สีเพดานห้องควรเป็นสีอะไร ขาวเสมอไปหรือไม่ ตามหลักการออกแบบและความเชื่อ

ตอนเลือกสีบ้าน คนส่วนใหญ่ใช้เวลาเป็นวันกับสีผนัง แล้วเหลือแปลงเพดานไว้ท้ายสุดด้วยคำว่า "ขาวไปก่อน" ช่างทาสีก็ถามเหมือนกันทุกบ้านว่าเพดานเอาขาวใช่ไหม เรื่องนี้มีเหตุผลรองรับอยู่ แต่ก็มีห้องที่เพดานสีอื่นให้ผลดีกว่า

บทความนี้แยกเป็นข้อความเชื่อกับข้อเท็จจริงเพื่อให้เห็นว่าเรื่องไหนอิงหลักการออกแบบ เรื่องไหนอิงความเชื่อ

"เพดานต้องขาวเท่านั้น" เป็นความเชื่อหรือข้อเท็จจริง

ถ้าถามว่าขาวดีกว่าสีอื่นหรือไม่ คำตอบคือดีกว่าในแง่แสง ไม่ได้เป็นกฎ พื้นผิวสีอ่อนสะท้อนแสงกลับลงห้องได้มากกว่าสีเข้ม ห้องที่มีหน้าต่างน้อยหรือใช้โคมไฟเพดานเป็นหลักจึงสว่างกว่าเมื่อเพดานเป็นสีขาว ผลที่ตามมาคือใช้ไฟน้อยลง หรือไม่ต้องเปิดไฟตอนกลางวัน

ส่วนคำว่า "ต้อง" ไม่มีกฎหมายหรือมาตรฐานกำหนดสีเพดานบ้านพักอาศัย เป็นเรื่องรสนิยมและการใช้งาน ห้องบางห้อง เช่น ห้องโฮมเธียเตอร์ ห้องนอนที่ต้องการบรรยากาศอบอุ่น หรือร้านกาแฟสไตล์ลอฟต์ นิยมใช้เพดานสีเข้มโดยตั้งใจ

เรื่องแสงสะท้อน ความสูง และความเงา

สามเรื่องนี้ใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินได้จริง

เรื่องแสง เพดานสีอ่อนช่วยกระจายแสงให้ทั่ว ห้องที่รับแสงทางเดียวจากหน้าต่างด้านเดียวได้ประโยชน์มากสุด เพราะแสงที่ตกไปถึงเพดานสะท้อนกลับมาช่วยส่วนลึกของห้อง

เรื่องความสูง สีอ่อนทำให้เพดานดูห่างขึ้น ส่วนสีเข้มดึงเพดานลงมาใกล้ตัว ห้องที่เพดานสูงกว่าสามเมตรจึงเล่นสีเข้มได้ ห้องที่เพดานต่ำมากจะอึดอัดเมื่อเลือกสีเข้ม

เรื่องความเงา เพดานมักเห็นรอยต่อของแผ่นยิปซัมและรอยคลื่นเมื่อโดนไฟส่องเฉียง สีด้านช่วยพรางได้มาก สีกึ่งเงาหรือเงาเก็บรอยเหล่านี้ไม่อยู่ นอกจากนี้ห้องน้ำและครัวที่มีไอน้ำ ควรเลือกชนิดสีที่ทนความชื้นตามข้อมูลของผู้ผลิตสี

ตารางเลือกสีเพดานตามห้อง

ห้อง	สีที่ปลอดภัย	ทางเลือกที่เล่นได้	ข้อควรระวัง
ห้องนั่งเล่น	ขาวนวล	เทาอ่อน ครีม	เฉดเย็นมากใต้ไฟวอร์มอาจดูเทา
ห้องนอน	ขาวนวล ครีมอ่อน	ฟ้าอ่อน เขียวอ่อน	เฉดสดใกล้เตียงอาจรบกวนตอนพักผ่อน
ห้องครัว	ขาว	ขาวอมเทา	ใช้สีทนคราบและความชื้น
ห้องน้ำ	ขาว	เฉดอ่อนทนชื้น	ระบายอากาศให้ดีก่อนเลือกสี
ห้องดูหนัง	ดำหรือเทาเข้ม	น้ำเงินเข้ม	ต้องมีไฟเสริมเมื่อใช้งานอย่างอื่น
ร้านค้าหรือคาเฟ่	ขาว	ดำ น้ำตาลเข้ม	ใช้ได้เมื่อเพดานสูงและมีไฟสปอตเพียงพอ

