เซ็นพินัยกรรมหรือทำเอกสารมอบอำนาจ มีความเชื่อเรื่องวันที่ควรเลี่ยงไหม
ไม่มีหลักกฎหมายที่ห้ามทำพินัยกรรมหรือหนังสือมอบอำนาจในวันใดวันหนึ่ง ความเชื่อเรื่องวันเป็นประเพณีของแต่ละครอบครัว ควรเลือกวันที่ผู้ทำเอกสารสุขภาพดี จิตใจสงบ มีพยานและเอกสารครบ และสอบถามรูปแบบที่ถูกต้องกับสำนักงานเขตหรืออำเภอ หรือทนายความ
คุณแม่วัยเจ็ดสิบเอ่ยขึ้นมากลางโต๊ะอาหารว่าอยากทำพินัยกรรม ลูกสามคนมองหน้ากัน คนหนึ่งรีบถามว่าต้องดูวันไหม อีกคนบอกว่าอย่าเพิ่งพูดเรื่องนี้ในเดือนที่มีงานบุญ บรรยากาศแบบนี้เกิดในบ้านจำนวนมาก และมักทำให้เรื่องสำคัญถูกเลื่อนไปเรื่อย ๆ เพราะกลัวลางมากกว่ากลัวความวุ่นวายในอนาคต
ความเชื่อเรื่องวันที่คนไทยเล่าต่อกัน
เอกสารอย่างพินัยกรรมและหนังสือมอบอำนาจถูกมองว่าเป็นเรื่องหนัก จึงมีความเชื่อพ่วงมาหลายแบบ บางบ้านเลี่ยงวันพระเพราะอยากให้เป็นวันบุญล้วน ๆ บางบ้านเลี่ยงเดือนที่ถือว่าไม่ดีตามปฏิทินจีน บางบ้านถือว่าควรทำในวันที่ผู้ใหญ่ในตระกูลพร้อมหน้ากัน
ตำราเหล่านี้มีหลายสาย บางสายขัดกันเอง เช่น วันที่สายหนึ่งว่าดี อีกสายว่าเลี่ยง จุดนี้บอกเราว่าความเชื่อเรื่องวันเป็นประเพณีของครอบครัว ไม่ใช่กฎร่วม ความเชื่อเหล่านี้มาจากไทยพุทธผสมโหราศาสตร์ไทย และจากความเชื่อจีนในบางครอบครัว
กฎหมายไม่ได้กำหนดวัน
ตามหลักทั่วไป ไม่มีกฎหมายไทยที่บอกว่าพินัยกรรมหรือหนังสือมอบอำนาจต้องทำในวันใดหรือห้ามทำในวันใด สิ่งที่กฎหมายสนใจคือรูปแบบเอกสาร เจตนาของผู้ทำ ความสามารถของผู้ทำ และพยานหรือการลงนามที่ครบถ้วน
รายละเอียดแต่ละประเภทมีเงื่อนไขต่างกัน เช่น พินัยกรรมแบบเขียนเองกับแบบมีพยานมีข้อกำหนดไม่เหมือนกัน และหนังสือมอบอำนาจบางประเภทต้องทำตามแบบเฉพาะ จึงควรสอบถามทนายความ สำนักงานเขต หรือที่ว่าการอำเภอ ก่อนลงมือ ไม่ควรใช้แบบฟอร์มจากอินเทอร์เน็ตแล้วเดาเอาเองว่าถูก
สิ่งที่สำคัญกว่าวัน
ถ้าต้องจัดลำดับ เรื่องต่อไปนี้ควรมาก่อนฤกษ์
- สุขภาพและสติของผู้ทำ ควรทำในช่วงที่ตัดสินใจเองได้ชัดเจน ไม่ควรรอจนเหนื่อยหรือป่วยหนัก
- ความชัดเจนของเจตนา เขียนหรือบอกให้ตรงกับที่คิดไว้จริง ไม่เกิดจากการกดดัน
- พยานและผู้ที่เกี่ยวข้อง เลือกคนที่ไว้ใจได้และไม่มีส่วนได้เสียโดยตรง
- เอกสารประกอบ เช่น สำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน เอกสารที่ดิน หรือบัญชี ตามที่เรื่องนั้นต้องใช้
