เซ็นสัญญาออนไลน์ผ่าน e-signature ไม่ได้เซ็นกระดาษต่อหน้ากัน ฤกษ์เซ็นสัญญายังใช้ได้ไหม
ฤกษ์เซ็นสัญญายังใช้ได้กับ e-signature แต่ต้องยอมรับว่าองค์ประกอบเรื่องการอยู่ร่วมห้องเดียวกัน พยานที่มองเห็นกันจริง และพิธีเล็ก ๆ อย่างการใช้ปากกาด้ามใหม่จะหายไปเกือบหมด สิ่งที่ทำได้คือยึดเวลาที่ตัวเองกดยืนยันลายเซ็นเป็นฤกษ์ส่วนของตัวเอง และเสริมความรู้สึกเป็นมงคลด้วยการตั้งใจอ่านสัญญาให้ครบก่อนกดเซ็นในเวลานั้น
สัญญาธุรกิจฉบับหนึ่งเซ็นกันผ่านแพลตฟอร์ม e-signature ทั้งหมด ฝ่ายหนึ่งอยู่กรุงเทพฯ อีกฝ่ายอยู่ต่างจังหวัด ไม่มีใครได้เจอหน้ากันแม้แต่ทางวิดีโอคอล ทุกคนแค่กดยืนยันลายเซ็นผ่านมือถือของตัวเองในเวลาที่ตัวเองสะดวก คำถามที่ตามมาคือแบบนี้ฤกษ์เซ็นสัญญาที่ผู้รู้เคยดูให้ยังใช้ได้อยู่ไหม เพราะไม่มีวินาทีไหนเลยที่ทุกฝ่ายอยู่พร้อมหน้ากันจริง
ความเชื่อเรื่องฤกษ์เซ็นสัญญาแบบดั้งเดิมผูกอยู่กับภาพของการนั่งเซ็นกระดาษพร้อมหน้ากันในห้องเดียว มีพยาน มีพิธีเล็ก ๆ ให้ความรู้สึกเป็นทางการ แต่พอทุกอย่างย้ายไปอยู่บนหน้าจอ พิธีเหล่านั้นหายไปเกือบหมด บทความนี้จะพาดูว่าองค์ประกอบไหนยังรักษาไว้ได้ และองค์ประกอบไหนต้องปล่อยไปตามความเป็นจริงของยุคดิจิทัล
ฤกษ์เซ็นสัญญาแบบดั้งเดิมผูกกับ "การเซ็นต่อหน้ากัน" ยังไงบ้าง
ฤกษ์เซ็นสัญญาแบบดั้งเดิมไม่ได้มองแค่เรื่องวันเวลาเพียงอย่างเดียว แต่ยังผูกกับบรรยากาศของการเซ็นต่อหน้ากัน เช่น การจับมือทักทายก่อนเริ่มเซ็น การมีพยานที่มองเห็นทุกขั้นตอนด้วยตาตัวเอง และความรู้สึกร่วมของทุกฝ่ายในช่วงเวลาเดียวกัน องค์ประกอบเหล่านี้ถูกมองว่าช่วยเสริมความศักดิ์สิทธิ์ของฤกษ์ให้มากกว่าการดูแค่ตัวเลขวันเวลาบนปฏิทิน
เมื่อทุกอย่างเปลี่ยนเป็นดิจิทัล องค์ประกอบเรื่องบรรยากาศร่วมหายไปเกือบทั้งหมด เหลือแต่ตัวเลขเวลาที่ระบบบันทึกไว้ในแต่ละลายเซ็น ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงทางเทคนิคมากกว่าประสบการณ์ร่วมทางความเชื่อแบบเดิม
เมื่อไม่มีใครอยู่ในห้องเดียวกันเลย ฤกษ์ยังมีความหมายอยู่ไหม
ยังมีความหมายอยู่ แต่เปลี่ยนรูปแบบจากฤกษ์ร่วมเป็นฤกษ์ส่วนตัวของแต่ละฝ่าย เพราะแต่ละคนกดยืนยันลายเซ็นในเวลาที่ต่างกันได้ตามความสะดวกของตัวเอง วิธีที่ทำได้จริงคือแต่ละฝ่ายเลือกช่วงเวลาที่ตัวเองรู้สึกพร้อมและเป็นมงคลสำหรับตัวเอง แล้วตั้งใจกดเซ็นในเวลานั้น ไม่จำเป็นต้องพยายามประสานเวลาให้ตรงกันเป๊ะกับอีกฝ่าย เพราะเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติเมื่อแต่ละคนอยู่คนละที่คนละเวลา
แนวคิดนี้เปลี่ยนความหมายของฤกษ์จาก "เวลาที่ทุกฝ่ายร่วมกัน" เป็น "เวลาที่แต่ละฝ่ายตั้งใจ" ซึ่งยังคงรักษาแก่นของความเชื่อไว้ได้ แม้รูปแบบจะต่างจากเดิม