ความเชื่อเรื่องเพดานในตำรา

ในฮวงจุ้ยจีน เพดานเปรียบกับท้องฟ้าและพื้นเปรียบกับดิน ห้องที่ดีควรมีสิ่งที่อยู่ด้านบนเบากว่าด้านล่าง ตำรามักแนะนำให้ทาเพดานสีอ่อนกว่าพื้นและผนัง เพื่อให้รู้สึกโปร่งและไม่กดทับ ความเชื่อนี้ตรงกับหลักการออกแบบที่ว่าสีเข้มดึงเพดานลง จึงไม่ขัดกันเลย

ส่วนความเชื่อไทยพุทธหรือโหราศาสตร์ไทยแทบไม่ได้กำหนดสีเพดานบ้านโดยตรง ที่พบมากคือการกำหนดสีผนังหรือสีประตูตามวันเกิด ซึ่งดูต่อได้ในสีทาบ้านมงคล ถ้ามีผู้ใหญ่บอกว่าเพดานห้องพระควรเป็นสีใดสีหนึ่ง ให้ถือว่าเป็นธรรมเนียมของบ้านนั้น ไม่ใช่กฎกลาง

ข้อนี้คนมักข้ามคือฝ้าที่เห็นรอยน้ำรั่ว สีที่ตามฮวงจุ้ยดูดีแค่ไหนก็แก้ไม่ได้ ต้องซ่อมต้นเหตุก่อนแล้วค่อยทาสี ไม่ว่าจะเชื่อเรื่องฮวงจุ้ยหรือไม่

เพดานสีอื่นที่ได้ผลดีและไม่ได้ผล

เพดานสีเข้มได้ผลดีเมื่อมีสามเงื่อนไขพร้อม คือห้องสูง มีไฟชัดเจน และเจ้าของตั้งใจให้ห้องอบอุ่นหรือลึกลับ ตัวอย่างที่ลงตัวคือห้องหนังสือ ห้องฟังเพลง หรือคาเฟ่ที่ถอดฝ้าโชว์ท่อ

เพดานสีสดจัดอย่างเหลืองสดหรือแดงสดมักเหนื่อยตาในห้องที่ต้องอยู่นาน และสะท้อนสีลงบนผิวคนและของในห้องจนดูผิดเพี้ยน ถ้าชอบสีสด ใช้เป็นแถบบัวหรือผนังเน้นหนึ่งด้านจะคุมได้ง่ายกว่า

เพดานสีเทาอ่อนหรือสีฟ้าอ่อนมากเป็นทางสายกลางที่ผู้ออกแบบนิยมใช้เมื่อรู้สึกว่าขาวล้วนดูเรียบเกินไป โดยยังคงสะท้อนแสงได้ดี

ลำดับทดลองก่อนทาจริง

1. ทาสีตัวอย่างบนแผ่นกระดาษแข็งขนาดประมาณหนึ่งฟุต แล้วแปะบนเพดานให้โดนแสงทั้งกลางวันและกลางคืน
2. ดูภายใต้หลอดไฟที่ใช้จริง ไม่ใช่แค่แสงจากหน้าต่าง
3. รอสีแห้งเต็มที่ก่อนตัดสิน เพราะสีเพดานตอนเปียกมักเข้มกว่าตอนแห้ง
4. ถ่ายรูปมือถือเปรียบเทียบสองสามเฉดวางข้างกัน
5. เลือกเฉดที่ดูสบายตาที่สุดตอนนั่งอยู่ใต้มัน ไม่ใช่ตอนยืนดูจากประตู

ห้ามลืมเรื่องสีเพดานกับสีผนังที่ต้องเข้ากัน ถ้าผนังเป็นโทนอุ่น เพดานขาวนวลจะประสานกว่าขาวเย็น ดูเรื่องการจับคู่เพิ่มได้ในกฎสีภายในและภายนอกบ้าน และสีห้องนั่งเล่น

สรุป

ถ้าไม่มีเหตุผลพิเศษ ทาเพดานขาวนวลด้านเป็นทางเลือกที่ทั้งหลักการออกแบบและตำราฮวงจุ้ยไม่ขัดกัน ถ้าอยากลองสีอื่น ให้เริ่มจากห้องที่เพดานสูงและมีไฟเพียงพอ ทาสีตัวอย่างแปะก่อนหนึ่งสัปดาห์ แล้วดูว่ายังชอบทุกช่วงของวันหรือเปล่า ถ้ายังชอบ จึงสั่งทาจริง