ใส่ซองงานศพและซองงานบวชเท่าไรถึงเหมาะ ธรรมเนียมที่คนไทยมักถามกัน
ไม่มีจำนวนตายตัวทั่วประเทศ ซองงานศพมักใส่ตามความสนิทและกำลังของผู้ให้ โดยซองสีขาวหรือซองที่ไม่ฉูดฉาดเป็นที่ยอมรับ ส่วนซองงานบวชใส่เพื่อร่วมอนุโมทนาและช่วยค่าใช้จ่ายเจ้าภาพ ไม่ต้องเทียบกับซองงานแต่งงาน ควรถามเพื่อนร่วมวงหรือญาติผู้ใหญ่ว่าท้องถิ่นนั้นทำกันอย่างไร
บ่ายวันหนึ่งมีข้อความเข้ากลุ่มไลน์ที่ทำงานว่าเพื่อนร่วมแผนกคุณพ่อเสีย งานสวดคืนนี้ ทุกคนถามกันต่อทันที "ใส่ซองกันเท่าไรดี" คำถามนี้ไม่ได้มีตัวเลขกลางให้เปิดดู และคนส่วนใหญ่ก็ไม่อยากถามตรง ๆ กลัวดูเหมือนคิดเลข
เรื่องซองงานศพกับงานบวชเลยเป็นเรื่องที่ต้องใช้วิจารณญาณ ผสมกับธรรมเนียมท้องถิ่นและกำลังของแต่ละคน
ซองสองงานนี้ให้ความหมายต่างกัน
ซองงานศพคือการร่วมช่วยค่าใช้จ่ายของครอบครัวผู้วายชนม์ และเป็นการแสดงความเสียใจ ครอบครัวมักมีค่าใช้จ่ายหลายด้าน ทั้งค่าสถานที่ ค่าพระสวด ค่าอาหาร และค่าพิธีเผา เงินที่เพื่อนฝูงใส่มาจึงช่วยจริง
ซองงานบวชต่างกันตรงที่เป็นงานบุญ ผู้ใส่ร่วมอนุโมทนาในบุญของเจ้าภาพ และช่วยค่าใช้จ่ายงานเลี้ยงรวมถึงบริขารพระ บางท้องถิ่นเจ้าภาพจะบอกชัดว่ารับเฉพาะ "ปัจจัยทำบุญ" ผู้ให้จึงรู้ว่าเงินส่วนนี้ไปเข้าบุญ
สองงานนี้ไม่ควรใช้ตัวเลขร่วมกัน และไม่ควรเอาไปเทียบกับซองงานแต่งงานซึ่งมีธรรมเนียมแยกต่างหาก
ปัจจัยที่ใช้ตัดสินจำนวนเงิน
ลำดับที่คนส่วนใหญ่ใช้ในใจ คือความสนิทก่อน กำลังของตัวเองรองลงมา แล้วค่อยดูธรรมเนียมในวงนั้น
- ความสนิท: ญาติหรือเพื่อนสนิทใส่มากกว่าคนที่รู้จักเพียงหน้าตา
- กำลังของผู้ให้: นักเรียนหรือคนที่เพิ่งเริ่มทำงานใส่ตามกำลังได้ ไม่มีใครคาดหวังตัวเลขสูง
- วงที่ไปด้วยกัน: ถ้าไปกับเพื่อนร่วมงาน มักมีคนเสนอตัวเลขกลาง ตามนั้นช่วยให้ไม่ต้องเดา
- ฐานะของเจ้าภาพ: ไม่ควรใช้ตัดสินมากนัก ผู้มีฐานะดีก็ไม่ได้ต้องการเงินมากกว่าผู้อื่น
มีข้อควรจำอีกข้อหนึ่งที่คนมักข้าม คือไม่มีใครตรวจซองต่อหน้า เจ้าภาพมักเปิดดูตอนจดบัญชีหลังงานจบ ตัวเลขที่ตั้งใจและพอดีกับกำลังจึงไม่ทำให้ใครเสียหน้า
ซองสีกับตัวเลขที่ควรระวัง
