เตรียมเงินทอนและลิ้นชักเก็บเงินวันเปิดร้านอย่างไรให้ไม่ยุ่ง

ลูกค้าคนแรกยื่นแบงก์ 500 ซื้อของ 35 บาท แล้วลิ้นชักมีแต่แบงก์ 100 กับเหรียญสิบไม่กี่เหรียญ ร้านที่เพิ่งเปิดวันแรกเจอสถานการณ์นี้บ่อยกว่าที่คิด และมักเสียจังหวะตั้งแต่ชั่วโมงแรก ต้องวิ่งไปแลกแบงก์ร้านข้าง ๆ ทั้งที่เจ้าของตั้งใจไว้ว่าจะเปิดร้านอย่างราบรื่น

เงินทอนเป็นเรื่องธรรมดาที่ผู้ประกอบการมือใหม่มักลืม เพราะโฟกัสไปที่ฤกษ์ ของไหว้ และการจัดร้าน ส่วนเรื่องความเชื่อเรื่องเงินใบแรกก็เป็นอีกเรื่องที่ควรแยกให้ชัด

ประเมินเงินทอนจากราคาสินค้า

เริ่มจากราคาเฉลี่ยของสินค้าที่ขาย ถ้าของส่วนใหญ่ราคา 30 ถึง 80 บาท ลูกค้าจะจ่ายด้วยแบงก์ 100 กับ 500 เป็นหลัก เงินทอนที่ต้องมีจึงเป็นแบงก์ 20 และ 50 กับเหรียญสิบ ห้า สอง และหนึ่ง

วิธีคำนวณแบบง่ายคือเดาจำนวนลูกค้าชั่วโมงแรกแล้วคูณ จำนวนลูกค้า 20 คน ถ้าครึ่งหนึ่งจ่ายแบงก์ 500 ก็ต้องมีเงินทอนอย่างน้อยหลายพันบาทที่เป็นแบงก์ย่อย ตัวเลขนี้ขึ้นกับร้าน ไม่ต้องยึดตามที่เห็นในร้านอื่น แต่เผื่อไว้ดีกว่าขาด

ตัวอย่างการแบ่งแบงก์ในลิ้นชัก

ชนิด	ร้านขายของหลักสิบ	ร้านขายของหลักร้อย
เหรียญ 1 และ 2 บาท	มากสุด	ปานกลาง
เหรียญ 5 และ 10 บาท	มาก	ปานกลาง
แบงก์ 20	มาก	ปานกลาง
แบงก์ 50	ปานกลางถึงมาก	มาก
แบงก์ 100	ปานกลาง	มาก
แบงก์ 500 และ 1,000	น้อย เก็บแยกส่วนล่าง	น้อยถึงปานกลาง

ตารางนี้บอกแค่สัดส่วน ไม่ใช่ตัวเลขที่ต้องทำตาม ร้านกาแฟจะใช้เหรียญสิบกับแบงก์ 20 เยอะ ร้านเสื้อผ้าใช้แบงก์ 100 เยอะ ส่วนเงินแบงก์ใหญ่ควรอยู่ใต้ถาดหรือแยกออกไปทันที ไม่เก็บไว้ในช่องที่ลูกค้าเห็น

นับและบันทึกเงินเปิดกะ

ก่อนเปิดประตู นับเงินในลิ้นชักให้เสร็จแล้วจดยอดเปิดกะลงสมุดหรือถ่ายรูปไว้ ปิดร้านแล้วนับอีกครั้ง ผลต่างระหว่างยอดปิดกับยอดเปิดบวกยอดขายที่จดไว้จะบอกได้ว่าทอนผิดหรือเงินหายหรือไม่ นิสัยนี้ติดตั้งแต่วันแรกจะง่ายกว่าไปเริ่มทีหลัง

ถ้ามีพนักงานหลายคน ให้คนที่รับกะนับพร้อมคนที่ส่งกะและเซ็นกำกับ เพื่อไม่ต้องมาเถียงกันภายหลัง

