ราศีไทยกับราศีสากลต่างกันจริงไหม ทำไมเดือนไม่ตรงกัน

เปิดแอปดวงของต่างประเทศ ขึ้นว่าเราเป็นราศีหนึ่ง เปิดปฏิทินโหราศาสตร์ไทยที่บ้านคุณยาย กลับขึ้นอีกราศีหนึ่ง วันเกิดเดียวกันแท้ ๆ แต่ได้คำตอบต่างกัน คนจำนวนมากสรุปว่าอันใดอันหนึ่งต้องผิด ที่จริงทั้งสองตารางคำนวณถูกในกรอบของตัวเอง ต่างกันตรงที่ใช้ไม้บรรทัดคนละอัน

วงกลมของราศีมาจากไหน

ทั้งสองระบบมีตัวร่วมกัน คือวงกลมสุริยวิถี หมายถึงเส้นทางที่พระอาทิตย์ดูเหมือนเดินผ่านท้องฟ้าตลอดปี แบ่งวงเป็น 12 ส่วนเท่ากัน ส่วนละ 30 องศา แต่ละส่วนได้ชื่อราศี เช่นเมษ พฤษภ เมถุน ชื่อเหล่านี้ใช้ในทั้งสองระบบ

เรื่องที่ต่างคือ จะเริ่มนับ 0 องศาตรงไหน ระบบหนึ่งเลือกจุดบนฟ้าที่มีดาวฤกษ์กำกับ อีกระบบหนึ่งเลือกจุดที่ผูกกับฤดูกาลของโลก

นิรายนะ ระบบที่โหราศาสตร์ไทยใช้

คำว่า นิรายนะ ในภาษาไทยหมายถึงการนับที่อ้างอิงกับกลุ่มดาวฤกษ์ซึ่งอยู่ไกลและแทบไม่ขยับในสายตามนุษย์ ราศีเมษในระบบนี้เริ่มเมื่อพระอาทิตย์เข้าสู่ตำแหน่งต้นของกลุ่มดาวที่ใช้เป็นจุดตั้งต้น ซึ่งตกอยู่ราวกลางเดือนเมษายน

ข้อนี้ตรงกับธรรมเนียมสงกรานต์ที่ไทยถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามสุริยคติแบบเดิม ช่วงที่พระอาทิตย์ย้ายเข้าราศีเมษคือสาเหตุทางดาราศาสตร์โหราศาสตร์ที่ประเพณีผูกไว้กับกลางเดือนเมษายน

สายนะ ระบบที่โหราศาสตร์ตะวันตกนิยม

คำว่า สายนะ หมายถึงระบบที่นับจากจุดที่สัมพันธ์กับฤดูกาล คือวสันตวิษุวัต ช่วงที่กลางวันกับกลางคืนยาวเท่ากันในฤดูใบไม้ผลิของซีกโลกเหนือ ระบบสากลกำหนดให้จุดนี้เป็น 0 องศาของราศีเมษ จึงเป็นเหตุให้ราศีเมษในตารางตะวันตกเริ่มราวปลายเดือนมีนาคม

ข้อดีของระบบนี้คือราศีผูกกับฤดูกาลแน่นอน ไม่ว่ากลุ่มดาวบนฟ้าจะเลื่อนไปอย่างไร

ทำไมสองระบบจึงห่างกันราวหนึ่งเดือน

แกนหมุนของโลกไม่ได้ชี้ทิศเดิมตลอด แต่ส่ายช้า ๆ เหมือนลูกข่างที่กำลังจะล้ม ใช้เวลาครบรอบราว 26,000 ปี ผลคือจุดวิษุวัตเลื่อนถอยหลังเมื่อเทียบกับดาวฤกษ์ ในอัตราประมาณ 1 องศาต่อ 72 ปี

ย้อนไปเมื่อราว 1,700 ปีก่อน สองระบบเคยอ้างจุดเดียวกัน ตั้งแต่นั้นมาจุดวสันตวิษุวัตเลื่อนห่างจากจุดดาวฤกษ์สะสมจนถึงราว 24 องศาในปัจจุบัน หนึ่งองศาเทียบเท่าเวลาที่พระอาทิตย์เคลื่อนไปราวหนึ่งวัน จึงเห็นเป็นช่วงห่างราวสามถึงสี่สัปดาห์ ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณเพื่อเข้าใจภาพรวม ค่าที่แม่นยำของแต่ละสำนักต่างกันเล็กน้อย

