโปร่ง ร่วน อุ้มความชื้นได้พอประมาณ เช่น ดินผสมที่มีขุยมะพร้าว ใบไม้ผุ และทรายหรือเพอร์ไลต์ผสมบางส่วน กระถางต้องมีรูระบายน้ำเสมอ ถ้าใช้กระถางเซรามิกไม่มีรูเพื่อความสวย ให้ปลูกในกระถางพลาสติกมีรูแล้วสวมไว้ข้างใน

ดินปลูกแคคตัสเน้นระบายเร็วและแห้งเร็ว เหมาะกับไม้อวบน้ำ ไม่ใช่ตัวเลือกที่ดีนักสำหรับบอนสีที่ชอบชื้นกว่า ถ้าจะใช้ต้องผสมวัสดุอุ้มน้ำเพิ่ม

ขั้นสาม รดน้ำตามความชื้นของดิน ไม่ใช่ตามวัน

คนส่วนมากทำใบเหี่ยวเพราะรดน้ำตามตารางแทนที่จะดูดิน ใช้นิ้วจิ้มลึกประมาณหนึ่งข้อ ถ้าดินแห้งจึงรด รดให้น้ำไหลออกก้นกระถางแล้วเททิ้งจากจาน อย่ารดจนแฉะซ้ำทุกวัน

ฤดูร้อนและฤดูฝนอาจรดถี่กว่าฤดูหนาว ช่วงอากาศเย็นดินแห้งช้าลง ถ้ายังรดเท่าเดิมหัวจะเน่า อาการคือใบเหลืองทั้งต้นแล้วก้านนิ่ม ยกต้นดูแล้วโคนเละหรือมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว ต้องรีบเปลี่ยนดินและตัดส่วนเน่าออก

ขั้นสี่ ความชื้นอากาศและปุ๋ย

บอนสีชอบอากาศชื้นปานกลาง ห้องแอร์ที่แห้งทำให้ขอบใบกรอบง่าย ถ้าห้องแห้งมากให้วางถาดกรวดใส่น้ำใต้กระถางโดยไม่ให้ก้นกระถางแช่น้ำ หรือจัดต้นไม้หลายต้นไว้ใกล้กัน จะช่วยให้ชื้นขึ้นเล็กน้อย

เรื่องปุ๋ย ช่วงที่แตกใบใหม่ควรให้ปุ๋ยเจือจางเป็นระยะ ตามฉลากของปุ๋ยที่ใช้ ไม่ต้องให้เข้มข้น เพราะรากที่เล็กและหัวที่อ่อนไหวไหม้ได้ง่าย ช่วงต้นพักหัวไม่ต้องใส่ปุ๋ยเลย

อาการใบเหี่ยวและสาเหตุที่พบบ่อย

อาการ	สาเหตุที่เป็นไปได้	สิ่งที่ลองทำ
ขอบใบไหม้น้ำตาล	แดดแรง หรืออากาศแห้ง	ย้ายออกจากแดดตรง เพิ่มความชื้น
ใบเหลืองทั้งต้น ก้านนิ่ม	น้ำมาก หัวเริ่มเน่า	เว้นน้ำ ตรวจหัว เปลี่ยนดิน
สีใบซีด ก้านยืด	แสงน้อย	ย้ายใกล้หน้าต่างขึ้น
ใบทยอยร่วง ช่วงอากาศเย็น	เข้าสู่ระยะพักหัว	ลดน้ำ เก็บหัวในที่แห้งโปร่ง
ใบมีรอยกัดแหว่ง	หนอนหรือหอยทาก	ตรวจใต้ใบ เก็บออกด้วยมือ

ช่วงพักหัว ไม่ใช่ต้นตาย

หลายคนเห็นใบร่วงหมดแล้วทิ้งกระถาง ทั้งที่หัวยังดีอยู่ บอนสีหลายสายพันธุ์ผ่านช่วงพักหัวเมื่ออากาศเย็นหรือแห้ง ลดการรดน้ำลงจนเกือบหยุด ตรวจหัวเป็นระยะว่ายังแน่น ไม่นิ่ม ไม่มีรอยเน่า เมื่ออากาศอุ่นกลับมาและหัวเริ่มมีตาใหม่ จึงเริ่มรดน้ำเบา ๆ

ถ้าไม่แน่ใจ ลองดึงกระถางออกมาดูหัว หัวสีขาวนวลหรือเหลืองอ่อนที่แน่นถือว่ายังมีชีวิต หัวที่เละหรือเป็นผงให้ตัดทิ้ง

ความเชื่อเรื่องไม้ใบในบ้าน ใช้ประกอบแค่ไหน

คนไทยมีความเชื่อเรื่องต้นไม้มงคลหลายชุด ทั้งชื่อที่ฟังเป็นมงคล เช่น เศรษฐี วาสนา และความเชื่อแบบจีนว่าพืชใบเขียวสื่อถึงพลังชีวิต สำหรับบอนสี ไม่มีตำราหลักที่จัดเป็นไม้มงคลโดยเฉพาะ คนส่วนมากให้ความหมายตามความรู้สึกว่าใบสีสวยทำให้บ้านดูมีชีวิต

ข้อเท็จจริงที่ควรรู้คือต้นไม้ไม่ได้ฟอกอากาศในห้องได้มากอย่างที่โฆษณาบางแห่งบอก และไม่มีหลักฐานว่าต้นไม้ชนิดใดชนิดหนึ่งเปลี่ยนโชคลาภได้ แต่การได้ดูแลต้นไม้ทุกวันช่วยให้ใจสงบได้จริงสำหรับหลายคน

อีกเรื่องคือบอนมีสารระคายเคืองในใบและก้านเช่นเดียวกับพืชในวงศ์เดียวกัน ถ้าบ้านมีเด็กเล็กหรือสัตว์เลี้ยงควรวางพ้นมือ รายละเอียดการเลือกไม้ในบ้านตามความเชื่อมีในต้นไม้มงคลสำหรับบ้าน

ถ้าอยากได้ไม้ใบที่ทนกว่าสำหรับคนที่ยังไม่มั่นใจเรื่องการรดน้ำ พลูด่างกับลิ้นมังกรให้อภัยง่ายกว่าบอนสี ข้อดีคือแตกกิ่งเร็วและแทบไม่พักหัว ข้อเสียคือสีสันไม่หวือหวาเท่า ลองดูตัวอย่างต้นพร้อมปลูกด้านล่างเพื่อเทียบ

ใครสนใจวิธีดูแลไม้ใบอีกกลุ่ม อ่านต่อได้ที่คู่มือดูแลลิ้นมังกร และการปลูกพลูด่างในบ้าน

สรุป

ถ้าเพิ่งเริ่มเลี้ยง ให้ตั้งบอนสีในจุดที่แสงสว่างแต่ไม่โดนแดดตรง ใช้ดินโปร่งกับกระถางมีรู และรดตามความชื้นของดิน ไม่ตามปฏิทิน เมื่อใบร่วงในหน้าหนาวให้ตรวจหัวก่อนตัดสินใจทิ้ง ส่วนเรื่องมงคล ถือเป็นความหมายที่เจ้าของบ้านให้เอง ถ้ากลัวเลี้ยงไม่รอด ให้เริ่มจากพลูด่างหรือลิ้นมังกรสักหนึ่งกระถางเพื่อฝึกมือก่อนค่อยซื้อบอนสีสายพันธุ์ที่ราคาสูง