เกษียณแล้ว เสริมดวงการเงินให้เงินเก็บอยู่กับตัวได้นานๆ ทำยังไงตามความเชื่อ
หลังเกษียณ เป้าหมายทางการเงินที่สำคัญที่สุดคือรักษาเงินก้อนที่มีให้อยู่ได้นานที่สุด ไม่ใช่การหาเงินเพิ่มแบบเสี่ยงสูง ความเชื่อเสริมดวงการเงินที่ผู้สูงอายุไทยนิยมทำ เช่น เก็บเงินสำรองไว้ในที่ที่รู้สึกมั่นคง ไม่บอกยอดเงินเก็บให้คนนอกรู้ และมีของมงคลประจำตัวที่เชื่อว่าช่วยไม่ให้เงินไหลออกง่าย เป็นเรื่องเสริมความสบายใจ ส่วนสิ่งที่ป้องกันเงินหายจริงคือการระวังมิจฉาชีพและการวางแผนแบ่งเงินให้ลูกหลานอย่างมีสติ ไม่ใช่ให้ตามอารมณ์หรือความเกรงใจ
ป้าคนหนึ่งแถวบ้านเพิ่งเกษียณจากงานราชการเมื่อสองปีก่อน เล่าให้ฟังว่าสิ่งที่กังวลที่สุดหลังเกษียณไม่ใช่เรื่องสุขภาพ แต่เป็นเรื่องเงินก้อนที่เก็บมาทั้งชีวิตจะอยู่ได้นานแค่ไหน เพราะไม่มีเงินเดือนเข้ามาเติมทุกเดือนเหมือนตอนทำงานอีกแล้ว ความกังวลแบบนี้เป็นเรื่องปกติมากสำหรับคนที่เพิ่งเกษียณ และเป็นเหตุผลที่ทำให้หลายคนหันมาพึ่งทั้งการวางแผนการเงินอย่างจริงจังและความเชื่อเสริมดวงควบคู่กันไป
จุดที่ต่างจากช่วงวัยทำงานชัดเจนคือ เป้าหมายทางการเงินของผู้เกษียณไม่ใช่ "ทำให้เงินงอกเงย" แต่เป็น "ทำให้เงินที่มีอยู่อยู่ได้นานที่สุด" บทความนี้จะพูดถึงทั้งความเชื่อที่ผู้สูงอายุไทยนิยมทำเพื่อเสริมความรู้สึกมั่นคงทางการเงิน และข้อควรระวังเชิงปฏิบัติที่สำคัญกว่าความเชื่อ เพราะเงินก้อนสุดท้ายของชีวิตเป็นเรื่องที่พลาดซ้ำไม่ได้
ทำไมช่วงเกษียณต้อง "รักษาเงิน" มากกว่า "หาเงินเพิ่ม"
คนวัยทำงานที่ขาดทุนจากการลงทุนยังมีเงินเดือนเข้ามาเติมทุกเดือน แต่ผู้เกษียณที่ขาดทุนจากเงินก้อนที่เก็บมาทั้งชีวิตมักไม่มีทางเติมกลับคืนได้ทันเวลาที่ยังต้องใช้ชีวิตอยู่ นี่คือเหตุผลหลักที่ผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินมักแนะนำให้ผู้เกษียณลดสัดส่วนความเสี่ยงในการลงทุนลงอย่างมาก และเน้นเก็บเงินสำรองในรูปแบบที่เข้าถึงได้ง่ายและมั่นคง เช่น บัญชีเงินฝากหรือสลากออมทรัพย์ มากกว่าการไล่ตามผลตอบแทนสูง
ความเชื่อเรื่องดวงการเงินในช่วงวัยนี้จึงมักโฟกัสไปที่คำว่า "รักษา" มากกว่า "เพิ่ม" ต่างจากความเชื่อเสริมดวงของคนวัยทำงานหรือนักลงทุนที่มักเน้นเรื่องการเรียกทรัพย์เข้ามาเพิ่ม จุดนี้เป็นความต่างที่ชัดเจนของมุมมองการเงินตามช่วงชีวิต
