เลข 13 กับเลข 4 ที่คนกลัว ที่มาแต่ละวัฒนธรรมและเหตุที่ตึกข้ามชั้น
ความกลัวเลข 13 มาจากธรรมเนียมตะวันตกที่ผูกกับมื้อสุดท้ายของพระเยซูซึ่งมี 13 คนและความเชื่อเรื่องวันศุกร์ ส่วนความกลัวเลข 4 มาจากการที่เลข 4 ออกเสียงคล้ายคำว่าตายในภาษาจีน ญี่ปุ่น และเกาหลี อาคารบางแห่งจึงข้ามชั้นเหล่านี้ในการเรียกชื่อชั้นเพื่อเอาใจผู้เช่าและผู้ซื้อ โครงสร้างอาคารจริงไม่ได้ขาดชั้นไป ความเชื่อทั้งสองเป็นเรื่องวัฒนธรรมไม่มีหลักฐานเชิงสถิติรองรับผลร้าย
ลิฟต์ในตึกคอนโดหรือโรงแรมหลายแห่งมีปุ่ม 12 ตามด้วย 14 แล้วไม่มีปุ่ม 13 หรือบางแห่งมีปุ่ม 3 แล้วข้ามไป 5 ผู้ใช้ลิฟต์สงสัยว่าเกิดอะไรขึ้น คำตอบคือตึกยังมีครบทุกชั้น แต่คนตั้งชื่อชั้นเลือกไม่ใช้หมายเลขนั้น เหตุผลมาจากความเชื่อสองสายที่ไม่เกี่ยวกันเลย
เลข 13 ฝั่งตะวันตก
ความกลัวเลข 13 มีชื่อเรียกเฉพาะ คือ triskaidekaphobia ซึ่งเป็นศัพท์ทางจิตวิทยาที่ใช้กับความกลัวเลข 13 โดยเฉพาะ ที่มาที่เล่ากันบ่อยที่สุดคือเรื่องมื้อสุดท้ายของพระเยซูตามคัมภีร์ไบเบิล ที่มีผู้ร่วมโต๊ะ 13 คนรวมพระองค์เอง และคนหนึ่งในนั้นคือผู้ทรยศ
อีกสายคือวันศุกร์ในคริสต์ศาสนาซึ่งเกี่ยวกับการตรึงกางเขน เมื่อเลข 13 มาตรงกับวันศุกร์ ความกังวลจึงเพิ่มขึ้น ส่วนการเล่าว่าเป็นเรื่องของอัศวินเทมพลาร์ที่ถูกจับกุมในวันศุกร์ที่ 13 มีอยู่ในหลายแหล่ง แต่นักประวัติศาสตร์ไม่ได้ถือว่าเป็นต้นกำเนิดเดียวของความเชื่อนี้ ควรเล่าในฐานะเรื่องเล่ามากกว่าข้อสรุป
ตึกในอเมริกาเหนือและยุโรปจำนวนหนึ่งจึงเรียกชั้นที่ 13 ว่า 14 หรือ 12A เพราะผู้เช่ามักขอเปลี่ยนห้อง ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์จึงเลี่ยงปัญหาตั้งแต่ต้น
เลข 4 ฝั่งเอเชียตะวันออก
เลข 4 ในภาษาจีนกลางออกเสียงว่า ซื่อ (sì) ใกล้กับคำว่า สื่อ (sǐ) ที่แปลว่าตาย ภาษากวางตุ้งเสียงใกล้เคียงกว่านั้นอีก ญี่ปุ่นและเกาหลีมีคำอ่านที่พ้องเสียงกับคำว่าตายเช่นกัน ความกลัวจึงมาจากเรื่องเสียงพ้องมากกว่าเรื่องเล่าทางศาสนา
เพราะเสียงนี้ ตึกในฮ่องกง ไต้หวัน จีนแผ่นดินใหญ่ ญี่ปุ่น และเกาหลีหลายแห่งไม่ใช้ชั้น 4 14 24 และบางแห่งไม่ใช้ 13 ด้วย เพราะผู้ซื้อกลุ่มหนึ่งมาจากตะวันตก ในโรงพยาบาลญี่ปุ่นบางแห่ง ห้องหมายเลข 4 และ 9 ถูกเลี่ยงด้วยเหตุผลคล้ายกัน เพราะเลข 9 อ่านว่า คุ ซึ่งพ้องกับคำที่แปลว่าความทุกข์
ถ้ากังวลว่านี่คือคำสาปหรืออำนาจของตัวเลข ให้ดูที่รากว่าเป็นเรื่องของเสียงพ้องในภาษา ไม่ใช่ตัวเลขนั้นเองเลย ภาษาที่ไม่ได้ออกเสียงแบบนี้ไม่ได้มีความหมายร้ายตามไปด้วย
เลขสองตัวนี้อยู่ตรงไหนในความเชื่อไทย
