คนเกิดสองวันซ้อนหรือเกิดช่วงเที่ยงคืน นับวันเกิดตั้งชื่ออย่างไร

ลูกที่เกิดตอนสี่ทุ่มห้าสิบเก้านาทีกับที่เกิดตอนเที่ยงคืนหนึ่งนาที ห่างกันสองนาที แต่ในใบรับรองการเกิดเป็นคนละวัน และถ้าครอบครัวถือเรื่องอักษรประจำวันตามความเชื่อไทย ชื่อที่เลือกก็ได้ชุดอักษรต่างกันไปเลย พ่อแม่ที่เจอแบบนี้มักถามว่าจะยึดวันไหน

คำตอบมีหลายชั้น ชั้นเอกสารตอบง่าย ชั้นความเชื่อต่างกันตามสำนัก บทความนี้ไล่ทีละชั้นพร้อมวิธีตัดสินใจที่ไม่ต้องเถียงกันทั้งบ้าน

ชั้นแรก วันเกิดตามเอกสารเป็นข้อเท็จจริงที่ตรวจได้

ข้อเท็จจริงที่ตรวจได้คือวันที่และเวลาที่ระบุในหนังสือรับรองการเกิดจากโรงพยาบาลและสูติบัตรที่ออกโดยสำนักทะเบียน ระบบนี้ใช้ปฏิทินสุริยคติที่นับวันเปลี่ยนตอนเที่ยงคืน 00.00 น. ดังนั้นเด็กที่เกิด 00.00 น. หรือหลังจากนั้นเป็นวันใหม่ ส่วน 23.59 น. ยังเป็นวันเดิม

คำเรียกเวลา 24.00 น. ในเอกสารบางใบสร้างความสับสนได้ ถ้าเอกสารเขียนแบบนี้ ให้ดูวันที่ที่กำกับ หรือถามสำนักทะเบียนว่าบันทึกเป็นวันไหน

เอกสารเป็นหลักที่ทุกคนใช้ร่วมกันได้ ไม่ว่าจะเชื่อตำราไหนก็ตาม ดังนั้นเริ่มต้นจากตรงนี้ก่อนเสมอ

ชั้นที่สอง ตำราโหราศาสตร์ไทยนับวันต่างจากเอกสารได้

ในโหราศาสตร์ไทยแบบดั้งเดิม มีสำนักที่ถือว่าวันเปลี่ยนเมื่อพระอาทิตย์ขึ้น ไม่ใช่เที่ยงคืน เด็กที่เกิดตีหนึ่งจึงนับเป็นวันก่อนหน้าตามตำราชุดนี้ ขณะที่อีกหลายคนที่ตั้งชื่อตามอักษรประจำวันใช้วันตามปฏิทินสากลเพราะง่ายและตรงกับเอกสาร

ข้อที่ต้องบอกชัดคือ สำนักต่างๆ ใช้เกณฑ์ไม่เหมือนกัน ตำราไม่มีฉบับกลางที่ชี้ว่าสำนักไหนถูก ควรถามผู้ดูชื่อที่ครอบครัวเชื่อถือโดยตรง และให้เขาบอกว่าตำราที่ใช้นับอย่างไร

ถ้ายังไม่เคยดูหลักอักษรตามวันเกิดเลย อ่านพื้นฐานที่ ตั้งชื่อลูกตามวันเกิด และ อักษรมงคลสำหรับชื่อลูก

ชั้นที่สาม ความเชื่อจีนเรื่องยามจื่อ

ในศาสตร์โป๊ยหยี่ซื่อจื้อ (ปาจื้อ) ของจีน แต่ละวันแบ่งเป็นสิบสองยาม ยามจื่อ (子時) ตกราวสามทุ่มถึงตีหนึ่ง คาบเกี่ยวเที่ยงคืนพอดี สำนักจีนบางสายนับว่าหลังสามทุ่มเป็นวันถัดไป บางสายนับว่าเปลี่ยนวันตอนเที่ยงคืน

นี่เป็นอีกจุดที่ตำราขัดกันเอง ผู้ที่เชื่อตามศาสตร์จีนจึงควรเช็กว่าผู้ดูใช้สายไหน ข้อมูลเรื่องปีนักษัตรและดวงจีนเกี่ยวข้องกับวันเกิดที่นับในวิธีเดียวกันด้วย

