ไหว้ศาลเจ้า วัดจีน วัดไทยในต่างประเทศ เตรียมตัวและมารยาทอย่างไร

ยืนหน้าประตูวัดจีนในประเทศหนึ่งแล้วไม่รู้ว่าควรก้าวข้ามธรณีประตู หรือเหยียบตรงกลาง จะซื้อธูปที่โต๊ะข้างทางดีหรือไม่ ธูปมาห้าดอกหรือสามดอก คำถามแบบนี้เกิดกับคนไทยที่ไปเที่ยวต่างประเทศแล้วอยากแวะไหว้ แต่ไม่คุ้นกติกาแต่ละที่

หลักใหญ่คือสังเกตก่อนทำ ส่วนรายละเอียดที่เตรียมได้ล่วงหน้ามีอยู่ไม่น้อย เรียงตามช่วงเวลาตั้งแต่ก่อนออกจากโรงแรมจนถึงตอนกลับ

เช็กก่อนออกจากที่พัก

• วัดหรือศาลเจ้าเปิดวันนั้นหรือไม่ หลายแห่งปิดช่วงบ่ายหรือปิดเพื่อพิธีพิเศษ
• ที่ตั้งอยู่ในเขตที่เดินทางสะดวกและปลอดภัยหรือไม่ ตรวจจากแผนที่และรีวิวล่าสุด
• ชนิดของสถานที่ เป็นวัดพุทธนิกายไหน ศาลเจ้าเต๋า ศาลเจ้าชินโต หรือวัดฮินดู เพราะกฎต่างกัน
• สกุลเงินท้องถิ่นแบบเศษย่อยสำหรับตู้บริจาค
• ชุดสุภาพที่คลุมไหล่และเข่า พกผ้าบางเบาติดกระเป๋าไว้ใช้ปิดไหล่
• ที่อยู่หรือชื่อวัดเป็นภาษาท้องถิ่นไว้ให้คนขับรถอ่าน

ถ้าอยากรู้แนวคิดเรื่องการเริ่มต้นการเดินทางตามความเชื่อไทย ดูในความเชื่อเรื่องการเดินทางวันแรก

วัดไทยในต่างประเทศ กติกาใกล้บ้านแต่มีกฎท้องถิ่น

วัดไทยในต่างประเทศมักมีพระสงฆ์ไทยและชุมชนไทยดูแล มารยาทพื้นฐานเหมือนในไทย ถอดรองเท้า แต่งกายสุภาพ ไม่ชี้เท้าไปทางพระพุทธรูป ผู้หญิงไม่สัมผัสตัวพระสงฆ์

ข้อที่ต่างคือกฎของประเทศนั้น เช่นห้ามจุดธูปเทียนในอาคารเพราะเรื่องความปลอดภัยจากไฟ ห้ามเปิดเพลงเสียงดังตามกฎเสียงรบกวนชุมชน หรือต้องนัดล่วงหน้าถ้าไปเป็นกลุ่มใหญ่ ดังนั้นควรตรวจเฟซบุ๊กหรือเว็บไซต์ของวัดนั้นก่อน ซึ่งส่วนใหญ่ประกาศเวลาทำบุญและกฎของวัดไว้

พุทธศาสนาเถรวาทที่ใช้สวดภาษาบาลีเป็นแกนเดียวกันทั่วโลก แต่วัดจีนและวัดเวียดนามเป็นสายมหายาน ซึ่งมีรูปแบบพิธีและพระพุทธรูปต่างออกไป

วัดจีนและศาลเจ้า ธรรมเนียมที่ต่างจากไทย

วัดจีนผสมพุทธมหายาน เต๋า และการนับถือเทพ ทำให้ในวัดเดียวกันมีหลายห้อง ห้องละองค์ ธูปอาจต้องจุดสามดอกในห้องหนึ่ง และจุดต่างจำนวนในอีกห้อง ธรรมเนียมแต่ละพื้นที่ไม่ตรงกัน ดังนั้นวิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือสังเกตคนท้องถิ่นแล้วทำตาม หรือถามเจ้าหน้าที่

