สัญลักษณ์ประจำราศี 12 ราศี รูปสัตว์ รูปคนถือตราชั่ง มาจากไหน
รูปสัญลักษณ์ 12 ราศีมาจากการตั้งชื่อกลุ่มดาวที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านตามเส้นทางประจำปี ผู้คนโบราณในเมโสโปเตเมีย กรีก และอินเดียมองเห็นกลุ่มดาวเหล่านั้นเป็นรูปสัตว์หรือบุคคลและเล่าตำนานประกอบ ชื่อไทยอย่างเมษ พฤษภ มิถุนเป็นคำสันสกฤตที่แปลตรงตัวกับรูปเหล่านั้น ภาพที่ใช้ในปัจจุบันเป็นธรรมเนียมการเรียกที่สืบต่อกันมา ไม่ใช่รูปที่เห็นได้ชัดบนท้องฟ้า
ถามคนทั่วไปว่าราศีตุลย์เป็นรูปอะไร ส่วนใหญ่ตอบทันทีว่าตราชั่ง แต่พอถามว่าทำไมสิบเอ็ดราศีที่เหลือเป็นสัตว์หรือคน ราศีนี้ถึงเป็นของวางบนโต๊ะ คำตอบมักหยุดอยู่แค่นั้น ที่มาของรูปทั้งสิบสองมีเส้นทางที่เล่าได้ตามลำดับ
รูปสัญลักษณ์เกิดจากการมองกลุ่มดาวเป็นภาพ
ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านพื้นหลังดาวต่าง ๆ ตลอดปีตามเส้นทางที่เรียกว่าสุริยวิถี คนโบราณแบ่งแถบท้องฟ้าตามเส้นนี้ออกเป็นสิบสองส่วนเพื่อบอกฤดูกาลและเวลาเพาะปลูก แล้วตั้งชื่อกลุ่มดาวตามภาพที่นึกออก
ชาวเมโสโปเตเมียที่สังเกตท้องฟ้ามานานเป็นกลุ่มแรก ๆ ที่แบ่งแถบนี้ชัดเจน ชาวกรีกรับมาและเล่าตำนานประกอบ จากนั้นแนวคิดเข้าสู่อินเดียผ่านการค้าและการแลกเปลี่ยนความรู้ ตำราไทยรับมาจากอินเดียอีกต่อหนึ่ง จึงใช้ชื่อสันสกฤตเป็นหลัก
กลุ่มดาวจริงดูไม่เหมือนสัตว์เลย
ตารางชื่อไทย รูป และความหมายตามรากศัพท์
| ราศี | ความหมายตามรากศัพท์ | รูป |
|---|---|---|
| เมษ | แกะ | แกะตัวผู้ |
| พฤษภ | วัวผู้ | วัวตัวผู้ |
| มิถุน | คู่ | ชายหญิงหรือสองคนคู่กัน |
| กรกฎ | ปู | ปู |
| สิงห์ | สิงโต | สิงโต |
| กันย์ | หญิงสาว | หญิงสาวถือรวงข้าว |
| ตุลย์ | ตราชั่ง | ตราชั่ง |
| พิจิก | แมงป่อง | แมงป่อง |
| ธนู | ธนู | นักยิงธนูครึ่งม้า |
| มังกร | สัตว์ครึ่งแพะครึ่งปลา | แพะหางปลา |
| กุมภ์ | หม้อน้ำ | คนเทน้ำจากหม้อ |
| มีน | ปลา | ปลาสองตัว |
คำว่ามังกรในโหราศาสตร์ไทยไม่ใช่มังกรจีนที่มีเขาและเกล็ด แต่หมายถึงสัตว์ผสมจากตำนานเดิม คือครึ่งตัวแพะครึ่งตัวปลา เป็นจุดที่คนสับสนบ่อย เพราะคำเหมือนกับมังกรในปีนักษัตรจีน
ราศีสัตว์ ราศีคน และราศีวัตถุ
ตามที่เห็นในตาราง ราศีสัตว์มีเมษ พฤษภ กรกฎ สิงห์ พิจิก และมีน ราศีที่เป็นคนหรือกึ่งคนมีมิถุน กันย์ ธนู และกุมภ์ ส่วนมังกรเป็นสัตว์ผสม และตุลย์เป็นวัตถุ
