ทับทิม พลอยแดง ต่างจากโกเมนอย่างไร เลือกอย่างไรไม่ให้ซื้อพลาด

ร้านขายพลอยริมทางวางป้ายว่า "ทับทิมแท้" ราคาหลักร้อย ส่วนร้านในห้างติดป้ายพลอยสีแดงเม็ดใกล้เคียงกัน ราคาหลักหมื่น ทั้งสองร้านอาจพูดความจริงทั้งคู่ เพราะคำว่า "พลอยแดง" ครอบคลุมแร่หลายชนิดที่สีแดงคล้ายกัน แต่ความแข็ง ความหายาก และราคาต่างกันไกลมาก

พลอยแดงสามชนิดที่คนมักปนกัน

ทับทิมคือคอรันดัมสีแดง ส่วนสปิเนลและโกเมนเป็นแร่คนละชนิด ลักษณะเด่นของแต่ละชนิดสรุปได้ดังนี้

ชนิด	ความแข็งโดยประมาณ	ลักษณะสี	ราคาโดยทั่วไป
ทับทิม	9	แดงสดจนถึงแดงอมชมพู	สูงสุด โดยเฉพาะเม็ดสีสดไม่มีตำหนิ
สปิเนลแดง	ประมาณ 8	แดงสด มักสว่างและใส	ปานกลางถึงสูง ถูกกว่าทับทิมระดับเดียวกัน
โกเมน	ประมาณ 6.5 ถึง 7.5	แดงเข้มอมน้ำตาลหรือม่วง	ย่อมเยา เหมาะกับสร้อยข้อมือ

ตัวเลขความแข็งอ้างอิงมาตราของโมห์ส ค่ายิ่งสูงยิ่งทนการขีดข่วน ทับทิมที่แข็ง 9 ใส่ในแหวนที่ใช้งานทุกวันได้สบาย ส่วนโกเมนที่ค่าต่ำกว่าอาจมีรอยขุ่นหลังใช้งานนาน

ความเชื่อไทยที่ผูกกับพลอยแดง

ในโหราศาสตร์ไทย ทับทิมถูกจัดเป็นพลอยประจำวันอาทิตย์ ส่วนโกเมนผูกกับวันอาทิตย์บางตำรา และบางตำราผูกกับวันอื่น เพราะตำรามีหลายสำนัก ความเชื่อจีนมองสีแดงเป็นสีโชคลาภ ส่วนความเชื่อไทยแบบพุทธไม่มีบัญญัติเรื่องพลอยโดยตรง ใช้เป็นเครื่องประดับหรือกำลังใจส่วนบุคคล

ทั้งหมดเป็นความเชื่อ การใส่พลอยไม่ได้รับประกันผลต่อโชคหรือสุขภาพ เหตุผลที่ควรซื้ออย่างรอบคอบจึงเป็นเรื่องเงิน ไม่ใช่เรื่องดวง เพราะราคาของแท้กับของเลียนแบบต่างกันมาก

ใบรับรองพลอยบอกอะไรได้บ้าง

พลอยราคาสูงควรมีใบรับรองจากห้องปฏิบัติการอัญมณีที่น่าเชื่อถือ ในไทยมีสถาบันที่ตรวจและออกใบรับรองอยู่หลายแห่ง ซึ่งผู้ซื้อตรวจชื่อสถาบันได้เองที่เว็บของ GIT ใบรับรองที่ดีมักระบุข้อมูลเหล่านี้

• ชนิดของพลอย เช่น คอรันดัม สปิเนล หรือโกเมน
• น้ำหนักเป็นกะรัต และขนาดของเม็ดพลอย
• ธรรมชาติหรือสังเคราะห์
• การปรับปรุงคุณภาพ เช่น เผา ไม่เผา อุดรอยแตกด้วยแก้ว
• เลขที่ใบรับรองและรูปถ่ายพลอย