สามทางเลือกเมื่อตำรากับเอกสารไม่ตรงกัน

ทางเลือก	ใช้เมื่อ	ข้อดี	ข้อสังเกต
ยึดตามเอกสาร	ครอบครัวไม่เคร่งตำรา	ตรงกับทะเบียนราษฎร์	ไม่ตรงกับบางสำนัก
ยึดตามตำราที่ผู้ดูใช้	ครอบครัวมีผู้ดูประจำ	ตรงกับความเชื่อของบ้าน	ต้องอธิบายผู้อื่นในครอบครัว
เลือกอักษรที่ใช้ได้ทั้งสองวัน	ต้องการประนีประนอม	ไม่ต้องเลือกฝ่าย	ตัวเลือกอักษรแคบลง

ตัวเลือกที่สามน่าสนใจ เพราะพ่อแม่หลายคู่ไม่อยากเสี่ยงให้ใครในบ้านค้านภายหลัง ลองหาอักษรที่ไม่เป็นอักษรกาลกิณีของวันใดวันหนึ่งในสองวัน แล้วเลือกชื่อจากกลุ่มนั้น อ่านวิธีเช็กอักษรกาลกิณีที่ อักษรกาลกิณีในชื่อกับวันเกิด

ขั้นตอนตัดสินใจที่ไม่ต้องเถียงกัน

1. เปิดหนังสือรับรองการเกิดและสูติบัตรดูวันที่เวลาจริง ถ่ายรูปเก็บไว้
2. ถามผู้ดูชื่อหรือผู้ใหญ่ที่ครอบครัวเคารพว่าสำนักนี้นับเที่ยงคืนหรือพระอาทิตย์ขึ้น
3. เขียนรายชื่อที่ชอบมาสิบถึงสิบห้าชื่อ ไม่ต้องจำกัดอักษร
4. คัดชื่อที่ใช้ได้ทั้งสองวันออกมา
5. ถ้ายังเหลือหลายชื่อ เลือกตามความหมายและการออกเสียง

เรื่องความหมายและเสียงของชื่อควรนำหน้ากว่าอักษร เพราะเด็กต้องใช้ชื่อไปอีกหลายสิบปี ชื่อที่ออกเสียงยากหรือเขียนยากอาจกลายเป็นภาระ ดูกฎชื่อเล่นที่ ชื่อเล่นกับวันเกิด ซึ่งไม่ต้องยึดอักษรเข้มเท่าชื่อจริงเสมอไป

เมื่อพ่อแม่เกิดคาบเกี่ยวหรือต้องดูวันเกิดพ่อแม่ด้วย

บางสำนักให้ดูวันเกิดของพ่อแม่ควบคู่ไปกับวันเกิดลูก หากพ่อหรือแม่เองก็เกิดช่วงเที่ยงคืน ก็ต้องใช้เกณฑ์เดียวกันกับลูก เพื่อไม่ให้ตัวเลขสับสน อ่านเพิ่มที่ ตัวอักษรจากวันเกิดพ่อแม่ในชื่อลูก

แจ้งเกิดและการแก้ไขชื่อทีหลัง

การแจ้งเกิดและการตั้งชื่อจริงตามทะเบียนราษฎร์ทำที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ ตามกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด ควรสอบถามสำนักทะเบียนท้องถิ่นเรื่องระยะเวลาและเอกสารที่ต้องใช้ล่าสุดเพราะระเบียบอาจปรับ การเปลี่ยนชื่อภายหลังต้องดำเนินการตามกฎหมายเช่นกัน จึงควรตัดสินใจให้มั่นใจก่อนแจ้ง

สรุป

ใช้วันที่ในเอกสารเป็นฐานแล้วถามผู้ดูชื่อของบ้านว่าสำนักเขานับอย่างไร ถ้าสองฝั่งต่างกัน ให้หาชื่อที่ใช้ได้ทั้งสองวัน จะลดโอกาสที่ญาติจะทักภายหลัง และเลือกตามความหมายกับเสียงที่ลูกจะใช้ไปทั้งชีวิตเป็นตัวตัดสินสุดท้าย