ต้นพลูด่าง คืออะไร ความหมายมงคลและที่มาที่คนไทยเชื่อกัน

ต้นที่ห้อยเถาเขียวเหลืองอยู่บนชั้นวางของร้านกาแฟ หรือแขวนอยู่มุมห้องรับแขกของหลายบ้าน ส่วนใหญ่คือต้นเดียวกัน นั่นคือต้นพลูด่าง พืชที่แทบไม่ต้องดูแลอะไรมากก็ยังอยู่รอดได้ แต่คนที่ปลูกจำนวนไม่น้อยไม่รู้ชัดว่าจริง ๆ แล้วต้นนี้คือพืชอะไร และทำไมถึงถูกจัดเป็นไม้มงคล

บทความนี้จะพาไปดูเฉพาะมุมความหมาย ไม่ลงรายละเอียดวิธีปลูกหรือดูแล เพราะเรื่องนั้นมีบทความแยกให้อ่านต่างหาก

ต้นพลูด่างในทางพฤกษศาสตร์คือพืชชนิดไหน

ต้นพลูด่างมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Epipremnum aureum อยู่ในวงศ์ Araceae วงศ์เดียวกับพลูกินหมากและบอนหลายชนิด มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมแถบหมู่เกาะโซไซตีในมหาสมุทรแปซิฟิก ก่อนจะถูกนำไปปลูกแพร่หลายทั่วโลกเขตร้อนจนกลายเป็นไม้ประดับยอดนิยม

ลักษณะเด่นคือใบรูปหัวใจ ผิวมันวาว มีลายด่างสีเหลืองหรือขาวแทรกอยู่บนพื้นใบสีเขียว ต้นเป็นไม้เลื้อยที่มีรากอากาศงอกตามข้อ ใช้เกาะยึดกับเสาหรือต้นไม้อื่นในธรรมชาติ ถ้าปลูกในกระถางแล้วไม่มีที่ให้เกาะ เถาก็จะห้อยลงมาแทน

ชื่อภาษาไทยและภาษาอังกฤษของต้นพลูด่างมาจากไหน

ชื่อ "พลูด่าง" มาจากรูปใบที่คล้ายใบพลูกินหมาก รวมกับคำว่า "ด่าง" ที่หมายถึงลายสีต่างจากพื้นใบ ส่วนชื่อภาษาอังกฤษที่ใช้กันแพร่หลายมีหลายแบบ เช่น Golden Pothos ตามสีทองอมเหลืองของลายด่าง และ Devil's Ivy ที่มาจากความทนทานของต้น อยู่รอดได้แม้ในที่แสงน้อยหรือถูกทิ้งไม่รดน้ำนานผิดปกติ บางครั้งก็ถูกเรียกว่า Ceylon Creeper หรือ Money Plant ในบางประเทศ ซึ่งชื่อหลังนี้เองที่มีส่วนทำให้ความเชื่อเรื่องการเงินติดมากับต้นนี้ในหลายวัฒนธรรม ไม่ใช่แค่ในไทย

ทำไมคนไทยเชื่อว่าต้นพลูด่างเป็นไม้มงคลด้านการเงิน

ความเชื่อเรื่องนี้ไม่ได้มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ แต่เป็นการตีความเชิงสัญลักษณ์ที่สืบทอดกันมา เถาของต้นพลูด่างเลื้อยยาวได้เรื่อย ๆ ไม่มีจุดสิ้นสุดชัดเจน แตกยอดใหม่ง่าย แม้ตัดกิ่งไปปักชำในน้ำก็ยังงอกรากได้ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ ลักษณะที่ "ไม่หยุดโต" นี้ถูกนำไปเปรียบกับการเติบโตของทรัพย์สินที่ไหลมาเรื่อย ๆ ไม่ขาดสาย

หลายบ้านจึงเลือกวางต้นพลูด่างไว้ในมุมที่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับการเงิน เช่น มุมทำงานหรือใกล้เคาน์เตอร์ร้านค้า ด้วยความหวังว่าจะช่วยเสริมความรู้สึกมั่นคงในใจมากกว่าจะเป็นกลไกที่รับประกันผลลัพธ์ทางการเงินจริง

พลูด่างกับเงินไหลมา ชื่อซ้อนที่ทำให้คนสับสน

หลายคนได้ยินชื่อ "ต้นเงินไหลมาทองไหลมา" แล้วเข้าใจว่าคือต้นพลูด่าง ความจริงคือคำนี้เป็นชื่อทางการค้าที่ใช้เรียกไม้มงคลด้านการเงินหลายชนิดปนกัน ขึ้นอยู่กับแต่ละร้านว่าจะติดป้ายชื่อนี้กับพืชชนิดไหน บางร้านใช้กับต้นพลูด่าง บางร้านใช้กับไม้ใบชนิดอื่นที่มีความหมายคล้ายกันแต่หน้าตาต่างกันชัดเจน

ถ้าอยากรู้แน่ชัดว่าต้นที่ซื้อมาคือพลูด่างจริงหรือไม่ ให้สังเกตใบรูปหัวใจ ผิวมันวาว และลายด่างที่ไม่สมมาตร ต่างจากไม้ใบมงคลชนิดอื่นที่มักมีใบหนากว่าหรือลายเส้นชัดเจนกว่า

ตำแหน่งในบ้านที่คนเชื่อเรื่องนี้มักพูดถึง

ตามความเชื่อฮวงจุ้ยที่เผยแพร่กันทั่วไป มุมที่มักถูกแนะนำให้วางไม้มงคลด้านการเงินคือมุมตะวันออกเฉียงใต้ของบ้านหรือมุมทำงาน เพราะเชื่อว่าเป็นทิศที่เกี่ยวข้องกับโชคลาภ อย่างไรก็ตาม นี่เป็นหลักการตามระบบความเชื่อฮวงจุ้ยจีนที่ถูกนำมาปรับใช้ในไทย ไม่ใช่กฎตายตัวที่ทุกสำนักเห็นตรงกัน บางครอบครัวเลือกวางตามความสะดวกและสภาพแสงในบ้านมากกว่ายึดทิศทางอย่างเคร่งครัด ซึ่งก็ไม่ถือว่าผิด เพราะยังไม่มีบทความเปรียบเทียบไม้มงคลชนิดอื่นในเครือเดียวกันที่ตอบตรงนี้ไว้ละเอียดกว่านี้แล้ว อ่านเพิ่มได้ในต้นพลูด่างกับไม้มงคลชนิดอื่น ต่างกันอย่างไรในแง่ความหมายและความเชื่อ

สรุป

ต้นพลูด่างคือ Epipremnum aureum ไม้เลื้อยตระกูลบอนที่มีถิ่นกำเนิดจากหมู่เกาะแปซิฟิก ส่วนความหมายมงคลด้านการเงินที่คนไทยเชื่อกันเป็นการตีความเชิงสัญลักษณ์จากลักษณะเถาที่เลื้อยยาวไม่หยุด ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์ได้ทางวิทยาศาสตร์ สิ่งสำคัญที่สุดคือแยกให้ออกระหว่างข้อเท็จจริงทางพฤกษศาสตร์กับความเชื่อที่สืบทอดกันมา และอย่าสับสนชื่อทางการค้าอย่าง "เงินไหลมา" ว่าเป็นพืชชนิดเดียวกันเสมอไป เพราะแต่ละร้านอาจใช้ชื่อนี้เรียกพืชต่างชนิดกัน