เมื่อได้ใบรับรอง ให้เทียบน้ำหนักและรายละเอียดกับพลอยตรงหน้า บางครั้งผู้ขายแนบใบรับรองของเม็ดอื่นมาโดยไม่ตั้งใจหรือตั้งใจ ถ้าตัวเลขไม่ตรง ให้ถามทันทีก่อนจ่ายเงิน

เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงิน

• ถามชัดว่าเป็นพลอยธรรมชาติหรือสังเคราะห์
• ถามว่ามีการเผา อุดแก้ว หรือย้อมสีหรือไม่
• ขอดูใบรับรองและเทียบน้ำหนักกับเม็ดจริง
• ขอใบเสร็จที่ระบุชนิดพลอยตามใบรับรอง
• ถามเงื่อนไขรับคืนหรือเปลี่ยนเป็นลายลักษณ์อักษร
• ดูพลอยใต้แสงขาวและแสงเหลืองเพื่อให้เห็นสีจริง

ข้อสุดท้ายคนมักข้าม แสงหลอดไฟสีเหลืองของร้านทำให้สีแดงดูสดกว่าตอนอยู่นอกร้าน ลองขอออกไปดูนอกร้านที่มีแสงธรรมชาติสักครู่

สร้อยข้อมือโกเมนกับแหวนทับทิมคุ้มต่างกันอย่างไร

สร้อยข้อมือเม็ดกลมโกเมนเหมาะกับคนที่อยากได้สีแดงเข้มในราคาเอื้อมถึง ข้อดีคือเม็ดใหญ่เห็นสีชัด ข้อเสียคือเป็นพลอยที่ความแข็งต่ำกว่า ควรหลีกเลี่ยงการกระแทกและสารเคมี ส่วนแหวนทับทิมเหมาะกับคนที่ตั้งใจเก็บเป็นสมบัติ ต้องพร้อมจ่ายราคาสูงและต้องมีใบรับรองประกอบ

รายการด้านล่างเป็นตัวอย่างสินค้าบนแพลตฟอร์มที่เกี่ยวกับพลอยแดง ใช้เพื่อเทียบรูปแบบและช่วงราคาเท่านั้น และควรอ่านรายละเอียดว่าสินค้าแต่ละชิ้นระบุใบรับรองหรือไม่ก่อนตัดสินใจ

ดูแลพลอยแดงอย่างไรให้ไม่เสื่อมเร็ว

พลอยทุกชนิดควรเก็บแยกกันในถุงผ้า เพราะเม็ดที่แข็งกว่าขีดเม็ดที่นิ่มกว่าได้ ทับทิมแข็งกว่าโกเมนมาก ถ้าเก็บรวมกันในกล่องเดียว โกเมนมีสิทธิ์ถูกขีดก่อน

ล้างด้วยน้ำสบู่อ่อนและแปรงขนนุ่ม เลี่ยงน้ำยาล้างห้องน้ำ น้ำหอม และสเปรย์ผม เพราะสารเหล่านี้ทำให้ผิวพลอยหมองหรือทำลายสารอุดรอยแตก ถ้าพลอยแตกร้าวหรือบิ่น ความเชื่อไทยบางสายแนะนำให้ปล่อยวางหรือเปลี่ยนพลอยใหม่ อ่านรายละเอียดได้ในเรื่อง พลอยร้าวใช้ต่อหรือเปลี่ยนดี

สรุป

ถ้างบอยู่ราวหลักพัน เลือกโกเมนหรือสปิเนลคุณภาพเครื่องประดับ แล้วบอกตัวเองว่าซื้อเพราะชอบสีและความสบายใจ ถ้าตั้งใจซื้อทับทิมแท้ให้ตั้งงบเผื่อค่าใบรับรอง และยอมเดินออกจากร้านที่ไม่ยอมให้ตรวจหรือไม่มีใบรับรองให้ดู ดูความหมายของสีพลอยอื่นเพิ่มได้ใน ความหมายสีของพลอย และ โกเมนกับซิทรีน