เกิดเวลาไหนนับเป็นวันนั้น วันเกิดข้ามเที่ยงคืนนับอย่างไร
ในสูติบัตรและเอกสารราชการ วันเกิดนับตามปฏิทิน คือเปลี่ยนวันตอนเที่ยงคืน ส่วนตำราโหราศาสตร์ไทยหลายสำนักถือว่าวันใหม่เริ่มตอนตะวันขึ้น เด็กที่เกิดหลังเที่ยงคืนแต่ก่อนรุ่งเช้าจึงอาจถูกนับเป็นวันก่อนหน้าในตำราเหล่านั้น เรื่องนี้ไม่มีคำตอบเดียวที่ทุกสำนักเห็นตรงกัน ควรถามผู้ดูดวงที่ครอบครัวนับถือว่าใช้เกณฑ์ไหน
ลูกคลอดตอน 01.40 น. ใบรับรองการเกิดของโรงพยาบาลเขียนวันที่ใหม่ตามปฏิทิน แต่คุณยายบอกว่า "ยังไม่สว่าง ยังนับเป็นเมื่อวานอยู่" คำถามนี้เจอบ่อยในบ้านที่มีเด็กเกิดดึก และคำตอบขึ้นอยู่กับว่าถามจากเอกสารหรือถามจากตำรา
เอกสารกับตำรา ใช้เส้นแบ่งวันคนละเส้น
สูติบัตร บัตรประชาชน และพาสปอร์ต ใช้วันตามปฏิทินสากล วันเปลี่ยนตอนเที่ยงคืนพอดี เด็กที่เกิด 00.05 น. ของวันอังคาร ก็คือเกิดวันอังคารในทุกเอกสาร ไม่มีข้อยกเว้น
โหราศาสตร์ไทยแบบดั้งเดิมคิดต่างออกไป ตำราหลายสำนักถือว่าวันหนึ่งเริ่มเมื่อดวงอาทิตย์ขึ้น ไม่ใช่เมื่อนาฬิกาตีสิบสอง เหตุผลคือการคำนวณดวงเดิมอ้างอิงตำแหน่งดาวและยามที่ผูกกับพระอาทิตย์ ช่วงเที่ยงคืนถึงรุ่งเช้าจึงยังเป็นส่วนท้ายของวันก่อนหน้า นี่เป็นความเชื่อและวิธีคำนวณของแต่ละสำนัก ไม่ใช่กฎที่ทุกตำราใช้เหมือนกัน
ตารางเทียบเวลาที่ทำให้เห็นภาพ
| เวลาเกิดตามนาฬิกา | วันในเอกสารราชการ | วันตามตำราที่ถือตะวันขึ้น |
|---|---|---|
| 22.30 น. วันพุธ | พุธ | พุธ |
| 00.30 น. วันพฤหัสบดี | พฤหัสบดี | พุธ (ถ้ายังไม่ถึงรุ่งสาง) |
| 03.50 น. วันพฤหัสบดี | พฤหัสบดี | พุธ |
| 07.00 น. วันพฤหัสบดี | พฤหัสบดี | พฤหัสบดี |
เวลาตะวันขึ้นจริงเปลี่ยนไปตามฤดูและจังหวัด จึงไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้ทั้งปี ผู้ดูดวงส่วนใหญ่จะดูเวลาท้องถิ่นหรือใช้ช่วงราว 06.00 น. เป็นเกณฑ์คร่าว ๆ คำนวณละเอียดต้องถามเจ้าตัวว่าใช้วิธีไหน
ใช้วันไหนเมื่อต้องเลือกชื่อ สีประจำวัน หรืออ่านลักษณะนิสัย
เรื่องที่ต้องใช้วันเกิดตามความเชื่อมีหลายอย่าง เช่น อักษรมงคลในชื่อ สีประจำวัน หรือบทความลักษณะคนเกิดวันต่าง ๆ ถ้าลูกเกิดคาบเกี่ยว ให้ทำสามขั้นนี้
- จดเวลาเกิดเป็นนาทีจากใบรับรองการเกิด
- ถามผู้ดูที่ครอบครัวไว้ใจว่าสำนักเขาใช้เส้นแบ่งตอนเที่ยงคืนหรือตะวันขึ้น
- ใช้เกณฑ์นั้นกับทุกเรื่องที่เกี่ยวกับดวงเด็ก ไม่ผสมสองเกณฑ์
ข้อสามคนมักข้าม แล้วเกิดปัญหาตามมา เช่น ตั้งชื่อตามวันพุธ แต่ซื้อสร้อยสีประจำวันพฤหัสบดี สุดท้ายทั้งบ้านสับสนว่าตกลงเด็กคนนี้เกิดวันอะไร ลองอ่านเรื่องการเลือกอักษรประกอบในหลักตั้งชื่อลูกตามวันเกิด จะเห็นว่ากระบวนการเหล่านั้นล้วนต้องมีวันเกิดที่ตกลงกันแล้วเป็นจุดเริ่ม
ผ่าคลอดตามนัด อยากเลือกเวลาให้ตรงฤกษ์ทำได้แค่ไหน
เด็กที่ผ่าคลอดตามนัดแพทย์ บางบ้านอยากเลือกเวลาให้ตรงฤกษ์ ข้อนี้ต้องคุยกับสูติแพทย์ก่อนเสมอ เพราะกำหนดผ่าตัดขึ้นกับความปลอดภัยของแม่และเด็ก ไม่ใช่เรื่องที่ตำราจะมากำหนดได้ แพทย์ส่วนมากยินดีขยับเวลาเล็กน้อยถ้าไม่กระทบการรักษา แต่ไม่ควรขอเลื่อนวันข้ามกำหนดเพื่อให้ตรงวันดี รายละเอียดอ่านเพิ่มได้ในความเชื่อเรื่องฤกษ์คลอด
วันเกิดข้ามเที่ยงคืนกับการอ่านนิสัยตามวัน
บทความลักษณะคนเกิดวันอาทิตย์ถึงเสาร์ เป็นการสรุปแนวโน้มตามความเชื่อไทย ไม่ใช่ผลวิจัยทางจิตวิทยา ถ้าลูกเกิดคาบเกี่ยว อ่านทั้งสองวันได้ ถ้าข้อไหนตรงกับนิสัยเด็กก็ใช้ข้อนั้นเป็นข้อสังเกตเล่น ๆ ได้ แต่ไม่ควรเอาไปตัดสินอนาคตเด็ก เด็กเกิดวันจันทร์หรือวันอาทิตย์ก็โตด้วยนิสัยจากบ้านและการเลี้ยงดูเป็นหลัก
สรุป
เอกสารใช้ปฏิทิน ตำราใช้ได้ทั้งสองแบบแล้วแต่สำนัก ถ้าลูกเกิดระหว่างเที่ยงคืนถึงรุ่งเช้า ให้ถามผู้ดูก่อนว่าเขานับอย่างไร แล้วเลือกเกณฑ์เดียวใช้ทั้งชื่อ สี และการอ่านนิสัย ส่วนเอกสารราชการไม่ต้องแก้อะไรเลย
