ฤกษ์วันรับปริญญา จำเป็นต้องดูวันมงคลไหมเมื่อมหาวิทยาลัยกำหนดวันมาแล้ว
วันรับปริญญาถูกมหาวิทยาลัยกำหนดตายตัวและเปลี่ยนไม่ได้ ความเชื่อเรื่องฤกษ์จึงไม่ได้ใช้กับตัววันพิธี แต่หลายครอบครัวยังนำความเชื่อเรื่องฤกษ์มาใช้กับกิจกรรมรอบวันนั้นแทน เช่น เวลาที่ออกจากบ้าน การไหว้พระก่อนไปงาน หรือการทำบุญเลี้ยงฉลองหลังรับปริญญา ซึ่งเป็นเรื่องที่เลือกได้อิสระโดยไม่กระทบตารางของมหาวิทยาลัยเลย
หลายบ้านที่มีลูกใกล้จบปริญญาจะเจอคำถามนี้พอดีช่วงใกล้งาน คือมหาวิทยาลัยแจ้งวันซ้อมกับวันรับจริงมาแล้วตายตัว แล้วต้องดูฤกษ์อะไรอีกไหม บางคนถามเพราะอยากให้ทุกอย่างเป็นมงคลที่สุดในวันสำคัญของลูก บางคนถามเพราะญาติผู้ใหญ่ในบ้านเริ่มถามหาฤกษ์มาก่อนแล้ว
คำตอบตรง ๆ คือวันรับปริญญาเปลี่ยนไม่ได้และไม่ได้ถูกเลือกด้วยหลักฤกษ์ส่วนบุคคลตั้งแต่ต้น แต่นั่นไม่ได้แปลว่าความเชื่อเรื่องมงคลจะไม่มีที่ยืนอยู่เลยในวันนี้ เพียงแค่ต้องเข้าใจว่ามันไปโผล่อยู่ตรงส่วนไหนของวันแทน
มหาวิทยาลัยกำหนดวันรับปริญญามาแล้ว เราเปลี่ยนไม่ได้ แล้วฤกษ์เข้ามาเกี่ยวตรงไหน
วันพิธีพระราชทานปริญญาบัตรหรือวันรับปริญญาของแต่ละมหาวิทยาลัยถูกกำหนดจากปฏิทินการศึกษาส่วนกลาง ผูกกับตารางของผู้บริหารมหาวิทยาลัยหรือในบางกรณีคือกำหนดการเสด็จพระราชดำเนิน ซึ่งเป็นเรื่องที่บุคคลทั่วไปไม่มีสิทธิ์เลือกหรือขอเปลี่ยนแปลงได้ ต่างจากงานแต่งงานหรืองานขึ้นบ้านใหม่ที่เจ้าของงานเลือกวันเองได้ตั้งแต่ต้น
เมื่อวันตายตัวแบบนี้ ความเชื่อเรื่องฤกษ์จึงไม่ได้ใช้ตัดสินว่าวันนั้นเป็นวันดีหรือไม่ดีสำหรับบัณฑิต เพราะไม่มีทางเลือกอื่นให้เปรียบเทียบตั้งแต่แรก สิ่งที่ทำได้จริงคือมองหาส่วนอื่นของกิจกรรมรอบวันนั้นที่ยังเลือกได้อิสระ แล้วนำความเชื่อเรื่องมงคลไปใช้ตรงนั้นแทน
สิ่งที่ยังเลือกได้แม้วันจะตายตัว
แม้วันพิธีจะกำหนดตายตัว แต่รายละเอียดรอบ ๆ วันนั้นยังเป็นสิ่งที่ครอบครัวเลือกได้เอง เช่น
- เวลาที่ออกจากบ้านไปมหาวิทยาลัย บางครอบครัวเลือกออกจากบ้านในช่วงเวลาที่รู้สึกสบายใจ เช่น หลีกเลี่ยงเวลาที่ถือว่าไม่เหมาะสมตามความเชื่อประจำครอบครัว
- เสื้อผ้าและของประดับที่บัณฑิตสวมใส่นอกเหนือจากชุดครุยที่มหาวิทยาลัยกำหนด เช่น สร้อยพระ กำไลข้อมือ หรือสีของเสื้อเชิ้ตด้านในชุดครุยตามสีมงคลประจำวันเกิด
- ของนำโชคที่พกติดตัวไปในวันงาน เช่น เหรียญพระ หรือของที่ผู้ใหญ่ในบ้านให้มาเป็นกำลังใจ
รายละเอียดเหล่านี้ไม่กระทบตารางของมหาวิทยาลัยแม้แต่น้อย แต่ยังให้ความรู้สึกว่าครอบครัวได้ใส่ใจเรื่องมงคลในวันสำคัญของลูกแล้ว
ธรรมเนียมก่อนวันรับปริญญาที่หลายครอบครัวไทยทำ
ก่อนถึงวันจริง หลายบ้านนิยมทำกิจกรรมที่เชื่อว่าจะช่วยเสริมสิริมงคลให้บัณฑิต แม้จะไม่ใช่ข้อบังคับตามธรรมเนียมใดธรรมเนียมหนึ่งตายตัว ตัวอย่างที่พบบ่อยได้แก่ พาลูกไปไหว้พระที่วัดประจำตระกูลหรือวัดที่ครอบครัวนับถือ ทำบุญตักบาตรเช้าวันรับปริญญาก่อนออกจากบ้าน หรือพาไปกราบไหว้ปู่ย่าตายายที่ล่วงลับผ่านรูปบูชาที่บ้านเพื่อบอกกล่าวความสำเร็จ