เทียบช่วงวันของสองระบบ

ตารางนี้เป็นค่าโดยประมาณเพื่อให้เห็นภาพเท่านั้น วันเปลี่ยนราศีจริงเลื่อนได้ราวหนึ่งวันตามปีและเวลา

ราศี	ระบบสากล (สายนะ) โดยประมาณ	ระบบไทย (นิรายนะ) โดยประมาณ
เมษ	ปลายมีนาคมถึงกลางเมษายน	กลางเมษายนถึงกลางพฤษภาคม
พฤษภ	กลางเมษายนถึงปลายพฤษภาคม	กลางพฤษภาคมถึงกลางมิถุนายน
เมถุน	ปลายพฤษภาคมถึงกลางมิถุนายน	กลางมิถุนายนถึงกลางกรกฎาคม
กรกฎ	ปลายมิถุนายนถึงกลางกรกฎาคม	กลางกรกฎาคมถึงกลางสิงหาคม

ตารางเต็มทั้ง 12 ราศีดูได้ที่ราศีทั้ง 12 และช่วงวันเกิด

จุดที่ต้องเห็นคือราศีไทยเลื่อนช้ากว่าสากลไปราวหนึ่งเดือน คนที่เกิดต้นเดือนมักได้ราศีตามปฏิทินสากลเป็นราศีหนึ่ง แต่ได้ราศีก่อนหน้าในตารางไทย

แล้วจะเชื่อระบบไหน

คำถามนี้ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกคน

• ถ้าคุณดูดวงกับหมอดูหรือโหรไทย ใช้ตามระบบที่ท่านคำนวณ ส่วนใหญ่เป็นนิรายนะ
• ถ้าอ่านเว็บและแอปจากต่างประเทศ ส่วนมากเป็นสายนะ
• ถ้าอ่านเพื่อความสนุก ใช้อันที่อ่านแล้วรู้สึกเข้ากับตัวเองมากกว่าก็ได้ แต่ไม่ควรสลับไปมาโดยไม่รู้ตัว
• ถ้าต้องตัดสินใจเรื่องใหญ่ เช่นเลือกฤกษ์แต่งงาน ควรปรึกษาผู้รู้ที่คำนวณดวงจริง ไม่อ่านจากคอลัมน์รายวัน

ทั้งสองระบบเป็นความเชื่อเชิงสัญลักษณ์ ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าตำแหน่งของพระอาทิตย์ในราศีกำหนดนิสัยหรือโชคชะตา ส่วนความแม่นยำทางดาราศาสตร์ของตำแหน่งที่คำนวณเป็นเรื่องตรวจสอบได้

วิธีรู้ว่าแอปที่ใช้เป็นระบบไหน

• ดูคำอธิบายของแอปหรือเว็บไซต์ มองหาคำว่า Tropical หมายถึงสายนะ หรือ Sidereal หมายถึงนิรายนะ
• เทียบกับวันเปลี่ยนราศีที่รู้อยู่แล้ว เช่นถ้าแอปบอกว่าคนเกิดต้นเดือนเมษายนเป็นราศีมีน แปลว่าเป็นระบบไทยหรือนิรายนะ
• ถ้าไม่มีคำอธิบายเลย ให้ถือว่าเป็นระบบสากลไว้ก่อน เพราะเป็นค่าตั้งต้นของแอปส่วนใหญ่

ความแตกต่างอีกชั้นคือระบบสุริยคติกับจันทรคติของไทย อ่านได้ที่ราศีสุริยคติกับจันทรคติของไทยต่างกันอย่างไร และถ้าวันเกิดอยู่ใกล้รอยต่อ ดูวิธีอ่านคนเกิดรอยต่อราศี

สรุป

ราศีไทยกับราศีสากลต่างกันเพราะเลือกจุดเริ่มวัดคนละจุด ไม่ใช่เพราะฝ่ายใดคำนวณผิด ก่อนอ่านดวงทุกครั้ง ให้ดูก่อนว่าแหล่งที่อ่านใช้ระบบใด แล้วอ่านต่อด้วยตารางเดียวกันเท่านั้น ถ้าอยากเปรียบเทียบสองระบบเพื่อความสนุก อ่านทีละระบบแยกกัน แล้วเลือกใช้ระบบที่ตรงกับตำราหรือผู้รู้ที่ครอบครัวนับถืออยู่