ในโหราศาสตร์และเลขศาสตร์ไทย เลข 4 ไม่ได้ถูกเลี่ยงเป็นพิเศษ บางตำรามองว่าเป็นเลขที่หมายถึงความมั่นคงเพราะเป็นเลขที่หารสองลงตัวสองรอบ บางตำรามองว่าเป็นเลขของอุปสรรคที่ต้องใช้ความอดทน ซึ่งขึ้นอยู่กับสำนักและตำรา ไม่มีข้อสรุปเดียว
กลุ่มที่อ่อนไหวกับเลข 4 ในไทยมักเป็นครอบครัวไทยเชื้อสายจีนและคนที่ค้าขายกับตลาดจีน เช่นร้านค้าห้างใหญ่ที่ลูกค้าท่องเที่ยวจีนเข้ามาเยอะ ส่วนเลข 13 ในไทยเด่นขึ้นมาตามวัฒนธรรมสื่อและภาพยนตร์ตะวันตก
ถ้าอยากเทียบความหมายของเลข 0 ถึง 9 ตามเลขศาสตร์ไทยให้ครบ อ่านที่ ความหมายของเลข 0 ถึง 9 และ ความเชื่อเรื่องตัวเลขของไทย
ตารางเทียบ ที่มาและที่ใช้
| เลข | ที่มาของความกลัว | วัฒนธรรมหลัก | การเลี่ยงในอาคาร |
|---|---|---|---|
| 13 | มื้อสุดท้าย วันศุกร์ในศาสนาคริสต์ | ตะวันตก | ข้ามไป 14 หรือใช้ 12A |
| 4 | เสียงพ้องกับคำว่าตาย | จีน ญี่ปุ่น เกาหลี | ข้าม 4 14 24 บางแห่งทั้งชุด |
| 14, 24 | มีเลข 4 อยู่ในหลัก | จีนกวางตุ้ง | ข้ามตาม 4 |
| 9 | พ้องเสียงกับความทุกข์ในญี่ปุ่นบางบริบท | ญี่ปุ่น | พบน้อยกว่า |
ถ้าเป็นเจ้าของอาคาร จะข้ามชั้นหรือไม่
ฝั่งผู้พัฒนา การข้ามชั้นเป็นการตัดสินใจเชิงตลาดมากกว่าความเชื่อส่วนตัว ถ้าลูกค้าเป้าหมายมีกลุ่มที่กังวล การเปลี่ยนป้ายชั้นไม่เสียต้นทุนแต่ช่วยลดข้อโต้แย้ง ข้อเสียคือผู้ใช้อาคารสับสน และต้องทำให้ระบบดับเพลิง แผนผังหนีไฟ และป้ายฉุกเฉินสอดคล้องกันทั้งหมด ซึ่งเป็นเรื่องความปลอดภัยที่ควรปรึกษาวิศวกรหรือเจ้าหน้าที่ควบคุมอาคาร
ถ้าอาคารตัวเองต้องทำป้ายเลขชั้นใหม่หรือเปลี่ยนป้าย ป้ายอะคริลิกเลขชั้นสำเร็จรูปมีขายหลายแบบ ใช้ติดผนังหน้าลิฟต์ได้สะดวก ข้อควรเช็กคือขนาดตัวเลขให้เห็นชัดจากระยะไกล และตรงกับระบบเลขชั้นที่ตกลงไว้
ถ้าห้องหรือเลขที่ของคุณมี 4 หรือ 13
ลูกค้าที่ซื้อคอนโดหรือเช่าห้องมักถามว่าควรเลี่ยงไหม คำตอบที่ตรงที่สุดคือเปรียบเทียบเหตุผลที่ตรวจสอบได้ก่อน ราคา ทิศแดด ระยะเดินไปลิฟต์ ถ้าสองห้องเหมือนกันและราคาต่างกันเพราะเลขนั้น ห้องที่ถูกกว่าอาจเป็นข้อได้เปรียบสำหรับผู้ที่ไม่ได้กังวลเลขนั้น
ผู้ที่กังวลจริงๆ ไม่ต้องฝืน ความสบายใจในที่อยู่เป็นเหตุผลที่เพียงพอแล้ว ใช้ วิธีรวมเลขห้อง เทียบตามเลขศาสตร์ไทยดูได้ ถ้าต้องการอีกมุมมอง และดู เลขห้องมงคล ประกอบ
สรุป
ถ้าคุณกำลังเลือกห้อง บ้านเลขที่ หรือชั้นอาคาร ให้ตัดสินจากราคา ทำเล และความสบายใจของคนอยู่ก่อน แล้วค่อยใช้เรื่องเลขเป็นเกณฑ์ตัดสินเมื่อตัวเลือกเท่ากัน ความกลัวเลข 13 และ 4 มีที่มาชัดเจนในภาษาและศาสนาของแต่ละวัฒนธรรม แต่ไม่มีหลักฐานว่าตัวเลขสร้างผลร้ายต่อคนอยู่จริง
