ทิศวางหิ้งพระในบ้านทาวน์โฮม ห้องแคบ จัดอย่างไรให้สุภาพ
ตามธรรมเนียมไทยพุทธ หิ้งพระควรอยู่สูงกว่าระดับศีรษะผู้ยืน หันหน้าไปทางทิศที่ครอบครัวนิยม เช่น ตะวันออกหรือทิศที่ผู้รู้ในบ้านแนะนำ และไม่ควรอยู่ใต้บันไดหรือติดผนังห้องน้ำ ในบ้านแคบให้ใช้ชั้นแขวนผนังหรือโต๊ะหมู่ขนาดเล็กแทนได้ โดยรักษาความสะอาดและความสุภาพเป็นหลัก
ทาวน์โฮมกว้างสี่เมตรครึ่ง ห้องนั่งเล่นชั้นล่างมีบันไดอยู่กลางบ้าน ห้องน้ำอยู่ท้ายห้อง ส่วนห้องนอนก็แคบเกินจะตั้งโต๊ะหมู่เต็มชุด คำถามจึงตามมาเสมอว่า จะวางหิ้งพระตรงไหนไม่ให้ผิดธรรมเนียมและไม่ต้องเสียพื้นที่ใช้สอยทั้งหมด
เรื่องนี้ไม่มีกฎหมายกำหนด มีเพียงธรรมเนียมไทยพุทธที่ผู้ใหญ่ส่งต่อกันมา และบางส่วนปรับตามความเชื่อของแต่ละครอบครัว
ไล่ตามลำดับ จากสิ่งที่เปลี่ยนไม่ได้ก่อน
คิดจากผนังและโครงสร้างที่ขยับไม่ได้ก่อน แล้วค่อยเลือกชั้นหรือโต๊ะ
- ดูว่าห้องน้ำ บันได และครัวอยู่ตรงไหนของแปลน
- ทำเครื่องหมายผนังที่ไม่มีห้องน้ำอยู่อีกฝั่งหรือด้านบน
- วัดความสูงสายตาของคนสูงสุดในบ้านเมื่อยืน
- เลือกจุดที่ผู้คนไม่เดินผ่านใต้ชั้นบ่อย
- จึงค่อยเลือกทิศหันหน้า
ลำดับนี้ช่วยให้ไม่เสียเวลากับทิศก่อน แล้วพบว่าผนังนั้นติดห้องน้ำ
ความสูงสำคัญกว่าทิศในห้องแคบ
ธรรมเนียมที่ทุกบ้านพูดตรงกันที่สุดคือพระอยู่สูงกว่าศีรษะของคนที่ยืนอยู่ในห้อง เพราะแสดงความเคารพ ในทาวน์โฮมที่เพดานไม่สูง ใช้ชั้นแขวนผนังที่ระดับสูงกว่าสายตาคนสูงสุดได้ ระยะเท่าใดขึ้นกับเพดานและผู้อยู่อาศัยของแต่ละบ้าน ไม่ต้องหาเลขตายตัว
ควรดูด้วยว่าคนที่ต้องเดินขึ้นบันไดจะเห็นหิ้งในระดับตาเมื่อยืนที่ชานพักหรือไม่ ถ้าเห็นต่ำกว่าสายตาตอนก้าวขึ้น ให้ปรับสูงขึ้นอีก
ทิศหันหน้าแบบพอดีกับบ้าน
หลายบ้านนิยมหันพระไปทางตะวันออก บางบ้านถือทิศตามวันเกิดหรือตามที่ผู้รู้ประจำครอบครัวบอก ซึ่งต่างกันไปในแต่ละสาย อ่านว่าเป็นความนิยม ไม่ใช่ข้อบังคับ
ในห้องแคบ ให้เลือกทิศที่ไม่ขัดกับความสะดวกก่อน เช่น ถ้าผนังทิศตะวันออกคือประตูหรือกระจก ให้เลือกผนังทึบอีกด้านที่ใกล้เคียงที่สุด การแก้ปัญหานี้ไม่ได้ทำให้ไม่เคารพ ผู้ใหญ่หลายท่านบอกว่าความสะอาดและการดูแลสำคัญกว่าทิศ
