ทิศตะวันตกบ้านร้อนจัดบ่าย จัดภายในอย่างไรตามความเชื่อและเทคนิคกันร้อน

สี่โมงเย็นห้องนั่งเล่นยังร้อนเหมือนเที่ยงวัน แอร์เปิดไปแล้วก็ยังต้องหรี่ม่าน คนที่อยู่บ้านหันตะวันตกหรือมีห้องริมรับแดดฝั่งนั้นจะรู้ดีว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องความรู้สึก ความร้อนมันมาจากฟิสิกส์ล้วน ๆ และถ้าไปถามผู้ใหญ่ ก็มักได้คำตอบแนวความเชื่อเรื่องทิศติดมาด้วย

บทความนี้แยกสองเรื่องออกจากกัน ความเชื่อว่าทิศตะวันตกมีความหมายอย่างไร กับวิธีลดความร้อนที่ทำได้จริง แล้วค่อยบอกว่าสองเรื่องนี้ประสานกันตรงไหน

ทำไมแดดบ่ายถึงโหดกว่าแดดเช้า

ตอนเช้าอากาศและผนังยังเย็นจากกลางคืน แดดแรกที่มาจึงอุ่นขึ้นช้า ๆ แต่ตอนบ่ายตัวบ้านสะสมความร้อนมาทั้งวันแล้ว แดดตะวันตกยังมาในมุมต่ำ ส่องเฉียงเข้าหน้าต่างได้ลึกกว่าแดดเที่ยงที่ตกลงมาจากเหนือหัว ชายคาที่บังแดดกลางวันได้ดีจึงบังแดดบ่ายได้น้อย

ผนังฝั่งตะวันตกที่เป็นอิฐฉาบปูนหรือคอนกรีตจะดูดความร้อนเก็บไว้ แล้วคายเข้าห้องช่วงค่ำ ใครที่รู้สึกว่าห้องยังอุ่นหลังพระอาทิตย์ตกก็เป็นเพราะเหตุนี้

ตำราทิศพูดถึงทิศตะวันตกว่าอย่างไร

ในตำราโหราศาสตร์ไทยและความเชื่อแบบพราหมณ์ ทิศแต่ละทิศมีเทพประจำทิศและมีวันที่ผูกกับทิศต่างกัน ผู้รู้แต่ละสายตีความไม่เหมือนกัน บางตำราถือว่าตะวันตกคือทิศของการพักผ่อน การลับ และการสิ้นสุดของวัน จึงเหมาะกับห้องเก็บของ ห้องน้ำ หรือห้องพักผ่อนช่วงเย็น

ฮวงจุ้ยสายจีนใช้ทั้งทิศและธาตุ ตะวันตกจัดอยู่ธาตุทอง ผู้รู้บางสำนักแนะนำให้ระวังการวางของธาตุไฟในฝั่งนี้ ซึ่งสอดคล้องกับเรื่องความร้อนพอดี แต่ทุกสายขึ้นกับการวัดทิศด้วยเข็มทิศและดูผังบ้านจริง ไม่มีใครตัดสินได้จากชื่อทิศอย่างเดียว

ทั้งหมดนี้เป็นความเชื่อ ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าบ้านทิศใดทำให้ชีวิตดีหรือร้าย ถ้าอยากดูทิศบ้านของตัวเองตามแนวความเชื่อ ลองใช้เครื่องมือดูทิศมงคลเป็นจุดเริ่มต้น แล้วค่อยปรึกษาผู้รู้ที่ครอบครัวไว้ใจ

เทียบวิธีกันร้อนที่ใช้กันบ่อย

วิธี	ช่วยได้แค่ไหน	ข้อจำกัด
ชายคา แผงบังแดดภายนอก	กันแดดก่อนถึงกระจก ได้ผลมากที่สุด	ต้องต่อเติมหรือติดตั้ง มีค่าใช้จ่ายสูงกว่า
ต้นไม้ทรงพุ่มกว้าง	ให้ร่มเงาและลดอุณหภูมิรอบบ้าน	ใช้เวลาโตหลายปี ต้องดูแลรากและกิ่ง
ฟิล์มกรองแสง	ลดแสงและความร้อนที่ผ่านกระจก	ติดบนกระจกบางชนิดไม่ได้ ห้องจะมืดลง
ม่านทึบหรือม่านม้วนเคลือบ	ติดตั้งง่าย ราคาไม่สูง	ความร้อนเข้ามาในห้องแล้วส่วนหนึ่ง
ผนังสองชั้นหรือวัสดุฉนวน	ลดความร้อนสะสมที่ผนัง	งานใหญ่ เหมาะกับตอนต่อเติมหรือรีโนเวต

