เลี่ยมพระกันน้ำ เคลือบเรซินแบบไหนเหมาะกับพระวัสดุอะไร
พระผงดูดความชื้นและเสียหายง่ายจึงควรปิดผนึกให้มิดชิด ส่วนพระโลหะและเหรียญทนน้ำกว่าแต่ยังเกิดคราบหรือสนิมได้เมื่อซีลเสื่อม เรซินเคลือบทับกันน้ำได้ดีแต่เปิดเอาพระออกไม่ได้ ตลับซีลยางเปิดตรวจได้แต่ต้องเปลี่ยนยางเมื่อเสื่อม ก่อนเลือกให้ถามช่างว่าใช้วัสดุอะไรและพระของเราตอบสนองกับวัสดุนั้นอย่างไร
ร้านเลี่ยมพระถามว่า "จะเอากันน้ำแบบไหนครับ" ลูกค้าส่วนใหญ่ตอบว่า "แบบที่กันน้ำได้" แล้วก็จบแค่นั้น ทั้งที่คำตอบที่เหมาะกับพระผงองค์เล็กกับเหรียญทองแดงรุ่นเก่าไม่ใช่คำตอบเดียวกัน
ก่อนเลือกวิธี ดูว่าพระของคุณเป็นวัสดุอะไร
พระผงคือพระที่ปั้นจากผงมวลสารผสมกาว ผิวเปราะและดูดความชื้นได้ น้ำเข้าแล้วอาจทำให้ผิวขึ้นรา ตกสี หรือยุ่ยเมื่ออยู่นานๆ พระโลหะอย่างทองเหลือง ทองแดง เงิน ทนน้ำกว่ามาก แต่ผิวโลหะบางชนิดเกิดสนิมหรือคราบเมื่อโดนความชื้นและเหงื่อสะสม เหรียญ ล็อกเกต และพระเนื้อว่านหรือเนื้อดินก็ต่างกันอีก
เมื่อวัสดุต่างกัน เกณฑ์เลือกการเลี่ยมก็ต่างกัน เรื่องการเลี่ยมโดยรวมเริ่มอ่านจากคู่มือกรอบเลี่ยมพระ ถ้าเพิ่งเริ่มใช้ ดูเลี่ยมพระสำหรับมือใหม่
สามวิธีหลักที่ร้านทั่วไปทำ
| วิธี | ลักษณะ | ข้อดี | ข้อเสีย |
|---|---|---|---|
| เคลือบหรือหล่อเรซินทับ | เทเรซินใสปิดทั้งองค์ในกรอบ | ปิดสนิท กันน้ำและเหงื่อได้ดี | เปิดเอาพระออกแทบไม่ได้ เรซินบางชนิดเหลืองตามเวลา |
| ตลับซีลยาง | กรอบมีฝาและยางกันน้ำคั่น | เปิดตรวจพระได้ ไม่ติดกับตัวพระ | ยางเสื่อมได้ ต้องตรวจเป็นระยะ |
| กรอบเปิดโล่งไม่มีซีล | เลี่ยมกรอบทองหรือสแตนเลสแบบปกติ | พระเห็นชัด ราคาไม่สูง | ไม่กันน้ำ ใช้ได้เมื่อเก็บในที่แห้ง |
บางร้านมีวิธีเติมน้ำมันใสหรือของเหลวเข้าไปในตลับ ซึ่งมีหลายสูตรและหลายระดับ ผู้ซื้อควรถามร้านโดยตรงว่าสารที่ใช้คืออะไร มีผลต่อผิวพระชนิดที่นำมาเลี่ยมหรือไม่ และถ้าต้องการนำพระออกในอนาคตทำได้ไหม
เทียบตามวัสดุพระ
พระผงหรือพระเนื้อว่าน ควรเลือกวิธีที่ปิดสนิท เพราะถ้าความชื้นเข้าแล้วแก้ไม่ได้ ตัวเลือกคือเรซินที่เตรียมผิวพระมาดี หรือตลับซีลยางคุณภาพดี ที่สำคัญคือช่างที่เคยทำกับพระผงโดยเฉพาะ