กิจกรรมเหล่านี้เป็นความเชื่อเชิงจิตใจมากกว่าการดูฤกษ์แบบมีสูตรคำนวณ จุดประสงค์หลักคือการแสดงความกตัญญูและขอพรให้ทุกอย่างราบรื่น ไม่ได้มีผลต่อ "ความถูกต้อง" ของวันพิธีที่มหาวิทยาลัยกำหนดไว้แล้ว ครอบครัวที่ไม่ได้ทำกิจกรรมเหล่านี้ก็ไม่ได้แปลว่าวันรับปริญญาจะเสียมงคลไปแต่อย่างใด
บางครอบครัวเลือกทำพิธีเล็ก ๆ ที่บ้านคืนก่อนวันรับจริง เช่น จุดธูปเทียนไหว้พระประจำบ้าน แล้วให้บัณฑิตกราบขอพรจากพ่อแม่ปู่ย่าตายายที่ยังมีชีวิตอยู่ เป็นธรรมเนียมที่ไม่ได้เขียนไว้ในตำราไหนตายตัว แต่สืบทอดกันมาตามวัฒนธรรมความกตัญญูของแต่ละครอบครัว บางบ้านถือว่าการกราบขอพรแบบนี้สำคัญกว่าการดูฤกษ์เสียอีก เพราะเป็นการแสดงความเคารพต่อผู้มีพระคุณโดยตรง ไม่ใช่การอิงกับปฏิทินหรือดวงดาว
วันซ้อมรับปริญญากับวันจริง ต้องดูฤกษ์แยกกันไหม
ไม่ต้อง เพราะทั้งสองวันเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเดียวกันที่มหาวิทยาลัยกำหนดไว้เป็นชุด บัณฑิตต้องเข้าร่วมทั้งสองวันตามตารางที่แจ้งมา ไม่มีธรรมเนียมความเชื่อไทยที่แยกพิจารณาความเป็นมงคลของวันซ้อมกับวันจริงต่างหากจากกัน
สิ่งที่ครอบครัวมักให้ความสำคัญมากกว่าคือวันจริงที่มีการถ่ายรูปกับญาติและรับปริญญาบนเวที เพราะเป็นวันที่มีความหมายทางความทรงจำมากกว่า ส่วนวันซ้อมมักเป็นเรื่องปฏิบัติทั่วไปที่เน้นความเรียบร้อยของขั้นตอนพิธีการเป็นหลัก
ถ่ายรูปหน้าเวที ไหว้ครู ทำบุญ ควรจัดช่วงไหนของวัน
หลายครอบครัวจัดกิจกรรมเสริมในวันเดียวกับพิธีรับจริง เช่น ถ่ายรูปกับอาจารย์หรือคณบดีหลังจบพิธี ไหว้ครูอาจารย์ที่สอนมาตลอดหลักสูตร หรือทำบุญเลี้ยงพระเล็ก ๆ ที่บ้านตอนเย็น กิจกรรมเหล่านี้จัดตามความสะดวกของครอบครัวได้เต็มที่ เพราะไม่มีข้อกำหนดทางความเชื่อเรื่องช่วงเวลาที่ตายตัว
ข้อแนะนำเชิงปฏิบัติมากกว่าความเชื่อคือควรวางแผนเวลาให้สอดคล้องกับตารางพิธีที่มหาวิทยาลัยแจ้งมา เพราะวันรับปริญญามักมีคนจำนวนมาก การเดินทางและที่จอดรถอาจใช้เวลานานกว่าปกติ ถ้าตั้งใจจะทำบุญตักบาตรตอนเช้าก่อนไปงาน ควรเผื่อเวลาการเดินทางให้มากกว่าวันธรรมดาพอสมควร บางมหาวิทยาลัยมีการปิดถนนบางช่วงหรือจำกัดจุดจอดรถในวันพิธี ครอบครัวที่มาจากต่างจังหวัดควรเช็กเส้นทางและที่พักล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ เพื่อไม่ให้ความเครียดเรื่องการเดินทางมาบดบังความรู้สึกดี ๆ ของวันสำคัญนี้ไปเสีย
เมื่อฤกษ์กับตารางมหาวิทยาลัยขัดกัน ควรยึดอะไรก่อน
ในบางปีอาจมีความเชื่อว่าช่วงวันที่มหาวิทยาลัยกำหนดพิธีตรงกับวันที่ถือว่าไม่ค่อยดีตามปฏิทินความเชื่อบางระบบ กรณีแบบนี้ควรยึดตารางของมหาวิทยาลัยเป็นหลักเสมอ เพราะเป็นพิธีการที่มีขั้นตอนทางการศึกษาและการอนุมัติปริญญาผูกอยู่ ไม่สามารถเลื่อนตามความเชื่อส่วนบุคคลได้