สำหรับงานศพ ซองสีขาวเป็นตัวเลือกที่ไม่ผิด ซองสีเรียบอื่นเช่นสีเทาหรือสีน้ำตาลอ่อนก็ใช้ได้ ควรเลี่ยงซองสีแดงสดและซองลายมงคลที่ใช้ในงานแต่ง เพราะตามธรรมเนียมไทยและความเชื่อจีนที่ปะปนอยู่ สีแดงเป็นสีของงานรื่นเริง
เรื่องตัวเลข ความเชื่อมีหลายแนว บางครอบครัวจีนเลี่ยงตัวเลขที่ฟังเป็นสิริมงคลเกินไปในงานโศก บางบ้านไม่ถือเลย ไม่มีกฎกลางให้ยึด ถ้าไม่แน่ใจ ใช้จำนวนกลมที่ตรงกับกำลังก็พอ
ส่วนงานบวช สีซองยืดหยุ่นกว่า ซองสีเหลืองทองหรือสีสุภาพเป็นที่นิยม แต่ซองขาวธรรมดาก็ใส่ได้เช่นกัน เรื่องธนบัตรมีข้อเดียวที่ควรทำคือเลือกใบที่สภาพดี ไม่ยับหรือขาด ซึ่งเป็นมารยาททั่วไปมากกว่าความเชื่อ
ลำดับการเตรียมซองก่อนออกจากบ้าน
- ถามเพื่อนร่วมวงหรือญาติผู้ใหญ่ว่าที่ผ่านมาท้องถิ่นนี้ใส่กันในระดับใด
- ตั้งจำนวนตามกำลังของตัวเองก่อน แล้วค่อยปรับให้ใกล้วงที่ไป
- เลือกซองให้เหมาะกับงาน ขาวสำหรับงานศพ สีสุภาพสำหรับงานบวช
- เขียนชื่อและนามสกุลที่เจ้าภาพจำได้ไว้ที่หน้าซอง
- ถ้าเจ้าภาพมีกล่องรับซองหรือโต๊ะรับ ใส่ลงในจุดที่จัดไว้ อย่าส่งต่อมือผ่านคนที่ไม่รู้จัก
ข้อ 4 มีผลมากกว่าที่คิด เพราะเจ้าภาพมักจดรายชื่อไว้ตอบแทนเมื่อถึงงานของผู้ให้ในอนาคต ซองไม่มีชื่อทำให้จดไม่ได้
กรณีที่ไม่ควรฝืนใส่มาก
คนที่เพิ่งตกงานหรือกำลังมีภาระ ใส่ซองน้อยตามกำลังได้ งานศพและงานบวชไม่ใช่เวทีวัดฐานะ การกู้เงินเพื่อใส่ซองให้ดูดีเป็นเรื่องที่ไม่คุ้ม และเจ้าภาพที่เข้าใจธรรมเนียมจริงก็ไม่คาดหวังเช่นนั้น หลักคิดเรื่องความเชื่อกับการเงินแบบนี้คล้ายกับที่เขียนไว้ในเรื่องการยืมและให้ยืมเงิน
ถ้าทำบุญได้ในรูปแบบอื่น เช่น ช่วยงานครัวหรือไปเฝ้างานสวดทั้งคืน ก็เป็นการร่วมงานที่เจ้าภาพซาบซึ้งไม่แพ้เงิน
สรุป
เริ่มจากกำลังของตัวเอง แล้วถามวงที่ไปด้วยเพื่อให้ตัวเลขอยู่ในระดับเดียวกัน ซองงานศพใช้ซองขาวหรือสีเรียบ งานบวชใช้ซองสีสุภาพ เขียนชื่อให้ชัด ถ้าสนใจธรรมเนียมซองในงานอื่นของครอบครัวจีน อ่านต่อที่ธรรมเนียมอั่งเปา และถ้าอยากรู้ว่าการทำบุญเชื่อมกับเรื่องเงินอย่างไร ดูการทำบุญเสริมเรื่องเงิน