- ที่เก็บเอกสาร ต้องบอกคนที่ไว้ใจว่าเก็บไว้ที่ใด
เทียบกับสิ่งเหล่านี้ วันตามปฏิทินเป็นเรื่องรอง ถ้าครอบครัวถือจริงจัง ใช้เป็นเกณฑ์เลือกในช่วงวันที่ทุกอย่างพร้อมแล้วก็พอ
ตารางแยกความเชื่อกับข้อเท็จจริง
| เรื่อง | ความเชื่อ | ข้อเท็จจริงทั่วไป |
|---|---|---|
| วันพระ | บางบ้านถือว่าเป็นวันดี บางบ้านเลี่ยง | กฎหมายไม่ห้าม แต่หน่วยงานรัฐอาจปิดบางวันหยุด |
| เดือนจีนที่ถือว่าไม่ดี | บางครอบครัวเลี่ยง | ไม่มีผลต่อความสมบูรณ์ของเอกสาร |
| วันเกิดตัวเอง | บางคนถือเป็นวันสิริมงคล | ไม่มีผลต่อความสมบูรณ์ของเอกสาร |
| ฤกษ์จากพระหรือหมอดู | ช่วยให้สบายใจ | ไม่ทดแทนคำปรึกษาด้านกฎหมาย |
สังเกตว่าหน่วยงานรัฐเปิดทำการเฉพาะวันทำการ ถ้าเอกสารต้องทำที่ที่ว่าการอำเภอหรือสำนักงานเขต ฤกษ์ที่ตรงวันหยุดอาจใช้ไม่ได้อยู่แล้ว
เมื่อครอบครัวเห็นไม่ตรงกันเรื่องวัน
ญาติผู้ใหญ่บางคนไม่สบายใจกับวันที่ลูกหลานเลือก เพราะรู้สึกว่าเรื่องใหญ่ควรมีฤกษ์ คำแนะนำที่ใช้ได้ในหลายบ้านคือถามผู้ใหญ่ว่าวันไหนที่ท่านอยากเลี่ยงบ้าง แล้วนำรายการนั้นมาตัดวันออกจากวันที่ผู้ทำเอกสารสะดวก วิธีนี้ให้ผู้ใหญ่รู้สึกมีส่วนร่วม โดยไม่ต้องรอฤกษ์ที่ไม่มีใครพิสูจน์ได้
อีกวิธีคือแยกพิธีกับเอกสาร เซ็นเอกสารในวันที่สะดวก แล้วทำบุญตักบาตรหรือไหว้บรรพบุรุษในวันที่ครอบครัวถือว่าดี เพื่อให้ทุกคนสบายใจพร้อมกัน
อุปกรณ์เตรียมเอกสารที่ช่วยให้ไม่ตกหล่น
เอกสารสำคัญมักมีหลายแผ่น และหลายครั้งที่ผู้ทำลืมเอกสารประกอบบางใบ ที่รองเขียนแบบคลิปบอร์ดกับแฟ้มใสช่วยจัดเรียงเอกสารให้พร้อมก่อนไปสำนักงาน ข้อดีคือพกง่าย ข้อเสียคือแค่ช่วยจัดระเบียบ ไม่ทดแทนการตรวจความถูกต้องของเนื้อหา และไม่ควรใช้แฟ้มเก็บเอกสารต้นฉบับระยะยาวโดยไม่มีที่กันความชื้น
ส่วนปากกา ควรเลือกหมึกที่ลบไม่ได้ เรื่องสีปากกาที่เชื่อกันว่าเหมาะกับการเซ็น มีเขียนไว้ใน ความเชื่อเรื่องสีปากกาเซ็นเอกสาร
สรุป
ถ้ายังไม่ได้เริ่ม ให้ทำสองอย่างก่อนคิดเรื่องวัน คือโทรปรึกษาทนายความหรือสอบถามที่ว่าการอำเภอว่าเอกสารประเภทนี้ต้องทำแบบใด และนัดพยานให้ตรงกัน จากนั้นจึงเลือกวันจากรายการวันที่ทุกคนสะดวก ถ้าครอบครัวถือฤกษ์ ค่อยตัดวันที่ผู้ใหญ่ไม่สบายใจออก เรื่องการเลือกวันเซ็นเอกสารประเภทอื่นเทียบได้ใน วันเซ็นสัญญาธุรกิจ และ วันเซ็นสัญญาเช่า
