ชื่อธุรกิจครอบครัวที่ส่งต่อรุ่นลูก ตั้งอย่างไรให้ใช้ได้นานไม่ล้าสมัย
ชื่อธุรกิจครอบครัวที่อยู่ได้หลายรุ่นมักไม่ผูกกับสินค้าชิ้นเดียว ไม่ใช้คำตามกระแส และออกเสียงง่ายทั้งไทยและอังกฤษ ชื่อสามแบบที่เห็นบ่อยคือ ชื่อสกุลหรือชื่อผู้ก่อตั้ง ชื่อสถานที่ และชื่อที่มีความหมายกว้าง ควรเช็กการซ้ำกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมทรัพย์สินทางปัญญาก่อนสั่งทำป้ายหรือตราสินค้า
ร้านทองเยาวราช ร้านขนมเบื้องหน้าวัด หรือร้านอาหารในตลาดเก่าที่ยังเปิดสืบต่อมารุ่นที่สามที่สี่ ส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้ชื่อหรูหรา หลายแห่งเป็นแค่ชื่อผู้ก่อตั้งหรือชื่อที่ชาวบ้านเรียกกันมานาน ความยั่งยืนของชื่อเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากเคล็ดลับทางความเชื่อ แต่เกิดจากการที่ชื่อไม่เคยผูกตัวเองกับสิ่งที่จะหมดอายุ
ชื่อที่ผูกกับสินค้าเดียวมีปัญหาตรงไหน
ถ้าตั้งว่า "ร้านก๋วยเตี๋ยวเรือสมชาย" แล้วอีกสามสิบปีลูกหลานอยากขยายเป็นร้านอาหารตามสั่งหรือขายชุดเครื่องปรุง ชื่อเดิมจะฉุดไว้ ลูกค้ายังเห็นเป็นร้านก๋วยเตี๋ยวเรือเท่านั้น
อีกกรณีคือชื่อที่ผูกกับคำฮิตของยุคนั้น เช่น คำภาษาอังกฤษที่ดังช่วงหนึ่ง หรือคำที่ล้อกับชื่อเกมหรือซีรีส์ พอกระแสผ่านไป ชื่อก็ดูเก่าทันที คนที่ตั้งชื่อธุรกิจครอบครัวควรถามว่า ชื่อนี้ยังฟังไม่แปลกไหม ถ้าลูกหลานรุ่นต่อไปเอาไปบอกเพื่อนในอีกยี่สิบปี
เทียบชื่อสามแบบที่ร้านเก่าแก่นิยมใช้
| แบบชื่อ | ตัวอย่างลักษณะ | ข้อดี | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| ชื่อผู้ก่อตั้งหรือสกุล | ร้าน...เฮง ร้านแม่... | เล่าประวัติได้ น่าเชื่อถือ | ชื่ออาจยาว หรือรุ่นต่อไปไม่อยากใช้ |
| ชื่อสถานที่ | ร้าน...ท่าเตียน ร้านหน้าวัด... | ลูกค้าจำจากทำเลได้ | ย้ายร้านแล้วชื่อเสียความหมาย |
| ชื่อความหมายกว้าง | เจริญ ศรี รุ่งเรือง | เปลี่ยนสินค้าได้ | ชื่อซ้ำกับร้านอื่นมาก |
ไม่มีแบบไหนดีที่สุด ธุรกิจที่อยู่ได้ยาวบางแห่งเลือกผสม เช่น ชื่อสกุลบวกคำบอกประเภท เปลี่ยนคำบอกประเภทได้เมื่อสินค้าเปลี่ยน แต่ชื่อสกุลยังอยู่
ความเชื่อเรื่องชื่อธุรกิจ แยกให้ชัดก่อนตัดสินใจ
ครอบครัวไทยหลายบ้านปรึกษาผู้รู้ก่อนตั้งชื่อ มีทั้งระบบโหราศาสตร์ไทยที่ดูอักษรตามวันเกิดของผู้ก่อตั้ง ระบบเลขศาสตร์ที่รวมค่าตัวอักษร และความเชื่อแบบจีนที่ดูจำนวนขีดของอักษร แต่ละระบบให้คำตอบไม่ตรงกัน และไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าส่งผลต่อยอดขาย
