พาทารกกลับบ้านครั้งแรก เลือกเวลาตามฤกษ์อย่างไรให้ปลอดภัยกับแม่ลูก

พยาบาลเดินมาบอกว่าหมอตรวจแล้ว วันนี้กลับบ้านได้ ขณะที่คุณยายถือปฏิทินเดินตามมา "วันนี้ไม่ใช่วันที่ดีนะ รอพรุ่งนี้ได้ไหม" ภาพแบบนี้เกิดขึ้นในหลายครอบครัว และเป็นจุดที่ต้องตัดสินใจว่าอะไรมาก่อน

คำตอบของบทความนี้คือ ความปลอดภัยของแม่และลูกมาก่อน ฤกษ์เลือกได้ภายในกรอบที่เหลือ

เกณฑ์ที่แพทย์ใช้ตัดสินก่อนกลับบ้าน

เวลากลับบ้านไม่ได้กำหนดโดยโรงพยาบาลตามอำเภอใจ แพทย์ดูทั้งสภาพแม่ เช่น แผลผ่าตัดหรือแผลฝีเย็บ การเสียเลือด และการเคลื่อนไหว และสภาพทารก เช่น การกินนม การขับถ่าย น้ำหนัก สีผิว และผลตรวจคัดกรองตามขั้นตอนของโรงพยาบาลนั้น

รายละเอียดต่างกันระหว่างคลอดธรรมชาติกับผ่าตัด และระหว่างโรงพยาบาล ให้สอบถามทีมที่ดูแลโดยตรงสำหรับกรณีของคุณ บทความนี้ไม่ได้ให้เกณฑ์ทางการแพทย์เฉพาะรายและไม่ใช่คำวินิจฉัย

ฤกษ์กลับบ้านในความเชื่อไทยพุทธและจีน

ความเชื่อของไทยมีทั้งสายโหราศาสตร์ที่ดูวันดีวันเสีย และสายพราหมณ์ที่ดูทิศและเวลาออกจากบ้านหรือเข้าบ้านใหม่ ส่วนความเชื่อจีนบางสายดูวันและเวลาตามปฏิทินจันทรคติ ผู้รู้แต่ละสายอาจแนะคนละเวลา

สิ่งที่ครอบครัวทำจริงมักเป็นเรื่องเล็ก เช่น เลือกช่วงเช้า ให้ผู้ใหญ่ที่ถือเป็นผู้อุ้มทารกก้าวผ่านประตูบ้านก่อน หรือเตรียมของมงคลเล็กน้อยติดตัว ซึ่งสามารถทำได้โดยไม่กระทบเวลาจำหน่าย

เรื่องนี้เป็นความเชื่อ ไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ว่าเวลาที่ออกจากโรงพยาบาลส่งผลต่อสุขภาพทารก

ลำดับการตัดสินใจ

1. ถามแพทย์ว่าพร้อมกลับบ้านเมื่อไร และมีช่วงเวลาให้เลือกหรือไม่
2. ถามผู้ใหญ่ที่ครอบครัวไว้ใจว่าถ้ามีช่วงเวลาให้เลือก ช่วงไหนเหมาะตามความเชื่อ
3. เลือกเวลาที่ตรงทั้งสองฝ่าย ถ้าไม่ตรง ให้ยึดเวลาของแพทย์
4. เตรียมของและพาหนะให้พร้อมก่อนถึงเวลา
5. หากเวลาของแพทย์ไม่ตรงกับฤกษ์ ให้ทำสิ่งเล็ก ๆ ตามธรรมเนียมที่บ้านแทน เช่น ทำพิธีรับขวัญเมื่อถึงบ้านหลังพักผ่อนแล้ว

ตารางเมื่อเวลาของสองฝั่งไม่ตรงกัน

สถานการณ์	สิ่งที่ควรทำ
แพทย์ให้กลับ แต่ฤกษ์ผู้ใหญ่ไม่ตรง	ยึดแพทย์ ปรับพิธีให้อยู่ที่บ้านภายหลัง
แพทย์ให้เลือกเวลาในวันเดียวกัน	เลือกตามฤกษ์ภายในช่วงนั้น
ฤกษ์ให้ออกกลางดึก	ปรึกษาพยาบาลเรื่องความสะดวกและความปลอดภัยในการเดินทาง
ผู้ใหญ่ขอให้เลื่อนไปอีกวัน	ถามแพทย์ว่าเลื่อนได้หรือไม่ และเหตุผลที่แท้จริงของการเลื่อน
ทารกต้องดูอาการต่อ	อยู่โรงพยาบาลต่อ ไม่ต้องถือฤกษ์