พระโลหะและเหรียญ ทนน้ำพอสมควรอยู่แล้ว จึงเลือกได้ตามความสะดวก ถ้าใส่ทุกวันและโดนเหงื่อมาก ตลับซีลยางช่วยให้ถอดมาเช็ดทำความสะอาดได้ ส่วนถ้าไม่อยากต้องดูแล เรซินก็ตัดความยุ่งยากได้
พระที่ผิวเดิมมีค่า เช่นพระเก่าที่คนสะสม ควรถามผู้รู้ก่อนเสมอ เรซินที่ผูกติดกับตัวพระอาจทำให้มูลค่าสะสมเปลี่ยนไปในสายตาของบางคน ดูมุมนี้เพิ่มที่เลี่ยมกับไม่เลี่ยมข้อดีข้อเสีย
คำถามที่ควรถามช่างก่อนตกลง
- ใช้เรซินชนิดไหน และมีกันยูวีเพื่อลดอาการเหลืองหรือไม่
- เคยเลี่ยมพระวัสดุแบบนี้มาแล้วหรือไม่ และเตรียมผิวพระอย่างไร
- ถ้าเลี่ยมแล้วต้องการนำพระออก ทำได้ไหม ค่าใช้จ่ายเท่าไร
- ตลับซีลยางใช้ยางชนิดไหน ควรเปลี่ยนเมื่อไร
- มีใบรับประกันงานเลี่ยมหรือไม่ และครอบคลุมอะไร
ร้านที่ตอบละเอียดมักเป็นร้านที่ทำเรื่องนี้เป็นประจำ ส่วนร้านที่ตอบแค่ว่า "กันน้ำแน่นอน" โดยไม่บอกวัสดุ ควรเปรียบเทียบกับร้านอื่นอีกครั้ง
ใช้ทุกวันจริง ต้องคิดเรื่องอะไรอีก
พระที่เลี่ยมกันน้ำมักหนาและหนักขึ้นเล็กน้อย ถ้าใส่ใต้เสื้อเชิ้ตทำงานทุกวันอาจเห็นนูน ลองเทียบขนาดกับสายสร้อยและเสื้อที่ใส่ ดูแนวคิดเรื่องการใช้งานประจำวันที่เลี่ยมพระสำหรับใส่ทุกวัน
กรณีใส่ขณะออกกำลังหรือว่ายน้ำ อ่านเรื่องพระเครื่องกับกีฬาทางน้ำประกอบ เพราะมีเรื่องแรงกระแทก คลอรีน และน้ำทะเลที่ทำให้วัสดุกรอบเสื่อมเร็วกว่าน้ำจืด
ความเชื่อกับการใช้งานจริง
ตามความเชื่อไทยพุทธ ผู้ที่เคารพพระเครื่องมักถอดก่อนเข้าห้องน้ำหรือทำกิจที่ถือว่าไม่สะอาด และวางไว้ในที่สูงสะอาด การเลี่ยมกันน้ำไม่ได้เปลี่ยนความเชื่อนี้ในบ้านที่ถือ บางบ้านยอมให้ใส่ตอนอาบน้ำเพราะเลี่ยมกันน้ำแล้ว บางบ้านถอดเหมือนเดิม ไม่มีข้อกำหนดกลางข้อเดียว เป็นเรื่องของศรัทธาแต่ละครอบครัว
ในแง่วัตถุ การกันน้ำเป็นเรื่องการปกป้องวัสดุจากความเสียหาย ส่วนการปฏิบัติต่อพระเป็นเรื่องของใจ จึงแยกตัดสินได้
สรุป
ถ้าองค์พระเป็นพระผง ให้เลือกวิธีปิดสนิทกับช่างที่เคยทำพระผงมาแล้ว และถามเรื่องการนำพระออกในอนาคตก่อนจ่ายเงิน ถ้าเป็นพระโลหะหรือเหรียญที่ใส่ทุกวัน ตลับซีลยางที่ตรวจและเปลี่ยนยางได้เป็นทางเลือกที่ยืดหยุ่นกว่า ส่วนพระเก่าที่มีมูลค่าสะสม อย่าเพิ่งเคลือบเรซินจนกว่าจะปรึกษาผู้รู้
