ขายของมรดกได้เงินก้อนมา ควรทำอะไรก่อนตามความเชื่อและหลักการเงิน

วันที่เงินจากการขายของเก่าของคุณยายเข้าบัญชี คนจำนวนมากไม่รู้สึกดีใจอย่างที่คาดไว้ ส่วนหนึ่งยังรู้สึกว่าขายของที่ท่านรักไปแล้ว อีกส่วนหนึ่งก็เริ่มคิดว่าจะเอาเงินไปทำอะไรดี สองความรู้สึกนี้ตีกันอยู่ และการตัดสินใจเรื่องเงินตอนที่ใจกำลังตีกัน มักไม่ใช่การตัดสินใจที่ดีที่สุด

บทความนี้เรียงลำดับสิ่งที่ทำได้ตั้งแต่วันแรกจนถึงสามเดือนแรก โดยแยกส่วนความเชื่อกับส่วนหลักการเงินให้ชัด

วันแรก ถึงสัปดาห์แรก: หยุดพักก่อน

สิ่งแรกที่ควรทำคือไม่ทำอะไรกับเงินก้อนนั้นเลย เปิดบัญชีแยกหรือใช้บัญชีออมทรัพย์ที่ไม่มีบัตรเดบิต โอนเงินเข้าไปทั้งก้อน แล้ววางไว้อย่างน้อยสองสัปดาห์

เหตุผลไม่ใช่โชคลาง เงินที่เข้ามาแบบหนึ่งครั้งจบมักถูกใช้ไปโดยไม่รู้ตัว เพราะรู้สึกว่าเป็นเงินพิเศษที่ไม่ใช่รายได้ปกติ การแยกบัญชีทำให้ตัดการใช้จ่ายเล็กน้อยออกไปได้ และให้เวลาใจนิ่งลง

ช่วงนี้ควรเขียนบันทึกสั้น ๆ ว่าขายอะไร ขายให้ใคร ราคาเท่าไร วันไหน เก็บสลิปการโอนและหลักฐานซื้อขายไว้ เผื่อต้องใช้ตอนตรวจเรื่องภาษีหรือเมื่อพี่น้องถามภายหลัง

สิทธิ์ของทายาทต้องเรียบร้อยก่อนใช้เงิน

ถ้าของที่ขายมีทายาทหลายคน ก่อนใช้เงินต้องมั่นใจว่าทุกคนรับรู้และตกลงเรื่องการแบ่ง ปัญหาที่พบบ่อยคือคนหนึ่งขายเพราะต้องการเงิน อีกคนรู้ทีหลังและรู้สึกว่าถูกข้ามไป ความสัมพันธ์ในครอบครัวเสียหายหนักกว่าเงินที่ได้

ถ้ามีเอกสารพินัยกรรมหรือมีข้อตกลงเดิม ให้ตรวจก่อน เรื่องกรรมสิทธิ์และการแบ่งมรดกเป็นเรื่องกฎหมายแพ่ง ปรึกษาที่ว่าการอำเภอ สำนักงานที่ดินสำหรับกรณีอสังหาริมทรัพย์ หรือทนายความ ไม่ใช่ตัดสินด้วยความเชื่อ

ถ้าเป็นกรณีบ้านหรือที่ดินที่พี่น้องถือร่วมกัน มีรายละเอียดเพิ่มเติมใน บ้านมรดกร่วมกัน เก็บหรือขาย

ของที่ขายเป็นของโบราณหรือไม่

เรื่องที่คนมักข้าม คือของเก่าที่ตกทอดอาจเข้าข่ายโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุตามกฎหมาย ถ้าเป็นของที่เก่ามากหรือมีลักษณะเป็นพระพุทธรูปโบราณ เครื่องถ้วยเก่า หรือของสะสมที่มีประวัติ ควรสอบถามกรมศิลปากรก่อนซื้อขายต่อ เพราะมีระเบียบเกี่ยวกับการครอบครองและเคลื่อนย้ายเฉพาะกลุ่มนี้

ถ้าขายไปแล้ว อย่าตกใจ เก็บหลักฐานซื้อขายไว้ และสอบถามหน่วยงานว่ามีสิ่งที่ต้องทำเพิ่มหรือไม่ ผู้ซื้อที่น่าเชื่อถือส่วนใหญ่รู้เรื่องนี้ดีอยู่แล้ว