ลำดับที่คุ้มคือบังแดดข้างนอกให้ได้มากที่สุดก่อน แล้วค่อยเสริมข้างในด้วยม่านหรือฟิล์ม คนที่เริ่มจากม่านอย่างเดียวมักผิดหวังเพราะความร้อนผ่านกระจกเข้ามาก่อนแล้ว

ม่านกันแดดสำหรับห้องที่เลี่ยงไม่ได้

ถ้าต่อเติมไม่ได้หรืออยู่คอนโด ม่านเป็นตัวเลือกที่เริ่มได้ทันที ม่านม้วนแบบมีชั้นเคลือบสะท้อนแสงช่วยลดแสงจ้าได้ ส่วนข้อเสียคือเมื่อปิดแล้วห้องจะมืด ต้องเปิดไฟตอนบ่าย ซึ่งเป็นต้นทุนไฟที่ต้องคิดรวมไปด้วย

ม่านม้วนกันแสงเหมาะกับห้องที่ต้องการลดแสงบ่ายโดยไม่ต้องรื้อกระจก ข้อควรดูก่อนซื้อคือวัดความกว้างหน้าต่างให้พอดีขอบและเลือกสีด้านที่หันออกนอกห้องเป็นสีอ่อน

ย้ายหน้าที่ห้องแทนที่จะทนร้อน

ข้อนี้คนมักข้าม ห้องที่ร้อนบ่ายไม่ได้ต้องใช้ทำงานเดิมเสมอไป ห้องนอนที่ใช้ตอนกลางคืนเป็นหลักอาจรับความร้อนสะสมจากผนังตะวันตกได้ ถ้าย้ายไปอีกฝั่ง ฝั่งตะวันตกจะกลายเป็นห้องเก็บของ ห้องซักล้าง หรือห้องทำงานที่ใช้เฉพาะตอนเช้า

หลักนี้ตรงกับแนวตำราไทยและจีนหลายสาย ที่มักให้ห้องพักผ่อนหรือห้องเก็บของอยู่ฝั่งตะวันตก ส่วนห้องรับแขกและห้องที่ใช้ตอนกลางวันอยู่ฝั่งตะวันออก ผลที่ได้ในชีวิตประจำวันคือค่าไฟลดลงเพราะไม่ต้องเปิดแอร์สู้แดด ซึ่งพิสูจน์ได้จริงด้วยบิลไฟ

เช็กลิสต์ก่อนลงมือ

• ยืนในห้องช่วงบ่ายสาม ดูว่าแดดตกกระทบตรงไหน กระจก ผนัง หรือพื้น
• วัดขนาดหน้าต่างและตรวจชนิดกระจกก่อนซื้อฟิล์ม
• เช็กว่าชายคาหรือกันสาดต่อเติมได้หรือไม่ ถ้าเป็นบ้านจัดสรรให้ดูข้อกำหนดของหมู่บ้านและกฎหมายควบคุมอาคาร
• ถ้าจะปลูกต้นไม้ ให้เว้นระยะจากฐานรากและท่อ
• จดว่าห้องไหนใช้ตอนเช้า ห้องไหนใช้ตอนเย็น แล้วลองสลับหน้าที่ห้อง

ถ้าต้องต่อเติมกันสาดหรือโครงสร้าง ให้ตรวจกับสำนักงานเขตหรือเทศบาลในพื้นที่ว่าต้องขออนุญาตหรือไม่ เพราะข้อกำหนดแตกต่างกันตามพื้นที่และชนิดอาคาร

สรุป

ความร้อนบ่ายแก้ที่การกันแดดนอกกระจกก่อน แล้วค่อยเสริมด้วยม่านหรือฟิล์ม ความเชื่อเรื่องทิศตะวันตกใช้เป็นข้อมูลประกอบตอนจัดหน้าที่ห้องได้ เช่น ให้ฝั่งนี้เป็นห้องพักหรือเก็บของ ถ้าบ้านของคุณแก้ทางกายภาพได้จำกัด ให้เริ่มจากการสลับห้องที่ใช้เวลาบ่ายออกจากฝั่งตะวันตกก่อน เพราะทำได้ฟรีและเห็นผลจากบิลค่าไฟในเดือนถัดไป