พลังวันเกิดกับชื่อ ทำไมคนไทยชอบดูวันเกิดตอนตั้งชื่อ
ธรรมเนียมดูวันเกิดตอนตั้งชื่อมาจากโหราศาสตร์ไทยที่แบ่งอักษรไทยเป็นหมวดตามวันในสัปดาห์ โดยเชื่อว่าอักษรบางหมวดเข้ากับวันเกิดบางวัน และมีอักษรที่เรียกว่ากาลกิณีให้เลี่ยง ทั้งหมดเป็นความเชื่อ ไม่มีหลักฐานว่าชื่อเปลี่ยนชีวิตเด็ก ครอบครัวที่นับถือใช้เป็นแนวคัดเลือก ส่วนข้อกำหนดทางกฎหมายเรื่องชื่อต้องตรวจกับหน่วยงานทะเบียนราษฎร์
พ่อแม่ที่เพิ่งได้ชื่อลูกที่ชอบมักเจอคำถามจากยายหรือป้าเป็นอย่างแรกว่า ลูกเกิดวันอะไร ก่อนจะถามความหมายของชื่อเสียอีก คำถามนี้ฟังเหมือนไม่เกี่ยวกัน แต่คนไทยจำนวนมากโตมากับความเชื่อว่าชื่อกับวันเกิดต้องไปด้วยกัน
เรื่องนี้ไม่ได้ลึกลับอย่างที่คิด ถ้าเข้าใจโครงของตำราก่อน จะตัดสินใจได้เองว่าจะเอาไปใช้แค่ไหน
ตำรานี้มาจากไหน และใครเป็นคนใช้
ธรรมเนียมดูวันเกิดตอนตั้งชื่ออยู่ในกรอบโหราศาสตร์ไทย ที่เรียกกันในวงผู้รู้ว่าทักษา หลักคือแบ่งอักษรไทยออกเป็นหมวด แล้วจับคู่แต่ละหมวดกับวันในสัปดาห์ ผู้เชื่อว่าอักษรของหมวดที่ตรงกับวันเกิดจะเป็นกำลังให้เจ้าของชื่อ และอักษรอีกหมวดที่ถูกกำหนดเป็นกาลกิณีของวันนั้นควรเลี่ยง
ตำรานี้ไม่ได้มาจากพระไตรปิฎก และไม่ได้เป็นคำสอนทางพุทธศาสนา ศาสนาพุทธไม่ได้ห้ามหรือสนับสนุนวิธีตั้งชื่อแบบนี้ แต่พิธีกรรมไทยที่ผสมพุทธ พราหมณ์ และโหราศาสตร์เข้าด้วยกัน ทำให้ผู้ใหญ่หลายคนมองว่าเป็นเรื่องเดียวกัน ถ้าจะบอกให้ถูกจุด ต้นทางของธรรมเนียมนี้คือโหราศาสตร์ไทย
ชื่อสำนักและรายละเอียดอักษรในแต่ละหมวดมีหลายฉบับ ตำราเล่มหนึ่งอาจจัดตัวอักษรหนึ่งไว้หมวดหนึ่ง อีกเล่มจัดต่างออกไป จึงไม่ควรเปรียบเทียบตารางจากเว็บสองแห่งแล้วคิดว่าอันหนึ่งผิด
ความเชื่อ ข้อเท็จจริง และกฎหมาย แยกกันอย่างไร
เพื่อไม่ให้ปนกัน ลองแยกเป็นสามชั้น
ชั้นความเชื่อ คือการที่อักษรหมวดหนึ่งเข้ากับวันเกิดหนึ่ง และกาลกิณีเป็นอักษรที่ควรเลี่ยง ชั้นนี้ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าชื่อเปลี่ยนนิสัยหรือโชคของเด็ก
ชั้นข้อเท็จจริงทางสังคม คือชื่อมีผลต่อการถูกเรียก การจำ และบางครั้งต่อการถูกล้อ ชื่อออกเสียงยากหรือสะกดหลายแบบจะทำให้เด็กต้องอธิบายซ้ำ ซึ่งเป็นเรื่องจริงที่เห็นได้โดยไม่ต้องพึ่งตำรา
ชั้นกฎหมาย คือข้อกำหนดของชื่อบุคคล เช่น ความยาว ความหมายไม่หยาบคาย และข้อห้ามบางอย่าง รายละเอียดและตัวเลขต้องตรวจกับสำนักทะเบียนหรือที่ว่าการอำเภอในพื้นที่ เพราะระเบียบมีอัปเดต
คนที่ปนสามชั้นนี้เข้าด้วยกันมักเครียดโดยไม่จำเป็น เช่น คิดว่าชื่อสะกดถูกตามตำราแปลว่าถูกกฎหมาย หรือชื่อผิดตำราแปลว่าจะเลี้ยงยาก
เมื่อชื่อที่ชอบไม่ตรงกับตำรา
สถานการณ์ที่เจอบ่อยที่สุดคือพ่อแม่ชอบชื่อหนึ่งมากเพราะความหมาย แล้วผู้รู้บอกว่ามีอักษรกาลกิณี ทางเลือกที่ครอบครัวไทยใช้กันมีหลายแบบ
