จำนวนเงินทำสัญญาเงินกู้ระหว่างญาติ ควรลงท้ายเลขมงคลไหม

ญาติสองครอบครัวตกลงยืมเงินกันจำนวนหนึ่งเพื่อต่อเติมบ้าน ทั้งคู่คุยกันเรื่องยอดเงินต้นและวันคืนเงินเสร็จเรียบร้อยแล้ว แต่พอจะเขียนตัวเลขลงในสัญญา ฝ่ายผู้ให้กู้เอ่ยขึ้นมาว่า "ปัดเป็นเลขสวย ๆ หน่อยไหม จะได้เป็นมงคลกับทั้งสองบ้าน" คำถามนี้ฟังดูเล็กน้อย แต่พอคิดต่อจริง ๆ กลับมีเรื่องกฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้องมากกว่าที่คิด เพราะเงินกู้ไม่เหมือนเงินซองหรือเงินทำบุญที่ให้เท่าไหร่ก็จบ

ต่างจากจำนวนเงินใส่ซองงานมงคลหรือเงินทำบุญที่ให้แล้วจบ เงินกู้มีเรื่องดอกเบี้ยและกำหนดคืนเข้ามาเกี่ยวข้อง การปัดยอดให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลจึงต้องทำถูกลำดับ ไม่ใช่ปัดก่อนแล้วค่อยคิดดอกเบี้ยตามทีหลัง

เงินกู้ระหว่างญาติต่างจากเงินให้เปล่าตรงไหน

เงินให้เปล่าอย่างเงินซองหรือเงินทำบุญ เมื่อมอบให้แล้วถือว่าจบธุรกรรมทันที จึงเลือกยอดเงินให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลได้อย่างอิสระตามที่อธิบายไว้ในใส่เงินซองให้ญาติผู้ใหญ่หรืองานมงคล ใส่เท่าไหร่ถึงเรียกว่าจำนวนมงคล เพราะไม่มีภาระผูกพันตามมา

แต่เงินกู้เป็นสัญญาที่มีภาระผูกพันสองฝ่าย ฝ่ายผู้กู้ต้องคืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ย (ถ้ามีการตกลงคิดดอกเบี้ย) ตามกำหนดเวลาที่ระบุไว้ ความต่างนี้สำคัญมาก เพราะการปัดยอดเงินกู้ให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลอาจไปกระทบตัวเลขอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงโดยไม่ได้ตั้งใจ ถ้าไม่ระวังลำดับขั้นตอนในการคำนวณ

ลำดับที่ถูกต้อง ตกลงเงินต้นและดอกเบี้ยก่อน ค่อยปัดเลขทีหลัง

ลำดับที่ปลอดภัยและใช้ได้จริงคือให้สองฝ่ายตกลงยอดเงินต้นที่ต้องการจริง ๆ ก่อน จากนั้นตกลงว่าจะคิดดอกเบี้ยหรือไม่ ถ้าคิด อัตราเท่าไหร่ที่ยังอยู่ในเพดานตามกฎหมาย เมื่อได้ยอดที่ลงตัวทั้งเงินต้นและดอกเบี้ยแล้ว ค่อยพิจารณาว่าจะปัดเศษยอดเงินต้นให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลได้หรือไม่โดยที่อัตราดอกเบี้ยจริงยังไม่เกินเพดาน

ตัวอย่างเช่น ถ้าตกลงยืมเงิน 148,000 บาท และอยากปัดเป็น 150,000 บาทเพื่อให้ลงท้ายด้วยเลขที่รู้สึกดีกว่า ต้องกลับไปคุยกับผู้กู้ก่อนว่ายินดีรับเงินเพิ่มและมีภาระคืนเพิ่มตามจริงหรือไม่ ไม่ใช่ปัดยอดขึ้นแล้วปล่อยให้ผู้กู้ต้องรับภาระโดยไม่ได้ตกลงกันชัดเจน

เพดานดอกเบี้ยตามกฎหมายเป็นข้อเท็จจริงที่ต้องรู้ก่อนเสมอ

กฎหมายไทยกำหนดเพดานอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ยืมระหว่างบุคคลไว้ชัดเจน การเรียกดอกเบี้ยเกินเพดานที่กฎหมายกำหนดถือว่าข้อตกลงส่วนดอกเบี้ยที่เกินนั้นเป็นโมฆะ แม้จะเป็นญาติกันก็ไม่ได้รับการยกเว้น เรื่องนี้เป็นข้อเท็จจริงทางกฎหมายที่ตรวจสอบได้ ไม่ใช่เรื่องความเชื่อ จึงต้องให้ความสำคัญก่อนเรื่องเลขมงคลเสมอ