บอกกล่าวบรรพบุรุษ: ความเชื่อไทยที่ทำเพื่อความสบายใจ

ธรรมเนียมไทยพุทธผสมความเชื่อเรื่องบรรพบุรุษ นิยมบอกกล่าวและอุทิศส่วนกุศลให้เจ้าของเดิมของสิ่งที่ตกทอด ถ้าจะต้องขายหรือย้ายที่เก็บ วิธีทั่วไปคือจุดธูปเทียนหนึ่งชุด อาจมีดอกไม้หรือน้ำ บอกด้วยภาษาธรรมดาว่าจะขายอะไรเพราะเหตุผลอะไร แล้วขออนุญาตและอุทิศบุญ

บางบ้านนิมนต์พระมาสวดหรือถวายสังฆทานอุทิศให้ ไม่จำเป็นต้องมีทุกบ้าน และไม่มีผลต่อมูลค่าที่ขายได้ การทำขั้นตอนนี้ทำให้หลายคนวางใจได้ว่าตัดสินใจโดยไม่ลืมท่านเอง ซึ่งช่วยให้ตัดสินใจเรื่องเงินต่อไปได้ชัดขึ้น

ใครที่ไม่เชื่อเรื่องบรรพบุรุษรับรู้ จะเขียนบันทึกขอบคุณของชิ้นนั้นและเก็บรูปถ่ายไว้แทนก็ได้ ผลทางใจใกล้เคียงกัน ความเชื่อเรื่องข้าวของที่ส่งต่อรุ่นต่อรุ่น มีเล่าไว้ใน ความหมายของของมือสองและของตกทอด

สัปดาห์ที่ 2 ถึงเดือนที่ 1: ลำดับการจัดสรร

เมื่อใจนิ่งพอแล้ว ลำดับที่ใช้ได้กับคนส่วนใหญ่มีดังนี้

1. ชำระหนี้ดอกเบี้ยสูงก่อน เช่น บัตรเครดิตหรือสินเชื่อส่วนบุคคล ดอกเบี้ยพวกนี้กินมากกว่าที่เงินก้อนจะหาได้เกือบทุกกรณี
2. เติมเงินสำรองฉุกเฉินจนครอบคลุมค่าใช้จ่ายหลายเดือน ถ้ายังไม่มี
3. กันส่วนเล็กไว้ทำบุญหรือทำสิ่งที่ระลึกถึงเจ้าของเดิม เช่นถวายสังฆทานหรือบูรณะของที่เหลือ
4. ที่เหลือแบ่งเป็นเป้าหมายระยะยาว เช่น เงินเกษียณ ค่าเล่าเรียน หรือเงินดาวน์
5. กันอีกส่วนไว้ให้ตัวเองใช้อย่างไม่รู้สึกผิด ไม่ต้องเป็นก้อนใหญ่

สัดส่วนของแต่ละข้อไม่มีสูตรตายตัว ขึ้นกับหนี้ ครอบครัว และเป้าหมายของแต่ละคน ถ้าไม่แน่ใจ ลองดูแนวทางการวางแผนเก็บเงินที่ วิธีเก็บเงินตามวันเกิด เป็นกรอบไอเดียที่เริ่มต้นง่าย

ความเชื่อเรื่องเงินมรดก: ที่ได้ยินกันบ่อย

คนเก่าแก่บางบ้านเชื่อว่าเงินที่ได้จากของเก่าตกทอดควรนำไปทำบุญหรือใช้กับสิ่งที่มีความหมาย ไม่ควรเอาไปใช้เที่ยวเล่นหรือพนัน นี่เป็นความเชื่อเชิงขนบที่ให้เหตุผลทางใจ ไม่ได้มีหลักฐานว่าใช้เงินแบบอื่นแล้วจะเกิดผลร้าย ทว่าเกณฑ์นี้ใช้เป็นแนวคิดได้ เพราะบังคับให้ตัวเองคิดเรื่องเป้าหมายก่อนใช้

อ่านเรื่องเงินก้อนที่ได้มาไม่ได้คาดหมายเพิ่มเติมที่ ความเชื่อเรื่องเงินลาภลอย ซึ่งแยกความเชื่อกับหลักการเงินแบบเดียวกัน

สรุป

ลำดับที่ปลอดภัยที่สุดคือพักเงินไว้ในบัญชีแยกสองสัปดาห์ ตรวจให้แน่ใจว่าทายาททุกคนรับรู้ ตรวจเรื่องภาษีและความเป็นโบราณวัตถุกับหน่วยงานรัฐ แล้วจึงจัดสรรตามลำดับหนี้ เงินสำรอง และเป้าหมาย ส่วนพิธีบอกกล่าวบรรพบุรุษควรทำแบบที่ครอบครัวสบายใจ เพราะเป็นประโยชน์ทางใจมากกว่าเรื่องเงิน