ธรรมเนียมที่พบบ่อยในหลายศาลเจ้า คือไม่เหยียบธรณีประตู ให้ก้าวข้าม และบางแห่งมีประตูเข้าออกแยกด้าน ไม่นั่งพิงหรือชี้นิ้วไปที่รูปเทพ ไม่ถ่ายรูปห้องไหว้ถ้ามีป้ายห้าม เรื่องความเชื่อว่าจุดธูปแบบไหนแปลว่าอะไรเป็นธรรมเนียมของแต่ละสายจีน ไม่มีมาตรฐานกลางเดียว

ระหว่างอยู่ในวัด

ทำท่าทีสงบ ไม่คุยเสียงดังโดยเฉพาะในห้องไหว้ ถ้าไม่แน่ใจวิธีไหว้ ให้ยืนห่างคนที่ไหว้อยู่แล้วดูแล้วค่อยเข้าไป เพราะไม่มีใครถือสาคนต่างชาติที่ถามอย่างสุภาพ

เรื่องธูป ถ้าจุดไฟ ให้ระวังสะเก็ดไฟกับเสื้อผ้า และอย่าเป่าธูปด้วยปาก ซึ่งหลายธรรมเนียมถือเป็นการไม่เคารพ ให้ใช้มือโบกแทน ถ้าวัดมีเตาเผากระดาษหรือกระถางธูปรวม ให้ปักในที่ที่จัดไว้เท่านั้น

มารยาทพื้นฐานของการไหว้พระอยู่ในไหว้พระที่วัดครั้งแรก ต้องทำตัวอย่างไร ซึ่งใช้เป็นฐานได้ก่อนปรับตามกฎท้องถิ่น

ถ่ายรูป เงินทำบุญ และของฝาก

ถ่ายรูปได้ในลานวัดและภายนอกส่วนใหญ่ แต่บางแห่งห้ามถ่ายในห้องไหว้ ห้ามใช้แฟลช หรือห้ามถ่ายพระสงฆ์โดยไม่ขออนุญาต ถ้ามีป้ายห้ามให้ทำตาม และหลีกเลี่ยงการถ่ายเซลฟี่หันหลังให้รูปเทพหรือพระพุทธรูป ซึ่งหลายวัฒนธรรมถือเป็นการไม่เคารพ

เงินทำบุญใส่ตู้ที่วัดจัดไว้ หลีกเลี่ยงยื่นเงินให้บุคคลที่เดินเข้ามาชวนทำบุญนอกจุดบริจาค เพราะบางเมืองท่องเที่ยวมีคนแอบอ้างเพื่อหลอกนักท่องเที่ยว

ของฝากที่ซื้อจากร้านหน้าวัดอย่างเครื่องราง ธูปชุดใหญ่ หรือพระ ควรตรวจกฎศุลกากรของประเทศที่จะเดินทางกลับก่อน เรื่องการพกของมงคลข้ามประเทศมีรายละเอียดในพกของมงคลติดตัวเดินทางไปประเทศที่มีศาสนาต่างกัน

ตารางเทียบสามแบบสถานที่

ประเด็น	วัดไทยในต่างประเทศ	วัดจีน	ศาลเจ้า
รองเท้า	ถอดตามจุดที่กำหนด	ขึ้นกับพื้นที่ ดูป้าย	ขึ้นกับพื้นที่ ดูป้าย
ธูปเทียน	ตามกฎของวัด บางแห่งห้ามในอาคาร	จุดตามห้องและตามธรรมเนียมท้องถิ่น	มักมีโต๊ะไหว้เฉพาะ
การแต่งกาย	สุภาพ คลุมไหล่เข่า	สุภาพ ไม่ใส่ขาสั้น	สุภาพ ตามท้องถิ่น
ผู้ที่นับถือหลัก	พุทธเถรวาท	พุทธมหายานผสมเต๋า	เทพประจำท้องถิ่น

สรุป

เตรียมสามอย่างก่อนไป คือเวลาเปิด ชุดสุภาพที่คลุมไหล่และเข่า และเงินย่อยสกุลท้องถิ่น แล้วยึดหลักดูก่อนทำเมื่อถึงหน้าวัด ถ้ากฎของที่นั้นขัดกับที่เราคุ้นเคย ให้ทำตามกฎของที่นั้นเสมอ เพราะเรากำลังเป็นแขก ส่วนความตั้งใจขอพรอยู่ในใจได้โดยไม่ต้องอาศัยธูปจำนวนใดโดยเฉพาะ