จุดที่ควรเลี่ยงในทาวน์โฮม
- ใต้บันได เพราะมีคนเหยียบด้านบน
- ผนังที่ฝั่งตรงข้ามหรือชั้นบนเป็นห้องน้ำ
- เหนือทีวี ลำโพง หรือตู้เย็น ที่เสียงและความร้อนรบกวน
- ปลายเตียงหรือห้องที่ใช้เปลี่ยนเสื้อผ้า
- ทางที่ประตูเปิดชนบ่อย
ห้องน้ำติดผนังเป็นข้อที่ครอบครัวคนไทยนับถือกันมาก ถ้าเลี่ยงไม่ได้ ให้ย้ายตำแหน่งไปหาเสาหรือผนังกลางบ้านก่อน อีกวิธีที่ใช้ได้คือเลือกชั้นเล็กในห้องนอนที่มีผนังเรียบ
รูปแบบที่เข้ากับพื้นที่แคบ
| แบบ | ข้อดี | ข้อจำกัด |
|---|---|---|
| ชั้นแขวนผนัง | ไม่กินพื้นที่ ปรับความสูงง่าย | ต้องยึดผนังแน่น ตรวจโครงสร้าง |
| โต๊ะหมู่ขนาดเล็ก | ครบพานดอกไม้ธูปเทียน | ต้องมีพื้นที่ตั้งและเดินอ้อม |
| ตั่งไม้เตี้ยบนชั้นสูง | ประหยัดพื้นที่ | ต้องเช็กความมั่นคงและความสูง |
| หิ้งอะคริลิกใสแขวนผนัง | ดูโปร่ง | ธรรมเนียมบางบ้านชอบไม้มากกว่า |
ถ้ามีเด็กเล็กหรือสัตว์เลี้ยงที่ปีนป่าย ชั้นแขวนที่เจาะผนังแข็งแรงปลอดภัยกว่าตั้งบนเฟอร์นิเจอร์ที่ไม่มั่นคง
ผ้ารองและพื้นที่เล็กสำหรับของบูชา
ผ้ารองพานหรือผ้าปูหิ้งช่วยกันฝุ่นและกันรอยถลอกของฐานพระ ผ้าแบบมีลายมักราคาไม่แพง ข้อควรระวังคือขนาดผ้าต้องพอดีกับหิ้ง ถ้ายาวเกินห้อยลงมาอาจติดเทียนหรือธูป จึงควรตัดหรือพับให้เรียบก่อนวาง
ถ้าห้องพอวางโต๊ะหมู่ขนาดจิ๋วได้ ก็เป็นอีกทางเลือกที่ครบองค์ประกอบ แต่ควรวัดพื้นที่ล่วงหน้าเพราะบางรุ่นเล็กกว่าที่คิด
วิธีจัดโต๊ะรับสิ่งของไหว้ให้เรียบร้อยดูได้ใน การจัดโต๊ะบูชา และการดูแลความสะอาดประจำอยู่ใน การดูแลสิ่งศักดิ์สิทธิ์
จุดธูปเทียนในห้องแคบ
ห้องแคบไม่ค่อยมีทางระบายควัน ธูปและเทียนจริงควรใช้ด้วยความระวัง บางบ้านเปลี่ยนไปใช้เทียนไฟฟ้าหรือจุดเฉพาะเวลาเปิดประตู ดูวิธีจุดอย่างปลอดภัยใน การจุดธูปให้ถูกวิธี ซึ่งเหมาะกับห้องที่อากาศไม่ถ่ายเท
สรุป
ในทาวน์โฮม ให้ไล่ตามลำดับ คือหลบห้องน้ำและบันไดก่อน ต่อด้วยความสูงเหนือศีรษะ แล้วค่อยเลือกทิศที่ใกล้เคียงธรรมเนียมที่สุด ถ้ายังลังเลระหว่างสองตำแหน่ง ให้เลือกที่นิ่งสงบกว่าและดูแลความสะอาดได้ง่ายกว่า หากครอบครัวมีผู้ใหญ่ที่เชี่ยวชาญ ควรปรึกษาท่านก่อนเจาะผนังเสมอ