บางบ้านเปลี่ยนการสะกด เช่น เปลี่ยนพยัญชนะที่เสียงใกล้กันให้เข้าหมวดที่ตำราชอบ บางบ้านเก็บชื่อไว้แต่ใช้เป็นชื่อเล่นที่ไม่ผ่านการอ่านตำรา บางบ้านเลือกชื่อใหม่ทั้งหมดเพื่อให้ผู้ใหญ่สบายใจ และบางบ้านตัดสินใจว่าตำราเป็นแค่ข้อมูลหนึ่ง ใช้ชื่อเดิมต่อ
ไม่มีวิธีไหนถูกที่สุดสำหรับทุกบ้าน ถ้าผู้ใหญ่ที่เลี้ยงหลานมีบทบาทมาก การยอมปรับสักนิดอาจช่วยให้ทั้งบ้านสบายใจ ถ้าพ่อแม่ไม่ยึดตำรา ก็บอกผู้ใหญ่ตรง ๆ ว่าเราชอบความหมายนี้และรับผิดชอบการตัดสินใจเอง
อ่านเรื่องชื่อเล่นกับวันเกิดแยกอีกบทได้ที่ ชื่อเล่นกับวันเกิด ซึ่งอธิบายว่าตำราส่วนใหญ่ให้น้ำหนักชื่อเล่นน้อยกว่าชื่อจริงอย่างไร
คู่มือเล่มไหนช่วยได้บ้าง
ผู้ปกครองที่อยากให้มีตารางอักษรครบถ้วนเอาไว้เปิดเทียบ หนังสือคู่มือตั้งชื่อตามวันเกิดเป็นทางเลือกที่คนไทยใช้กันมานาน ข้อดีคือมีตารางอักษรและตัวอย่างชื่อพร้อมความหมายอยู่ในเล่มเดียว ข้อเสียคือแต่ละเล่มยึดตำราต่างสำนักกัน ควรเลือกเล่มเดียวแล้วอ่านตามนั้น
รายการด้านล่างเป็นคู่มือตั้งชื่อตามวันเกิดและวันที่เกิดเปลี่ยนนาม ที่เหมาะกับคนอยากมีหนังสือไว้เปิดเทียบที่บ้าน
ลำดับที่ลดการทะเลาะกันในบ้าน
ขั้นตอนนี้ใช้ได้ไม่ว่าครอบครัวจะเชื่อตำรามากหรือน้อย
- พ่อแม่คัดชื่อที่ชอบมาก่อน อาจเป็นสามถึงห้าชื่อ โดยดูความหมายและการออกเสียง
- ตกลงกันในบ้านว่าจะอ่านตำราสำนักไหน หรือไม่อ่านเลย
- ถ้าอ่าน ให้ผู้รู้คนเดียวช่วยดูทุกชื่อในลิสต์ จะได้ไม่ได้คำตอบขัดกัน
- ตัดชื่อที่ผู้รู้ตั้งข้อสังเกตหนักออกก่อน เก็บชื่อที่ผ่านหรือมีข้อสังเกตเล็กน้อยไว้
- ให้พ่อแม่เลือกขั้นสุดท้ายเอง แล้วค่อยแจ้งผู้ใหญ่
ถ้าอยากเห็นกระบวนการตั้งต้นทั้งหมด ลองอ่าน หลักการตั้งชื่อลูกเบื้องต้น และเรื่องตัวอักษรที่นิยมกันในชื่อลูกอยู่ใน อักษรมงคลสำหรับชื่อลูก
ทำไมความเชื่อนี้ยังอยู่
ส่วนหนึ่งเพราะมันให้ขั้นตอนที่จับต้องได้ในช่วงที่พ่อแม่มือใหม่เครียดและมีตัวเลือกล้นมือ การมีเกณฑ์สักข้อทำให้ตัดสินใจง่ายขึ้น อีกส่วนเพราะมันผูกกับผู้ใหญ่ในบ้าน การให้ยายหรือย่าช่วยเลือกชื่อเป็นวิธีหนึ่งที่เขาได้มีส่วนร่วมกับหลาน
เหตุผลเหล่านี้เป็นเหตุผลทางสังคมที่เข้าใจได้ ไม่ต้องรอให้ตำราพิสูจน์ได้ก็ใช้ประโยชน์ได้ แต่ควรระวังเมื่อความเชื่อนำไปสู่ความกดดัน เช่น พ่อแม่ถูกกล่าวหาว่าตั้งชื่อลูกผิดแล้วลูกป่วย สาเหตุของความเจ็บป่วยของเด็กคือเรื่องการแพทย์ ไม่ควรโยงกับอักษรในชื่อ
สรุป
ถ้าครอบครัวคุณเชื่อเรื่องอักษรตามวันเกิด ให้ตกลงสำนักและผู้รู้คนเดียวตั้งแต่ต้น แล้วใช้เป็นตัวช่วยคัดจากลิสต์ที่พ่อแม่ชอบอยู่แล้ว ถ้าครอบครัวไม่เชื่อ ให้ตั้งชื่อตามความหมาย ความออกเสียงง่าย และข้อกำหนดทางทะเบียน การตัดสินใจทั้งสองแบบเลี้ยงเด็กได้ดีพอกัน สิ่งที่ควรเลี่ยงคือการให้ตำราเป็นข้ออ้างตำหนิกันเองหลังจากชื่อออกไปแล้ว