เรื่องเงินใบแรกกับความเชื่อ

ร้านไทยและร้านจีนจำนวนมากมีธรรมเนียมเก็บเงินใบแรกที่ขายได้ในวันเปิดร้านใส่ซอง กรอบรูป หรือติดไว้ใกล้ที่บูชา เชื่อกันว่าเป็นการเก็บมงคลเริ่มต้นของร้าน บางร้านเอาไปสัมผัสธูปหรือวางหน้าหิ้งก่อน ส่วนบางร้านนำเหรียญหรือแบงก์ที่ได้ใหม่จากการปิดกะวันแรกมาเก็บ

นี่เป็นความเชื่อและธรรมเนียมของแต่ละครอบครัว ไม่มีหลักฐานว่ามีผลกับยอดขาย ข้อควรระวังเชิงปฏิบัติมีข้อเดียว คือถ้าเก็บใบแรกไว้ ต้องมีแบงก์ชนิดเดียวกันมาแทนในลิ้นชัก เพราะแบงก์ใบนั้นไม่ได้อยู่ในวงจรเงินทอนอีกแล้ว

เรื่องของไหว้และฤกษ์เปิดร้านอ่านต่อได้ที่ของไหว้เปิดร้าน และการเตรียมตัวเปิดร้าน

ตั้งลิ้นชักตรงไหนของเคาน์เตอร์

ฝั่งปฏิบัติ ลิ้นชักควรอยู่ฝั่งคนขาย ห่างมือลูกค้า ไม่หันหน้าเข้าหน้าต่างหรือประตูที่คนผ่านเห็นได้ง่าย ฝั่งฮวงจุ้ยจีนบางสายแนะนำให้เห็นประตูทางเข้าแต่ไม่หันตรงประตู และไม่อยู่ใต้คานเหนือหัว ในสายนี้จึงมีบทความแยกเรื่องตำแหน่งลิ้นชักเก็บเงินตามฮวงจุ้ย

ถ้าสองข้อนี้ขัดกัน ให้เลือกตามความปลอดภัยก่อน

เลือกลิ้นชักและเครื่องคิดเงิน

ร้านเล็กใช้ถาดเก็บเงินแบบพลาสติกหรือโลหะที่มีช่องแบ่งแบงก์ได้ ร้านที่มีใบเสร็จและยอดขายต่อวันควรใช้ลิ้นชัก POS ที่เปิดอัตโนมัติผูกกับเครื่องพิมพ์ใบเสร็จ ดูให้ชัดว่ารองรับขนาดธนบัตรไทยและมีช่องเหรียญพอ

สินค้ากลุ่มด้านล่างเป็นลิ้นชักและถาดเก็บเงินที่ระบุว่าใช้กับธนบัตรไทยหรือเป็นแบบ POS ข้อดีคือแยกช่องชัดและล็อกได้ ข้อควรเช็กคือขนาดเครื่อง ชนิดช่องเชื่อมต่อกับเครื่องพิมพ์ และน้ำหนักถาด เพราะรุ่นบางตัวที่เบาเกินไปจะขยับตอนเปิด

สรุป

เตรียมเงินทอนก่อนเตรียมของมงคล เพราะเงินทอนขาดแล้วเสียลูกค้าทันที ส่วนของมงคลขาดไม่ได้เสียอะไร ลำดับที่แนะนำคือประเมินราคาสินค้า แบ่งแบงก์ย่อยเยอะกว่าแบงก์ใหญ่ นับและจดยอดเปิดกะ แล้วค่อยจัดที่เก็บเงินใบแรกตามธรรมเนียมที่ครอบครัวถือ ถ้าอยากดูวันเปิดร้านต่อ ลองใช้เครื่องมือเช็กวันเปิดร้าน และอ่านฤกษ์เปิดร้านอธิบายง่าย ๆ