ความเชื่อเรื่องการเก็บเงินให้อยู่กับตัวหลังเกษียณ มีอะไรบ้าง
ผู้ใหญ่ไทยรุ่นก่อนมีความเชื่อหลายอย่างเกี่ยวกับการรักษาเงินให้อยู่กับตัว ซึ่งสืบทอดกันมาจากยุคที่ยังไม่มีระบบธนาคารครอบคลุมเท่าทุกวันนี้ ตัวอย่างที่ยังพบเห็นได้ในปัจจุบัน ได้แก่
- ไม่นับเงินในกระเป๋าสตางค์ต่อหน้าคนอื่น เพราะเชื่อว่าเป็นการอวดโชคที่อาจทำให้เงินไหลออกง่าย
- เก็บเงินสำรองส่วนหนึ่งไว้ในบ้านแทนที่จะฝากธนาคารทั้งหมด เพื่อความรู้สึกอุ่นใจว่ามีเงินสดพร้อมใช้ยามฉุกเฉิน
- ไม่ให้กระเป๋าสตางค์ว่างเปล่าค้างคืน มักเก็บธนบัตรใบเล็กติดกระเป๋าไว้เสมอ
- เลือกวันขึ้นปีใหม่หรือวันเกิดเป็นวันเริ่มต้นนับหนึ่งเรื่องการออมใหม่ทุกปี เพื่อความรู้สึกว่าได้เริ่มต้นสิ่งดี ๆ
ความเชื่อเหล่านี้ไม่มีผลทางวิทยาศาสตร์ต่อความมั่นคงทางการเงินโดยตรง แต่มีประโยชน์ทางอ้อมคือช่วยให้ผู้สูงอายุมีสติกับเงินของตัวเองมากขึ้น ระมัดระวังการใช้จ่ายมากขึ้น ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่ดีต่อการรักษาเงินเก็บอยู่แล้ว
ของมงคลที่ผู้สูงอายุนิยมใช้เสริมดวงการเงินหลังเกษียณ
| ของมงคล | ความเชื่อที่เกี่ยวข้อง | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| กระเป๋าสตางค์ใบใหม่ | เริ่มใช้ในวันที่รู้สึกเป็นมงคลเพื่อเริ่มต้นการเก็บเงินใหม่ | ควรเลือกใบที่แยกช่องเก็บเงินสดกับบัตรชัดเจน ป้องกันของหายในชีวิตประจำวัน |
| เหรียญเก่าหรือเหรียญที่ระลึก | เก็บไว้ในบ้านเชื่อว่าช่วยรักษาความมั่งคั่งให้อยู่กับครอบครัว | เป็นของสะสมส่วนตัว ไม่ควรนำไปลงทุนเก็งกำไรโดยไม่มีความรู้ |
| พระเครื่องหรือของมงคลประจำตัว | ความเชื่อทางจิตใจที่สืบทอดมานาน ช่วยให้รู้สึกมั่นคงปลอดภัย | เลือกตามศรัทธาส่วนบุคคล ไม่ควรซื้อเพราะถูกชักชวนให้เชื่อว่าจะรวยขึ้นจริง |
จุดสำคัญคือของมงคลเหล่านี้ทำหน้าที่เสริมความรู้สึกมั่นคงทางใจ ไม่ใช่เครื่องมือทางการเงินที่มีผลจริงต่อยอดเงินในบัญชี ผู้สูงอายุที่ใช้ของมงคลควบคู่กับการวางแผนการเงินที่รอบคอบมักรู้สึกอุ่นใจมากกว่าคนที่พึ่งพาความเชื่อเพียงอย่างเดียว
ระวังเรื่องอะไรบ้างเมื่อลูกหลานขอยืมเงินเก็บก้อนสุดท้าย
