ไอ้ไข่คือใคร ทำไมคนศรัทธาแก้บนด้วยของเล็กๆ

ผู้คนที่เดินเข้าวัดเจดีย์ในนครศรีธรรมราชมักถือถุงเล็ก ๆ ไว้ ในนั้นอาจมีขนม น้ำแดงขวดเล็ก หรือไก่ของเล่นตัวจิ๋ว ภาพนี้ดูต่างจากวัดใหญ่ที่ขนพวงมาลัยและโต๊ะหมู่มาไหว้ และเป็นเหตุที่หลายคนสงสัยว่าไอ้ไข่คือใคร

บทความนี้เล่าตามที่ผู้ศรัทธาเล่า แยกระหว่างสิ่งที่เป็นเรื่องเล่ากับสิ่งที่ตรวจสอบได้ และเน้นมารยาทของคนไปไหว้ เพราะความเชื่อพื้นบ้านแบบนี้มีสำนวนต่างกันไปตามผู้เล่า

ไอ้ไข่ตามที่ผู้ศรัทธาเล่า

เรื่องที่เล่ากันมีหลายสำนวน แกนที่ตรงกันคือเด็กชายชื่อไข่ ผูกพันกับวัดเจดีย์ มีเรื่องเล่าว่าเป็นเด็กวัดหรือเป็นวิญญาณเด็กที่ยังอยู่ในบริเวณวัด และมีรูปแกะสลักไม้ที่ผู้ศรัทธากราบไหว้ ไม่มีเอกสารทางประวัติศาสตร์ที่ยืนยันรายละเอียดเหล่านี้ ทุกอย่างมาจากคำเล่าปากต่อปาก

ผู้ศรัทธาจำนวนมากระบุว่าไปขอเรื่องที่ต่างกัน เช่น ขอให้เดินทางปลอดภัย ขอให้หาของที่หายพบ หรือขอให้เรื่องที่กังวลคลี่คลาย ไม่มีหลักฐานว่าคำขอเหล่านี้เป็นผลจากการไหว้ แต่นี่คือเหตุผลที่คนไปไหว้ตามที่เล่า

ตามหลักศาสนาและตามความเชื่อพื้นบ้าน

ในพุทธศาสนาเถรวาท ไม่มีคำสอนเรื่องการบนบานเด็กวิญญาณ ศาสนาสอนเรื่องกรรม การทำบุญ และการพึ่งตนเอง ความศรัทธาลักษณะนี้เป็นความเชื่อพื้นบ้านของไทยที่ผสมการนับถือผี วิญญาณ และพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์เข้ากับวัด ซึ่งอยู่ร่วมกับพุทธศาสนาในสังคมไทยมานาน

เจ้าอาวาสแต่ละวัดมีท่าทีต่อความเชื่อแบบนี้ไม่เหมือนกัน บางวัดรับและจัดพื้นที่ บางวัดวางระเบียบกันความวุ่นวาย ดังนั้นก่อนไปควรอ่านป้ายและถามเจ้าหน้าที่ของวัด

ทำไมของแก้บนจึงเรียบง่าย

ผู้ศรัทธามักบอกว่าไอ้ไข่เป็นเด็ก จึงมีธรรมเนียมถวายของที่เด็กชอบ เช่นขนม น้ำหวาน ของเล่น ไก่ชนจิ๋ว และเตียงนอนจำลอง เหตุผลจริงอาจมาจากหลายทาง ทั้งเรื่องเล่าดั้งเดิม ความเรียบง่ายของท้องถิ่น และราคาของที่เข้าถึงได้ ความเรียบง่ายนี้ทำให้ใครก็ไปแก้บนได้โดยไม่ต้องเตรียมมาก

ข้อที่ควรคิดคือ ของแก้บนที่ถวายแล้วมักกลายเป็นขยะถ้าไม่มีที่จัดเก็บ ผู้ที่ไปบ่อยบอกว่าควรเลือกของที่วัดอนุญาตให้วาง และอย่าทิ้งถุงพลาสติกไว้ในบริเวณศาล เจ้าหน้าที่วัดมักมีจุดรวมของที่ใช้แล้ว

บนอย่างไรไม่ให้กลายเป็นภาระ

การบนบานคือการสัญญาว่าถ้าเรื่องที่ขอสำเร็จจะตอบแทนด้วยของหรือการกระทำบางอย่าง ปัญหาที่พบบ่อยคือคนบนเกินกำลัง เช่นบนของราคาสูง บนให้ไปวัดทุกเดือน หรือบนแล้วจำไม่ได้ว่าบนอะไร

