ยามอัฐกาลคืออะไร ใช้เลือกเวลาทำพิธีอย่างไร
ยามอัฐกาลเป็นระบบในโหราศาสตร์ไทยที่แบ่งช่วงกลางวันเป็นแปดยาม ยามละราวหนึ่งชั่วโมงครึ่ง แล้วให้ความหมายดีร้ายต่างกันไปตามวัน ใช้เลือกช่วงเวลาภายในวันที่เลือกไว้แล้ว ไม่ใช่เลือกวัน และเป็นความเชื่อที่ตำราแต่ละสำนักเรียงต่างกัน ต้องใช้ตารางที่มาจากแหล่งเดียวกัน
ถามผู้ใหญ่ว่า "ทำพิธีกี่โมงดี" บางทีได้คำตอบว่า "ดูยามก่อน" คำว่ายามในที่นี้ไม่ได้หมายถึงยามเฝ้าประตู แต่เป็นหน่วยช่วงเวลาของโหราศาสตร์ไทย ซึ่งหนึ่งในระบบที่ใช้กันบ่อยที่สุดคือยามอัฐกาล
ยามอัฐกาลในประโยคเดียว
คำว่า "อัฐ" แปลว่าแปด ยามอัฐกาลคือการหั่นช่วงกลางวัน (ประมาณหกโมงเช้าถึงหกโมงเย็น รวมสิบสองชั่วโมง) เป็นแปดช่วงเท่า ๆ กัน ช่วงละราวหนึ่งชั่วโมงครึ่ง แต่ละช่วงผูกกับดาวประจำและถูกให้ความหมายตามตำราว่าเหมาะหรือไม่เหมาะกับกิจบางอย่าง
เป็นระบบความเชื่อในโหราศาสตร์ไทย ไม่มีข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ว่าช่วงเวลาหนึ่งดีกว่าอีกช่วงต่อผลลัพธ์ของงาน
ถ้าฤกษ์เลือกวัน ยามเลือกอะไร
| เรื่อง | ฤกษ์ | ยามอัฐกาล |
|---|---|---|
| ตอบคำถามว่า | วันไหนและเวลาไหนเหมาะกับกิจนี้ | ช่วงไหนของวันที่เลือกแล้วเหมาะกว่า |
| ดูอะไร | ได้แก่ วัน เดือน ตำแหน่งดาว ดวงของเจ้าภาพ | วันในสัปดาห์กับช่วงเวลาในวัน |
| ความละเอียด | ซับซ้อน บางกรณีต้องมีผู้ชำนาญ | ใช้ตารางเทียบเองได้ถ้ามีตาราง |
| ใช้ทำอะไร | งานใหญ่ เช่น แต่งงาน ขึ้นบ้านใหม่ | เสริมงานย่อย เช่น กำหนดเวลาไหว้ หรือเลือกเวลาเดินทางออกจากบ้าน |
เรื่องฤกษ์บนฤกษ์ล่างมีผู้ให้คำนิยามต่างสำนักกัน ถ้าได้ยินคำนี้จากหมอดู ให้ถามว่าท่านหมายถึงระบบไหน ไม่ควรสรุปเองจากคำเดียว
ตารางยามที่อ่านมา ไม่ตรงกัน ควรทำอย่างไร
ข้อนี้คนมักข้าม ตำราหนึ่งบอกว่ายามแรกของวันอาทิตย์ดี อีกตำราบอกว่าไม่ดี เป็นเรื่องปกติของภูมิปัญญาที่สืบด้วยปากและตำราต่างสำนัก ดังนั้นวิธีที่ปลอดภัยคือ
- เลือกตารางจากแหล่งเดียว เช่นหนังสือปฏิทินโหราศาสตร์ที่ผู้เรียบเรียงระบุชื่อชัด
- ใช้ตารางนั้นตลอดงานเดียว อย่าเอายามจากแหล่งหนึ่งมาผสมฤกษ์ของอีกแหล่ง
- ถ้าใช้กับพิธีสำคัญ ให้ผู้ใหญ่หรือผู้ชำนาญที่ครอบครัวนับถือเป็นผู้ยืนยัน
เรื่องตรวจแหล่งที่มา อ่านเพิ่มที่ ตรวจแหล่งฤกษ์ให้น่าเชื่อถือ
ขั้นตอนใช้ยามกับพิธีเล็ก ๆ
สมมติว่ากำลังจะไหว้ศาลหรือเปิดร้านเล็ก ๆ และต้องเลือกเวลา
- ตกลงวันก่อนด้วยปัจจัยที่เปลี่ยนไม่ได้ เช่น วันหยุด นัดพระ นัดช่าง
- ดูตารางยามของวันนั้นจากแหล่งที่เลือก
- ทำเครื่องหมายช่วงที่ตำราระบุว่าดีสำหรับกิจแบบนั้น
- เลือกยามที่ไม่ชนข้อจำกัดจริง เช่น เวลาจราจร หรือเวลาที่พระว่าง
- เผื่อเวลาเตรียมของก่อนยามเริ่ม และไม่ทำให้ทุกคนเครียดถ้าเลื่อนไปเล็กน้อย
ถ้าอยากได้ตัวช่วยเลือกวัน ลองดู เครื่องมือดูวันมงคล แล้วค่อยเลือกยามในวันนั้น
ปฏิทินที่มีช่องยามหรือฤกษ์ช่วยได้แค่ไหน
ปฏิทินไทยจีนที่พิมพ์ช่องวันพระ วันดีวันร้าย และข้อมูลโหราศาสตร์ช่วยให้เห็นภาพรวมของเดือนในหน้าเดียว แต่ละเล่มเลือกข้อมูลไม่เท่ากัน ข้อดีคือสะดวกและหาซื้อง่าย ข้อเสียคือถ้าไม่อ่านคำอธิบายท้ายเล่ม อาจตีความช่องผิด ควรเลือกเล่มที่ระบุชัดว่าใช้ตำราอะไรและใช้ปีที่ตรงกับปีปัจจุบัน
ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนยึดยามเป็นกฎ
ถ้าเป็นงานที่เกี่ยวกับความปลอดภัย เช่น การผ่าตัดหรือการเดินทางไกล ความพร้อมทางการแพทย์และสภาพอากาศต้องมาก่อน ฤกษ์และยามเป็นความเชื่อทางวัฒนธรรมที่ใช้ช่วยตัดสินใจ ไม่ได้แทนการวางแผนจริง บทความ เลือกฤกษ์โดยไม่เครียด พูดถึงวิธีจัดลำดับความสำคัญไว้
สรุป
ยามอัฐกาลเหมาะเป็นตัวละเอียดท้ายสุดหลังจากเลือกวันได้แล้ว อย่าให้มันมาตัดสินวันหรือทำให้พิธีล่ม ถ้ามีแหล่งตารางที่เชื่อได้เพียงแหล่งเดียวก็ใช้แหล่งนั้น และถ้ายามที่ดีชนกับเวลาที่คนสำคัญมาไม่ได้ ให้เลือกคนก่อนยาม