ข้อที่ควรคิดสำหรับธุรกิจส่งต่อรุ่นคือ อักษรที่เหมาะกับวันเกิดของผู้ก่อตั้งอาจไม่เหมาะกับดวงของลูกที่รับช่วง ถ้าครอบครัวยึดเรื่องนี้มาก อาจเลือกชื่อที่ผ่านการดูแล้วแต่ไม่ผูกกับดวงเฉพาะบุคคล เช่น ชื่อสถานที่หรือคำกลาง ๆ ที่ผู้ใหญ่ในบ้านเห็นว่าเป็นมงคลโดยรวม การให้ผู้ใหญ่ที่นับถือเป็นผู้ให้ความเห็นก็ได้ แต่อย่าให้ชื่อกลายเป็นประเด็นแย่งกันระหว่างรุ่น
เช็กลิสต์ก่อนจดชื่อธุรกิจครอบครัว
- ออกเสียงได้ชัดทั้งในภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
- สะกดแบบเดียว ไม่ต้องอธิบายซ้ำทุกครั้ง
- ไม่ผูกกับสินค้าหรือบริการเดียวที่อาจเลิกขาย
- ค้นหาชื่อในเว็บและโซเชียลแล้วไม่ซ้ำกับร้านใหญ่
- ตรวจชื่อกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าสำหรับนิติบุคคล
- ตรวจเครื่องหมายการค้ากับกรมทรัพย์สินทางปัญญาถ้าจะขยายแบรนด์
- ทุกคนในครอบครัวที่เกี่ยวข้องรับได้ ไม่มีใครรู้สึกถูกตัดสิทธิ์
ข้อที่คนมักข้ามคือการค้นชื่อก่อนสั่งป้าย ครอบครัวหลายบ้านเสียเงินทำป้ายและบรรจุภัณฑ์ไปแล้วจึงพบว่าชื่อเดียวกันมีผู้จดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในหมวดเดียวกัน
ตั้งชื่อให้รุ่นลูกมีส่วนร่วม
ธุรกิจที่รุ่นลูกรู้สึกเป็นเจ้าของมักอยู่ได้นานกว่า ลองให้รุ่นลูกที่โตพอมีส่วนในการเลือกชื่อ หรืออย่างน้อยอธิบายที่มาของชื่อให้ฟัง การเล่าว่าทำไมปู่ย่าเลือกชื่อนี้ ทำให้ชื่อมีเรื่องราว ซึ่งเป็นทรัพย์สินด้านแบรนด์ที่ลอกเลียนยาก
ถ้าธุรกิจเดิมใช้ชื่อภาษาจีนหรือภาษาถิ่น ก็ไม่จำเป็นต้องทิ้ง ให้คงไว้เป็นชื่อหลักหรือชื่อรองบนป้าย และเพิ่มชื่อภาษาไทยหรืออังกฤษเพื่อให้คนค้นหาได้ อ่านเทียบแนวคิดได้ที่ การตั้งชื่อบริษัทสองภาษา
ชื่อบนโลกออนไลน์ ต้องคิดล่วงหน้า
ชื่อร้านเก่าแก่หลายแห่งไม่เคยมีเว็บหรือเพจ พอลูกหลานรับช่วงแล้วเปิดเพจ พบว่าชื่อที่อยากใช้ถูกคนอื่นใช้ไปแล้ว ควรจองชื่อบัญชีโซเชียลและโดเมนไว้ตั้งแต่ตอนตั้งชื่อ แม้ตอนนี้ยังไม่ได้ทำการตลาดออนไลน์ จะเป็นชื่อเต็มหรือชื่อย่อก็ได้ ขอแค่ให้ลูกค้าพิมพ์แล้วเจอ
ลูกค้าส่วนมากไม่ได้อ่านป้ายอีกต่อไป แต่พิมพ์ชื่อลงช่องค้นหาแล้วดูแผนที่ ชื่อที่ซ้ำกับร้านอื่นจะทำให้ร้านคุณหายไปในผลค้นหา แนวทางตั้งชื่อเพจโดยตรงอ่านได้ที่ ตั้งชื่อเพจโซเชียล
สรุป
เริ่มจากเลือกชื่อที่ไม่ผูกกับสินค้าเดียว เทียบสามแบบ คือชื่อผู้ก่อตั้ง ชื่อสถานที่ และชื่อความหมายกว้าง แล้วเลือกแบบที่ตอบโจทย์รุ่นปัจจุบันและรุ่นต่อไปได้พร้อมกัน ถ้าครอบครัวถือเรื่องอักษรมงคล ให้ปรึกษาผู้รู้ก่อนสรุปแต่อย่าให้เป็นเงื่อนไขเดียว สุดท้ายตรวจชื่อกับหน่วยงานรัฐให้เรียบร้อยก่อนสั่งทำป้ายหรือบรรจุภัณฑ์
