ชื่อลูกซ้ำกับพ่อหรือแม่แบบจูเนียร์ ข้อดีข้อเสียที่ควรชั่ง
ชื่อซ้ำพ่อหรือแม่ให้ความรู้สึกสืบทอดและผูกพัน แต่ทำให้เกิดความสับสนในเอกสาร จดหมาย ประวัติการรักษา และการเรียกในบ้าน ธรรมเนียมไทยไม่นิยมเท่าตะวันตก ทางออกที่นิยมคือเลือกชื่อต่างกันแต่ใช้พยางค์หรือความหมายร่วม หรือแยกชื่อเล่นให้ชัด
พ่อชื่อสมชาย ลูกชายชื่อสมชายเหมือนกัน เวลาไปโรงพยาบาล พยาบาลเรียกชื่อออกมาแล้วคนลุกขึ้นพร้อมกันสองคน ภาพนี้เป็นตัวอย่างที่คนมักยกเวลาคุยเรื่องชื่อจูเนียร์ ซึ่งฟังตลกในครั้งแรก แต่เมื่อเกิดซ้ำทุกครั้งที่ต้องนัดหมอ รับพัสดุ หรือรับจดหมายธนาคาร ก็ไม่ตลกแล้ว
ชื่อจูเนียร์ในบริบทไทย
ในหลายประเทศตะวันตก การใช้ชื่อซ้ำพ่อต่อท้ายว่าจูเนียร์เป็นธรรมเนียมคุ้นเคย มีเอกสารและระบบรองรับ ในไทย ธรรมเนียมการตั้งชื่อเน้นให้ชื่อผู้ใหญ่ในบ้านไม่ซ้ำกับลูกหลาน เพราะเวลาเรียกใช้คำนำหน้าและคำเครือญาติมากกว่าเรียกชื่อตรง ๆ
ด้านความเชื่อ ผู้ใหญ่บางบ้านถือว่าเด็กใช้ชื่อซ้ำกับผู้ใหญ่ อาจ "รับชื่อหนัก" ไม่ไหว ส่วนบางบ้านถือว่าเป็นการสืบสายตระกูลที่ดี ความเชื่อทั้งสองแบบมาจากประเพณีครอบครัว ไม่ได้มาจากบัญญัติทางศาสนาและไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์
ข้อดีของการใช้ชื่อซ้ำ
ก่อนจะพูดถึงปัญหา ข้อดีที่ครอบครัวมักเห็นมีจริง
- รู้สึกสืบทอด ลูกได้ชื่อที่พ่อหรือแม่ภูมิใจ
- ปู่ย่าตายายมักชอบ เพราะเห็นความต่อเนื่องของตระกูล
- ไม่ต้องเสียเวลาเลือกชื่อ ถ้าพ่อแม่เห็นตรงกันอยู่แล้ว
- ลูกได้ชื่อที่ผ่านการใช้งานจริงมาแล้ว ไม่ต้องกังวลว่าถูกล้อหรือไม่
ข้อดีเหล่านี้เป็นเรื่องความรู้สึกเป็นส่วนใหญ่ ไม่เกี่ยวกับโชคชะตา และควรชั่งกับต้นทุนในชีวิตจริงที่จะตามมา
ต้นทุนที่มักถูกประเมินต่ำ
สถานการณ์ที่ชื่อซ้ำสร้างปัญหาเกิดขึ้นเรื่อย ๆ ตลอดชีวิตของเด็ก เช่น
- จดหมายหรือพัสดุที่ส่งถึงบ้านเดียวกัน เปิดผิดคนหรือส่งผิดคน
- ประวัติการรักษาและใบนัดโรงพยาบาลที่ค้นด้วยชื่อ อาจดึงคนผิดขึ้นมา ถ้าไม่มีเลขประจำตัวผู้ป่วยหรือวันเกิดกำกับ
- บัญชีธนาคารและบริการออนไลน์ที่ใช้อีเมลหรือชื่อผู้ใช้ซ้ำกัน
- การเรียกในบ้าน ต้องมีชื่อเล่นหรือคำเรียกแยก เช่น ใหญ่กับเล็ก ซึ่งติดตัวนานเกินกว่าที่คิด
- ประวัติเครดิตหรือการตรวจสอบเอกสาร ถ้าข้อมูลบางระบบจับชื่อและนามสกุลเป็นหลัก
เอกสารราชการหลายอย่างแยกบุคคลด้วยเลขประจำตัวและวันเกิด จึงมักไม่เกิดปัญหา แต่ระบบของเอกชนต่างกันไป เช่นโรงพยาบาลหรือประกันภัย ควรถามหน่วยงานนั้น ๆ ว่าแยกอย่างไร
ตารางชั่งน้ำหนักก่อนตัดสินใจ