เตรียมของและรถสำหรับวันกลับ

ข้อนี้คนมักข้ามเพราะมัวสนใจแต่เรื่องฤกษ์ แต่การเดินทางเป็นช่วงที่เสี่ยงมากที่สุดของวัน เบาะนั่งสำหรับทารกต้องติดตั้งไว้ในรถล่วงหน้า ทดลองรัดสายกับตุ๊กตาหรือผ้าห่อก่อนวันจริง ไม่อุ้มทารกนั่งตักผู้โดยสารตลอดทาง

เสื้อผ้าที่ใช้ควรเป็นผ้านุ่มไม่ระคายเคือง สวมใส่ง่าย ไม่ต้องยกศีรษะทารกหมุนไปมา

ชุดเด็กแรกเกิดแบบแขนยาวและกางเกงขายาวเหมาะสำหรับอากาศเย็นเล็กน้อยหรือห้องโรงพยาบาลที่เปิดแอร์ ข้อจำกัดคือขนาดสินค้าจากร้านต่างประเทศมักเล็กหรือใหญ่กว่าที่ระบุ ควรเทียบตารางไซซ์และซักก่อนใส่ครั้งแรก

เตรียมบ้านก่อนถึง

• ทำความสะอาดห้องนอนและเปลหรือที่นอนของทารก
• เตรียมของใช้พื้นฐาน เช่น ผ้าอ้อม ขวดนม ผ้าเช็ดตัว
• ให้ผู้ที่จะอุ้มทารกล้างมือก่อนสัมผัส
• จำกัดจำนวนผู้มาเยี่ยมสัปดาห์แรก โดยเฉพาะคนที่ป่วย
• ตกลงกันว่าพิธีรับขวัญ ถ้ามี จะทำเมื่อไรและใครเข้าร่วม

เรื่องจำนวนผู้มาเยี่ยมมักเป็นจุดที่ครอบครัวไม่ตรงกัน บางบ้านอยากให้ญาติมาอวยพรทันที แต่แม่หลังคลอดควรได้พักและทารกยังมีภูมิคุ้มกันไม่มาก

ถ้าผู้ใหญ่เป็นห่วงเรื่องฤกษ์มาก

การคุยกับผู้ใหญ่ที่เป็นห่วงเรื่องฤกษ์ได้ผลดีเมื่อเริ่มจากถามว่าท่านกังวลเรื่องอะไร บางครั้งความต้องการจริงคืออยากให้ลูกหลานปลอดภัยและเป็นสิริมงคล ซึ่งเชื่อมกับความต้องการของแพทย์ได้ ลองเสนอทางเลือกที่ทำได้ เช่น ผู้ใหญ่ให้พรหรือทำบุญแทนก่อนกลับบ้าน

ถ้าอยากอ่านวิธีเจรจาเมื่อฤกษ์คลอดชนกับกำหนดทางการแพทย์ มีแนวทางเต็มในการจัดสมดุลระหว่างฤกษ์คลอดกับตารางแพทย์ และภาพรวมความเชื่อในความเชื่อเรื่องเวลาคลอด

ข้อควรระวังเรื่องการอ้างผล

อย่าเชื่อใครที่รับรองว่าออกจากโรงพยาบาลตามฤกษ์นี้แล้วเด็กจะสุขภาพดีหรือเลี้ยงง่าย ความเชื่อทำให้ครอบครัวรู้สึกอบอุ่นและมีส่วนร่วม แต่สุขภาพของทารกขึ้นกับการดูแลทางการแพทย์ การให้นมที่เหมาะสม และการสังเกตอาการ

หลังกลับบ้าน ถ้าทารกซึม ไม่กินนม ตัวเหลืองมากขึ้น หายใจเร็วหรือมีไข้ ให้ติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอฤกษ์

สรุป

ถามแพทย์ก่อนว่ากลับบ้านได้เมื่อไร แล้วจึงถามผู้ใหญ่ว่าภายในช่วงนั้นเวลาไหนเหมาะตามความเชื่อ ถ้าสองฝั่งไม่ตรงกัน ให้ยึดเวลาแพทย์และย้ายพิธีมาทำที่บ้านหลังแม่พักผ่อนแล้ว ในสัปดาห์ก่อนคลอดควรติดตั้งเบาะนั่งในรถและทดลองรัดสายให้เรียบร้อย เพราะเป็นเรื่องเดียวในวันนั้นที่เตรียมล่วงหน้าได้เต็มที่