นี่คือประเด็นที่สำคัญกว่าความเชื่อเรื่องดวงการเงินมาก เพราะเงินเก็บหลังเกษียณมักเป็นเงินก้อนสุดท้ายที่ไม่มีทางหามาทดแทนได้ทันหากสูญไป ผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยตัดสินใจให้เงินลูกหลานยืมด้วยความเกรงใจหรือความรักโดยไม่ได้คิดถึงผลกระทบต่อชีวิตตัวเองในระยะยาว
สิ่งที่ควรทำก่อนตัดสินใจให้ยืมเงินก้อนใหญ่ ได้แก่
- คำนวณก่อนว่าถ้าให้ยืมไปแล้ว เงินสำรองที่เหลือยังพอใช้จ่ายในชีวิตประจำวันไปอีกกี่ปี
- แยกให้ชัดว่าเป็นการ "ให้" หรือ "ให้ยืม" และคุยเรื่องกำหนดคืนให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นถ้าเป็นการให้ยืม
- ปรึกษาลูกหลานคนอื่นหรือคนที่ไว้ใจได้ก่อนตัดสินใจ ไม่ต้องตัดสินใจคนเดียวภายใต้ความกดดัน
- ถ้าจำนวนเงินสูง ควรทำเป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อป้องกันความเข้าใจผิดในอนาคต
การตั้งขอบเขตแบบนี้ไม่ได้แปลว่าไม่รักลูกหลาน แต่เป็นการปกป้องตัวเองไม่ให้ต้องลำบากในบั้นปลายชีวิต ซึ่งสุดท้ายก็เป็นภาระของลูกหลานอยู่ดีถ้าพ่อแม่ไม่มีเงินสำรองพอใช้จ่าย
ระวังมิจฉาชีพที่เล็งเป้าผู้สูงอายุโดยเฉพาะ
ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่มิจฉาชีพเล็งเป้าเป็นพิเศษ เพราะมักมีเงินเก็บก้อนใหญ่และอาจไม่คุ้นเคยกับกลโกงรูปแบบใหม่ ๆ ที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย รูปแบบที่พบบ่อยคือการโทรอ้างเป็นเจ้าหน้าที่หน่วยงานราชการแจ้งว่ามีปัญหาบัญชีต้องโอนเงินตรวจสอบ หรือหลอกให้ลงทุนที่อ้างผลตอบแทนสูงผิดปกติ
หลักที่ควรจำง่าย ๆ คือ หน่วยงานราชการและธนาคารจริงจะไม่มีวันขอให้โอนเงินผ่านโทรศัพท์หรือแอปพลิเคชันเพื่อ "ตรวจสอบบัญชี" หากได้รับสายลักษณะนี้ควรวางสายทันทีแล้วโทรกลับไปที่หมายเลขทางการของหน่วยงานนั้นด้วยตัวเองเพื่อยืนยัน ไม่ใช่โทรกลับเบอร์ที่คนโทรมาให้ไว้ ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวควรมีลูกหลานหรือคนใกล้ชิดที่สามารถโทรปรึกษาได้ทันทีเมื่อรู้สึกไม่แน่ใจ เพราะการตัดสินใจภายใต้ความตกใจมักนำไปสู่ความผิดพลาดง่ายที่สุด
แบ่งเงินเก็บเป็นสัดส่วนแบบไหนตามแนวคิดที่ผู้ใหญ่ไทยนิยมใช้
แนวคิดหนึ่งที่ผู้สูงอายุไทยจำนวนมากใช้แบ่งเงินเก็บหลังเกษียณคือแบ่งเป็นสามส่วนตามระยะเวลาการใช้งาน
- เงินใช้จ่ายประจำวัน เก็บในบัญชีออมทรัพย์ที่ถอนได้สะดวก เพียงพอสำหรับสามถึงหกเดือน