สิ่งที่ทำได้แทนคือเสริมความสบายใจผ่านกิจกรรมที่เลือกได้เอง เช่น ไหว้พระเพิ่มเติมก่อนวันงาน หรือพกของมงคลติดตัวไปในวันพิธี ครอบครัวจำนวนมากใช้วิธีนี้และไม่พบว่ามีผลเสียอะไรตามมา เพราะเป้าหมายที่แท้จริงของวันรับปริญญาคือการเฉลิมฉลองความสำเร็จของบัณฑิตที่ตั้งใจเรียนมาตลอดหลายปี ไม่ใช่การยึดติดกับความถูกต้องของวันตามหลักโหราศาสตร์
ตารางสรุป อะไรตายตัว อะไรยังเลือกได้เอง
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นว่าฤกษ์เข้ามามีบทบาทตรงไหนบ้างในวันรับปริญญา ลองดูตารางเปรียบเทียบนี้
| รายการ | กำหนดโดยใคร | เลือกฤกษ์เองได้ไหม |
|---|---|---|
| วันพิธีรับปริญญา | มหาวิทยาลัย/ปฏิทินการศึกษา | ไม่ได้ |
| วันซ้อมรับปริญญา | มหาวิทยาลัย | ไม่ได้ |
| เวลาออกจากบ้านไปงาน | ครอบครัว | ได้ |
| ของนำโชคที่พกไปในวันงาน | บัณฑิต/ครอบครัว | ได้ |
| วันทำบุญตักบาตรก่อนงาน | ครอบครัว | ได้ |
| วันจัดเลี้ยงฉลองหลังรับจริง | ครอบครัว | ได้ |
ตารางนี้ช่วยให้ครอบครัวโฟกัสพลังงานไปที่ส่วนที่ยังเลือกได้จริง แทนที่จะกังวลกับวันพิธีที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้อยู่แล้ว
พวงมาลัยและของขวัญรับปริญญา มีความเชื่อเรื่องสีหรือประเภทไหม
นอกจากเรื่องวัน ญาติและเพื่อนที่มาร่วมแสดงความยินดีมักถามเรื่องพวงมาลัยหรือของขวัญที่จะให้บัณฑิตด้วย ความเชื่อไทยดั้งเดิมไม่ได้กำหนดสีพวงมาลัยตายตัวสำหรับงานรับปริญญาเหมือนงานมงคลสมรสที่มีธรรมเนียมเรื่องสีชัดเจนกว่า ส่วนใหญ่จึงเลือกตามสีประจำมหาวิทยาลัยหรือคณะของบัณฑิตมากกว่าสีมงคลตามความเชื่อ
อย่างไรก็ตาม บางครอบครัวยังนิยมเลือกของขวัญที่มีความหมายมงคลแฝงอยู่ เช่น สร้อยพระเลี่ยมทอง ปากกาแฝงความหมายเรื่องสติปัญญา หรือของใช้ที่มีตัวเลขมงคลตามความเชื่อของครอบครัว เรื่องนี้เป็นความชอบส่วนบุคคลของผู้ให้มากกว่าข้อกำหนดตายตัว ไม่มีกฎเกณฑ์ว่าต้องให้แบบไหนถึงจะถูกต้องตามธรรมเนียม บัณฑิตส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับความตั้งใจของผู้ให้มากกว่าความหมายเชิงมงคลของสิ่งของอยู่แล้ว
สรุป
วันรับปริญญาเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่าความเชื่อเรื่องฤกษ์ไม่จำเป็นต้องใช้กับทุกเหตุการณ์สำคัญในชีวิตเหมือนกันหมด เมื่อวันถูกกำหนดตายตัวโดยหน่วยงานภายนอกอย่างมหาวิทยาลัย สิ่งที่ทำได้คือหันไปใส่ใจรายละเอียดรอบข้างที่ยังเลือกได้เอง ไม่ว่าจะเป็นเวลาออกจากบ้าน ของนำโชค หรือกิจกรรมทำบุญก่อนวันงาน สุดท้ายแล้วความหมายที่แท้จริงของวันรับปริญญาคือการยอมรับความพยายามหลายปีของบัณฑิต ส่วนเรื่องฤกษ์เป็นเพียงส่วนเสริมที่ครอบครัวเลือกใช้ได้ตามความสบายใจ ไม่ใช่เงื่อนไขที่จะตัดสินความสำเร็จของวันนั้น