พิธีเล็ก ๆ ที่เคยทำตอนเซ็นกระดาษ (ปากกาด้ามใหม่ พยาน ธูปเทียน) ทำกับ e-signature ได้ไหม
บางพิธีปรับให้เข้ากับการเซ็นดิจิทัลได้ บางพิธีทำไม่ได้ในความหมายเดิม
- จุดธูปเทียนไหว้ก่อนเปิดเอกสารในระบบ ยังทำได้เหมือนเดิม เพียงแค่เปลี่ยนจากการไหว้ก่อนเซ็นกระดาษเป็นการไหว้ก่อนเปิดแอปหรือเว็บไซต์
- ปากกาด้ามใหม่ที่เคยใช้เซ็นกระดาษครั้งแรก ทำไม่ได้ในความหมายเดิมเพราะไม่มีการใช้ปากกาจริง แต่บางคนเลือกใช้ปากกาสไตลัสด้ามใหม่บนแท็บเล็ตแทนเพื่อความรู้สึกใกล้เคียง
- พยานที่ต้องอยู่ต่อหน้าจริงทำไม่ได้ แต่แทนที่ได้ด้วยการโทรแจ้งพยานหรือคู่สัญญาให้รับทราบล่วงหน้าว่าจะกดเซ็นเวลาใด เพื่อให้รู้สึกว่ามีคนรับรู้ร่วมกันแม้ไม่ได้อยู่ในห้องเดียวกัน
แต่ละแพลตฟอร์ม e-signature บันทึกเวลาต่างกัน ควรอ้างอิงเวลาไหน
แพลตฟอร์ม e-signature ส่วนใหญ่บันทึกเวลาตามที่เซิร์ฟเวอร์ประมวลผล ซึ่งอาจตั้งเป็นเขตเวลามาตรฐานสากลหรือเขตเวลาอื่นที่ไม่ตรงกับเวลาประเทศไทยเป๊ะ ถ้าต้องการให้ฤกษ์อ้างอิงตรงกับเวลาที่ตัวเองกดจริง ควรตรวจสอบการตั้งค่าเขตเวลาของบัญชีในระบบก่อนเซ็นทุกครั้ง และยึดนาฬิกาบนอุปกรณ์ของตัวเองในขณะกดยืนยันเป็นหลัก มากกว่าจะไปยึดเวลาที่ปรากฏในไฟล์บันทึกของระบบซึ่งอาจคลาดเคลื่อนไปบ้าง
ถ้าอยากให้ฤกษ์ศักดิ์สิทธิ์แบบเดิม ควรทำอะไรเพิ่มก่อนกดเซ็น
สิ่งที่ช่วยเสริมความรู้สึกเป็นมงคลได้จริงในการเซ็นดิจิทัลคือความตั้งใจของตัวผู้เซ็นเอง เช่น อ่านรายละเอียดสัญญาให้ครบถ้วนก่อนกดเซ็น จัดโต๊ะทำงานให้เรียบร้อยไม่รีบร้อน และตั้งเวลาที่ตัวเองรู้สึกว่าเป็นช่วงที่ดีในการเริ่มต้นข้อตกลง แทนที่จะกดเซ็นแบบเร่งรีบระหว่างทำงานอย่างอื่นอยู่ ความตั้งใจแบบนี้ช่วยรักษาแก่นของความเป็นมงคลไว้ได้ แม้รูปแบบพิธีจะเปลี่ยนไปมาก
ตารางเทียบองค์ประกอบฤกษ์เซ็นสัญญา กระดาษ vs e-signature
| องค์ประกอบ | เซ็นกระดาษต่อหน้ากัน | เซ็น e-signature |
|---|---|---|
| เวลาฤกษ์ | เวลาร่วมของทุกฝ่ายพร้อมกัน | เวลาส่วนตัวของแต่ละฝ่าย |
| พยาน | อยู่ในห้องเดียวกันจริง | แจ้งล่วงหน้าผ่านโทรศัพท์หรือแชท |
| ปากกาด้ามใหม่ | ใช้จริงตามความเชื่อ | ปรับเป็นสไตลัสด้ามใหม่หรือข้ามไป |
| การไหว้ก่อนเซ็น | ไหว้ก่อนเปิดเอกสารกระดาษ | ไหว้ก่อนเปิดแอปหรือเว็บไซต์ |
สรุป
ฤกษ์เซ็นสัญญายังใช้ได้กับ e-signature แต่ต้องยอมรับความจริงว่ารูปแบบเปลี่ยนไปจากเดิมมาก จากฤกษ์ร่วมที่ทุกฝ่ายรู้สึกไปด้วยกัน กลายเป็นฤกษ์ส่วนตัวที่แต่ละคนเลือกเวลาของตัวเอง พิธีเล็ก ๆ บางอย่างยังปรับใช้ได้ เช่น การไหว้ก่อนเปิดเอกสารในระบบ ส่วนพิธีที่ต้องอาศัยการอยู่ต่อหน้ากันจริงก็ต้องปล่อยไปตามความเป็นจริงของยุคดิจิทัล สิ่งสำคัญที่สุดคือความตั้งใจของผู้เซ็นในขณะกดยืนยัน ซึ่งยังคงเป็นแก่นของความเป็นมงคลที่ไม่เปลี่ยนไปตามเทคโนโลยี