ข้อแนะนำที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

• บนแค่สิ่งที่ทำได้จริงในกำลังของเรา
• จดไว้ในสมุดหรือมือถือว่าบนอะไร ที่ไหน เมื่อไร
• ไม่บนเรื่องที่ทำร้ายหรือเอาเปรียบคนอื่น
• ถ้าเป็นเรื่องสำคัญอย่างสุขภาพหรือกฎหมาย ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญควบคู่กับการขอพร

ข้อสุดท้ายสำคัญเพราะการไหว้ไม่ใช่ตัวแทนของการรักษาหรือการหาทนาย

วันไปไหว้ แต่งตัวและทำตัวอย่างไร

เข้าวัดตามปกติ แต่งกายสุภาพ ไม่ส่งเสียงดัง ถอดรองเท้าตามจุดที่ระบุ และเข้าแถวตามคิวถ้ามีคนรอ บางช่วงวันหยุดยาวมีคนมาก ควรเผื่อเวลา

อย่าถ่ายรูปหรือวิดีโอในจุดที่ห้าม และอย่าแตะต้องรูปปั้นหรือของที่ผู้อื่นถวายไว้ ถ้าจะวางของ ให้วางในจุดที่วัดจัดไว้ ไม่เบียดของคนอื่น เครื่องดื่มที่ซื้อมาถวายควรเปิดฝาตามธรรมเนียมที่วัดกำหนด ถ้ามี

หลักมารยาททั่วไปเวลาไปวัดครั้งแรกอยู่ในไหว้พระที่วัดครั้งแรก ต้องทำตัวอย่างไร ซึ่งใช้กับที่นี่ได้เช่นกัน

ของไหว้ที่ใช้บ่อยกับข้อดีข้อเสีย

ของไก่ชนจิ๋วขนาดสามเซนติเมตรพกง่ายและราคาย่อมเยา ข้อเสียคือชิ้นเล็กมาก เด็กเล็กอาจหยิบเข้าปาก ส่วนเตียงจำลองถวายเป็นของที่ผู้ศรัทธานิยมเพราะเล่ากันว่าท่านเป็นเด็ก ข้อเสียคือพื้นที่จัดวางในศาลมีจำกัด ควรถามวัดก่อนว่ารับหรือไม่ หากซื้อล่วงหน้าทางออนไลน์ ควรเลือกร้านที่ระบุขนาดชัดเจน เพราะบางชิ้นเล็กกว่าที่คิด

เรื่องที่ควรระวังเมื่อเห็นการโฆษณา

มีสื่อและผู้ขายจำนวนหนึ่งอ้างว่าไหว้ไอ้ไข่แล้วต้องสำเร็จ หรือโยงเข้ากับการรับรางวัล ผู้เขียนไม่แนะนำให้เชื่อถ้อยคำเหล่านี้ ความเชื่อทางจิตใจเป็นเรื่องส่วนบุคคล ส่วนการเสี่ยงโชคใด ๆ ควรตรวจข้อมูลทางการที่สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล glo.or.th เท่านั้น

อีกเรื่องคือการเก็บเงินแทนการแก้บน หากมีคนชวนให้โอนเงินให้ตัวกลางเพื่อแก้บนแทน ควรตรวจสอบกับวัดก่อนโอน เพราะมิจฉาชีพอาจแอบอ้างชื่อสถานที่ศักดิ์สิทธิ์เพื่อหลอกโอนเงินทางออนไลน์

สรุป

ถ้าอยากไปไหว้ ให้ไปในวันที่วัดเปิด แต่งกายสุภาพ ขอสิ่งที่ตั้งใจ แล้วบนเฉพาะของที่ทำได้จริง ถ้าไม่สะดวกไปเอง ให้ถามวัดว่ามีช่องทางรับของอย่างไรก่อนโอนเงินหรือสั่งของให้ใคร และถ้าเรื่องที่กังวลเกี่ยวกับสุขภาพหรือหนี้สิน ให้ไปพบแพทย์หรือที่ปรึกษาควบคู่กัน การไหว้เป็นกำลังใจทางใจ ไม่ใช่ตัวแทนของการแก้ปัญหา