| ด้าน | ชื่อซ้ำทั้งหมด | ชื่อซ้ำบางส่วนหรือความหมายร่วม |
|---|---|---|
| ความรู้สึกสืบทอด | สูง | ปานกลางถึงสูง |
| ความสับสนด้านเอกสาร | เสี่ยงสูง | เสี่ยงต่ำ |
| การเรียกในบ้าน | ต้องใช้ชื่อเล่นแยกเสมอ | เรียกชื่อจริงได้ตามปกติ |
| ความรู้สึกของลูก | บางคนภูมิใจ บางคนรู้สึกถูกเปรียบเทียบ | ลูกมีตัวตนของตัวเองชัดกว่า |
ทางสายกลางที่หลายบ้านเลือก
ไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างซ้ำทั้งหมดกับไม่เกี่ยวเลย ทางสายกลางที่ใช้กันมีสามแบบ
- ใช้พยางค์ต้นหรือท้ายร่วมกัน เช่น พ่อชื่อพิพัฒน์ ลูกชื่อพิพัฒน์พงศ์ แยกกันชัดแต่ยังเห็นสายสัมพันธ์
- เลือกชื่อที่ความหมายเดียวกันแต่คำต่างกัน เช่น พ่อชื่อสุริยะ ลูกชื่อทิวาหรือภาณุ ซึ่งสื่อถึงแสงอาทิตย์เช่นกัน
- ใช้ชื่อพ่อหรือแม่เป็นชื่อกลางของลูก แล้วเรียกด้วยชื่อแรกในชีวิตประจำวัน
แนวนี้ช่วยรักษาความรู้สึกของผู้ใหญ่ที่อยากให้มีเรื่องร่วมกัน โดยไม่ผูกมัดลูกกับชื่อที่คนอื่นใช้อยู่แล้ว ดูวิธีเทียบความหมายเพิ่มได้ในเรื่อง ตั้งชื่อลูกให้มีความหมาย
ชื่อเล่นและชื่อในชีวิตประจำวัน
ถึงตัดสินใจใช้ชื่อจริงซ้ำ ชื่อเล่นควรต่างกันแน่ ๆ เพราะชื่อเล่นคือคำที่ลูกได้ยินมากที่สุดทุกวัน หากชื่อเล่นของพ่อกับลูกต้องมีคำต่อท้าย ลูกอาจรู้สึกว่าเป็นเวอร์ชันสองของใครบางคน เรื่องการเลือกชื่อเล่นตามวันเกิดและความง่ายในการเรียก มีเขียนไว้ใน กติกาชื่อเล่นตามวันเกิด
อีกข้อที่ควรลองคือเรียกชื่อจริงทั้งสองคนออกเสียงดัง ๆ ในห้องเดียวกัน ถ้าเสียงทับกันจนต้องหยุดอธิบาย แสดงว่าชีวิตประจำวันจะเจอสถานการณ์เดิมอีกหลายครั้ง
ถามลูกไม่ได้ จึงต้องคิดแทนลูก
เด็กไม่ได้เลือกชื่อเอง ผู้ใหญ่จึงควรคิดจากมุมคนที่ต้องใช้ชื่อนี้ไปอีกหลายสิบปี คำถามช่วยตัดสินที่ควรลองถามตัวเองมีสามข้อ ถ้าลูกเป็นผู้ใหญ่แล้วอยากเปลี่ยนชื่อ เราจะรู้สึกอย่างไร ถ้าลูกถูกเรียกว่าสมชายน้อยไปตลอด ลูกจะรู้สึกถูกเปรียบเทียบหรือภูมิใจ และถ้าในบ้านเกิดเรื่องไม่สบายใจกับพ่อหรือแม่ ชื่อซ้ำจะกลายเป็นเรื่องอึดอัดหรือไม่
ข้อเหล่านี้ไม่ได้ห้ามการใช้ชื่อซ้ำ แต่ช่วยให้ตัดสินโดยรู้ว่าเลือกอะไรอยู่ และอ่านความผิดพลาดที่พบบ่อยของการตั้งชื่อเพิ่มเติมใน ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยตอนตั้งชื่อ
สรุป
ถ้าอยากให้ชื่อบอกความผูกพัน ให้ใช้พยางค์ร่วมหรือความหมายร่วมแทนการซ้ำทุกตัวอักษร จะได้ทั้งความรู้สึกสืบทอดและความชัดเจนในเอกสาร ถ้ายังตั้งใจใช้ชื่อซ้ำเต็ม ให้ตกลงชื่อเล่นที่ต่างกันก่อนวันแจ้งเกิด และสอบถามสำนักงานเขตหรืออำเภอเรื่องเกณฑ์ชื่อล่าสุดก่อนไปจดทะเบียน