- เงินสำรองระยะกลาง เก็บในสลากออมทรัพย์หรือเงินฝากประจำที่ดอกเบี้ยดีกว่าแต่ยังเข้าถึงได้เมื่อจำเป็น
- เงินก้อนสำหรับส่งต่อหรือเผื่อเหตุฉุกเฉินใหญ่ เช่น ค่ารักษาพยาบาล ควรแยกไว้ต่างหากและไม่นำมาปะปนกับเงินใช้จ่ายประจำวัน
การแบ่งแบบนี้ไม่ใช่ความเชื่อทางมงคล แต่เป็นหลักการจัดการเงินที่ใช้ได้จริง ผู้สูงอายุที่แบ่งเงินเป็นสัดส่วนชัดเจนแบบนี้มักรู้สึกมั่นคงและตัดสินใจเรื่องเงินได้ดีกว่าคนที่ปล่อยให้เงินทั้งหมดอยู่รวมกันโดยไม่มีการแบ่งแยกวัตถุประสงค์
ปรับจังหวะใช้จ่ายให้เข้ากับชีวิตที่ไม่มีเงินเดือนเข้าทุกเดือน
คนวัยทำงานคุ้นเคยกับจังหวะเงินเดือนออกทุกสิ้นเดือน พอเกษียณแล้วจังหวะนี้หายไป บางคนยังใช้จ่ายตามความเคยชินเดิมโดยไม่รู้ตัวว่าเงินที่ใช้อยู่คือเงินต้นที่ลดลงเรื่อย ๆ ไม่ใช่เงินเดือนที่จะมีเข้ามาเติมใหม่ทุกเดือนเหมือนก่อน
วิธีที่ช่วยให้ปรับตัวได้ง่ายขึ้นคือจำลองระบบ "เงินเดือนตัวเอง" ขึ้นมาใหม่ โดยกำหนดยอดที่จะโอนจากเงินสำรองระยะกลางเข้าบัญชีใช้จ่ายประจำวันทุกต้นเดือนในจำนวนคงที่ เหมือนเป็นเงินเดือนที่จ่ายให้ตัวเอง วิธีนี้ช่วยให้เห็นภาพชัดว่าใช้จ่ายเกินหรือไม่เกินกรอบที่ตั้งไว้ ต่างจากการหยิบเงินจากบัญชีรวมมาใช้แบบไม่มีเพดาน ซึ่งมักทำให้ไม่รู้ตัวว่าเงินลดลงเร็วกว่าที่คิด
อีกจุดที่ควรระวังคือค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพที่มักเพิ่มขึ้นตามอายุ ผู้เกษียณควรกันเงินสำรองเฉพาะสำหรับค่ารักษาพยาบาลแยกออกจากเงินใช้จ่ายทั่วไปตั้งแต่ต้น แทนที่จะรอให้เจ็บป่วยก่อนแล้วค่อยหาทางแก้ปัญหา เพราะค่าใช้จ่ายด้านนี้มักมาแบบไม่ทันตั้งตัวและอาจใช้เงินก้อนใหญ่ในเวลาสั้น ๆ
สรุป
ช่วงเกษียณเป็นช่วงที่หลักคิดทางการเงินเปลี่ยนจาก "หาเพิ่ม" เป็น "รักษาให้อยู่" ความเชื่อเสริมดวงการเงินอย่างของมงคลประจำตัวหรือพิธีกรรมเล็ก ๆ ช่วยเสริมความรู้สึกมั่นคงทางใจได้จริง แต่สิ่งที่ปกป้องเงินเก็บได้จริงคือการวางแผนแบ่งเงินอย่างมีสัดส่วน การตั้งขอบเขตให้ชัดเจนเมื่อลูกหลานขอยืมเงิน และความระมัดระวังต่อมิจฉาชีพที่เล็งเป้าผู้สูงอายุโดยเฉพาะ ผู้เกษียณที่ทำทั้งสองเรื่องควบคู่กัน ทั้งความเชื่อที่สบายใจและการวางแผนที่รอบคอบ มักใช้ชีวิตหลังเกษียณได้อย่างมั่นคงกว่าคนที่พึ่งพาอย่างใดอย่างหนึ่งเพียงอย่างเดียว