รายละเอียดอัตราที่แน่นอนและข้อยกเว้นต่าง ๆ ควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญกฎหมายหรือแหล่งข้อมูลทางการโดยตรง เพราะกฎเกณฑ์อาจมีรายละเอียดปลีกย่อยตามประเภทของสัญญาและอาจปรับปรุงตามกฎหมายฉบับล่าสุด

หลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรสำคัญกว่าความเป็นญาติ

หลายครอบครัวคิดว่าเป็นญาติกันไม่จำเป็นต้องทำสัญญาเป็นทางการ แต่ในทางปฏิบัติกรณีพิพาทเรื่องเงินระหว่างญาติที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือมักจบลงด้วยความสัมพันธ์ที่แตกร้าวมากกว่าการมีเอกสารชัดเจนตั้งแต่แรก การกู้ยืมเงินเกินจำนวนที่กฎหมายกำหนดถ้าไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้กู้ไว้ จะไม่สามารถฟ้องร้องบังคับคดีกันได้ตามกฎหมาย

สิ่งที่ควรมีในสัญญาอย่างน้อยคือ ชื่อผู้ให้กู้และผู้กู้ วันที่ทำสัญญา จำนวนเงินต้น อัตราดอกเบี้ย (ถ้ามี) กำหนดชำระคืน และลายมือชื่อทั้งสองฝ่าย การมีเอกสารครบถ้วนไม่ได้แปลว่าไม่ไว้ใจกัน แต่เป็นการปกป้องความสัมพันธ์ระยะยาวไม่ให้มีปัญหาความเข้าใจผิดเรื่องตัวเลข

เมื่อไม่คิดดอกเบี้ยเลย เลือกเลขมงคลได้อิสระขึ้น

กรณีที่พบบ่อยในครอบครัวไทยคือการให้ญาติยืมเงินโดยไม่คิดดอกเบี้ยเลย ในกรณีนี้เรื่องเพดานดอกเบี้ยตามกฎหมายจะไม่เข้ามาเกี่ยวข้อง เพราะไม่มีดอกเบี้ยให้คำนวณ จึงตั้งยอดเงินต้นให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลได้อย่างอิสระมากขึ้นตามที่ทั้งสองฝ่ายสบายใจ เช่น เลข 9 ที่คนไทยเชื่อว่าหมายถึงความก้าวหน้า หรือเลขที่ตรงกับตัวเลขนำโชคของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

แม้ไม่คิดดอกเบี้ย ยังแนะนำให้ทำหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรไว้เหมือนเดิม เพราะช่วยป้องกันความเข้าใจผิดเรื่องยอดเงินและกำหนดคืนที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต แม้ระหว่างญาติสนิทกันก็ตาม

• คุยและตกลงยอดเงินต้นที่ต้องการจริงก่อนคิดเรื่องเลขมงคล
• ถ้าคิดดอกเบี้ย ตรวจสอบว่าอัตราที่ตกลงกันยังอยู่ในเพดานตามกฎหมาย
• ปัดเศษยอดให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลได้ก็ต่อเมื่อทั้งสองฝ่ายยินดีรับภาระตามยอดใหม่
• ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ ไม่ว่าจะคิดดอกเบี้ยหรือไม่ก็ตาม
• ระบุวันที่ทำสัญญา กำหนดชำระคืน และลายมือชื่อทั้งสองฝ่ายให้ครบ

สรุป

ตั้งยอดเงินกู้ระหว่างญาติให้ลงท้ายด้วยเลขมงคลทำได้จริง แต่ต้องทำถูกลำดับคือตกลงเงินต้นและดอกเบี้ยให้ลงตัวตามกฎหมายก่อน แล้วค่อยพิจารณาปัดเศษเป็นเลขมงคลทีหลัง ไม่ใช่ปัดเลขก่อนแล้วค่อยคิดดอกเบี้ยตาม เพราะเพดานอัตราดอกเบี้ยเป็นข้อเท็จจริงทางกฎหมายที่ต้องมาก่อนความเชื่อเสมอ ไม่ว่าจะคิดดอกเบี้ยหรือให้ยืมฟรี การทำหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรไว้เสมอเป็นสิ่งที่ช่วยรักษาทั้งเงินและความสัมพันธ์ในครอบครัวไปพร้อมกัน