การจัดหมวดมีผลต่อการอ่านดวงในตำราบางเล่ม เช่น บางสายแบ่งราศีเป็นสัตว์น้ำ สัตว์บก ราศีคน ซึ่งมีผลกับการตีความเรื่องอุปนิสัยหรือที่อยู่ แต่เป็นระบบเฉพาะของแต่ละสำนัก ไม่ได้ตกลงกันเป็นหนึ่งเดียว
ราศีตุลย์ ตัวอย่างที่ผิดแปลกจากกลุ่มอื่น
ตราชั่งเป็นข้อยกเว้นเด่นของจักรราศี มีมุมมองหนึ่งเล่าว่าสมัยก่อนกลุ่มดาวนี้ถูกมองเป็นก้ามของแมงป่อง จนชาวโรมันแยกออกเป็นตราชั่ง สื่อถึงความยุติธรรมซึ่งตรงกับบริบทการค้าและกฎหมายของยุคนั้น
ผู้อ่านที่สนใจราศีนี้เป็นพิเศษ อ่านลักษณะประจำราศีต่อได้ที่ ราศีตุลย์ลักษณะนิสัย ส่วนราศีแรกของวงล้อคือเมษ ดูที่ ราศีเมษลักษณะนิสัย
ภาพกับตำนานกรีกที่เล่าต่อกันมา
หลายราศีมีตำนานกรีกประกอบ เช่น สิงห์ตามเรื่องสิงโตที่เฮอร์คิวลิสต้องปราบ พิจิกกับนายพรานโอไรออนที่ไม่เคยอยู่บนท้องฟ้าพร้อมกัน และมีนเกี่ยวกับปลาสองตัวที่ผูกกันด้วยเชือก
เรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องเล่าทางวัฒนธรรม ไม่ใช่หลักฐานว่าคนเกิดราศีนั้นมีอุปนิสัยตามสัตว์ที่เป็นสัญลักษณ์ การอ่านดวงในโหราศาสตร์ไทยดูตำแหน่งดาวเคราะห์ทั้งเก้าและเรือนชะตาทั้งสิบสองเป็นหลัก ส่วนรูปราศีทำหน้าที่เหมือนป้ายชื่อที่จำง่าย ช่วยให้ผู้เรียนจดจำลำดับของแถบฟ้าสิบสองส่วนได้โดยไม่ต้องท่องตัวเลข
ราศีไทยกับราศีตะวันตกต่างกันตรงไหน
รูปสัญลักษณ์เหมือนกันเพราะแหล่งเดียวกัน แต่ช่วงวันที่ของราศีไม่เหมือนกัน ระบบตะวันตกทั่วไปใช้ราศีตามฤดูกาลที่ผูกกับวสันตวิษุวัต ส่วนโหราศาสตร์ไทยใช้ราศีตามตำแหน่งดาวฤกษ์ ซึ่งเลื่อนห่างกันราวหนึ่งราศีโดยประมาณจากการเอียงของแกนโลกที่สะสมมาหลายร้อยปี
เหตุนี้คนที่เป็นราศีเมษในตะวันตกอาจเป็นราศีมีนในโหราศาสตร์ไทย ศึกษาความต่างนี้ได้ที่ ราศีสุริยคติกับราศีโหราศาสตร์ไทย และตารางวันที่ที่ วันที่ของ 12 ราศี
จี้และเครื่องประดับรูปราศี
ร้านเครื่องประดับขายจี้ราศีหลายแบบ ทั้งสร้อยทองและสร้อยมุก ข้อดีคือเลือกให้ตรงรูปได้ง่ายและเป็นของฝากส่วนตัว ข้อเสียคือรูปจิ๋วหลายแบบแยกลายละเอียดยาก ควรดูรูปจริงและขนาดจี้ก่อนซื้อ เพราะแต่ละร้านสลักรูปไม่เหมือนกัน
สรุป
ถ้าอยากรู้ว่ารูปราศีของตัวเองมาจากไหน ให้เริ่มที่ชื่อสันสกฤตก่อน เพราะแปลตรงกับรูปทุกราศี ส่วนความเชื่อที่ว่าสัตว์ประจำราศีกำหนดนิสัยให้ถือเป็นเรื่องเล่าที่สนุกแต่ไม่ต้องยึด เมื่อเลือกจี้หรือของที่ระลึก ให้เลือกตามรูปที่ชอบและตรวจว่าใช้ราศีไทยหรือตะวันตกก่อนตัดสินใจ
