สีม่วงในความเชื่อไทย ทำไมบางคนถือเป็นสีเศร้า

ลองถามคนไทยสักห้าคนว่าสีม่วงให้ความรู้สึกอะไร คำตอบจะแตกเป็นสองฝั่งชัด ฝั่งหนึ่งนึกถึงงานศพและแม่หม้าย อีกฝั่งนึกถึงความหรูหรา ศิลปะ หรือสีโปรดของตัวเอง ทั้งสองมุมมีที่มาจริง และใช้อธิบายได้ว่าทำไมเสื้อสีม่วงตัวเดียวกันถึงได้รับคำชมจากเพื่อนและสายตาแปลก ๆ จากญาติผู้ใหญ่

ที่มาของสีม่วงเป็นสีไว้ทุกข์

ในธรรมเนียมไทย สีม่วงเกี่ยวข้องกับการไว้ทุกข์สองแบบ แบบแรกคือการไว้ทุกข์ระดับลดหลั่นจากเต็มระดับ ซึ่งแต่งสีดำหรือขาว ไปสู่ช่วงผ่อนลงที่ใช้สีอื่นปนมากขึ้น สีม่วงอยู่ในกลุ่มสีที่ใช้ช่วงหลังนี้ แบบที่สองคือธรรมเนียมที่หญิงหม้ายนิยมแต่งสีม่วงหรือสีเข้มเพื่อแสดงว่าอยู่ในช่วงสูญเสียคู่ชีวิต

ธรรมเนียมนี้เล่าต่อกันมาในสังคมไทย รายละเอียดแต่ละครอบครัวและแต่ละท้องถิ่นไม่เหมือนกัน และไม่ได้เป็นกฎหมาย ถ้าต้องการอ้างอิงเรื่องการแต่งกายไว้ทุกข์ในโอกาสทางการ ควรดูประกาศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในช่วงเวลานั้น

อีกด้านของสีม่วง

ตามคติโหราศาสตร์ไทย แต่ละวันในสัปดาห์มีสีประจำ และม่วงมักถูกจัดให้เป็นสีประจำวันเสาร์ ตำราบางเล่มใช้ม่วงปนดำหรือสีเข้มอื่นสำหรับวันนี้ ผู้ที่เกิดวันเสาร์และถือเรื่องสีจึงอาจสวมม่วงโดยไม่ได้รู้สึกเศร้าเลย

ในวัฒนธรรมจีน สีม่วงเกี่ยวกับอำนาจและความสูงส่ง วังหลวงที่ปักกิ่งเรียกว่า "พระราชวังต้องห้ามสีม่วง" และคำว่าม่วงสื่อถึงความดีลางมงคลในหลายวลี ส่วนตะวันตกใช้ม่วงเป็นสีของราชวงศ์มาตั้งแต่อดีต ด้วยเหตุผลหนึ่งคือสีย้อมม่วงโบราณหายากและราคาแพง

เรื่องที่สอดคล้องกันคือสีเดียวกันสื่อความหมายต่างกันตามวัฒนธรรมที่ผู้ดูใช้

ตารางเทียบโอกาสกับการใส่สีม่วง

โอกาส	ใส่สีม่วงได้ไหม	ข้อแนะนำ
ทำงานและไปเที่ยวทั่วไป	ได้	ไม่มีข้อห้าม
งานแต่งงานเพื่อนหรือญาติ	ได้ในหลายบ้าน	เลือกม่วงอ่อน ถามเจ้าภาพถ้ากังวล
งานมงคลของครอบครัวที่ถือธรรมเนียมเก่า	ควรระวัง	อย่าใช้เป็นสีหลักของชุดเจ้าภาพ
งานศพ	ถามเจ้าภาพก่อน	ขาวหรือดำปลอดภัยที่สุด
วันที่เกิดวันเสาร์และถือเรื่องสี	ได้	ตามคติสีประจำวัน

ความเชื่อกับความเป็นจริงของคนยุคนี้

คนรุ่นใหม่จำนวนมากไม่ผูกม่วงกับความเศร้าแล้ว ม่วงอยู่ในแฟชั่น ผลิตภัณฑ์ และสื่อบันเทิงในฐานะสีสดใส ถ้ามีคนในบ้านที่ถือเรื่องนี้ ก็ไม่ต้องทะเลาะ แค่เลือกสีอื่นในวันที่เจอเขา

ข้อที่ควรจำคือไม่มีหลักฐานว่าการใส่สีม่วงทำให้เกิดเรื่องร้ายหรือดี เป็นเรื่องของธรรมเนียมและความรู้สึกของคนรอบตัว ไม่ใช่กฎของโชคชะตา ถ้าอยากเลือกสีตามวันเกิด ดูวิธีได้ในสีมงคลตามวันเกิด หรือถ้าสนใจสีที่ตำราไทยเรียกว่ากาลกิณี ดูความหมายของสีกาลกิณี

เลือกม่วงอย่างไรให้เข้ากับโอกาส

ม่วงอ่อนอย่างลาเวนเดอร์ให้ความรู้สึกเบา เหมาะกับงานกลางวันและงานสังสรรค์ ม่วงเข้มอย่างม่วงมังคุดอยู่ใกล้ความขรึมกว่า จึงเหมาะกับงานทางการ แต่ใกล้ธรรมเนียมไว้ทุกข์มากกว่า จึงควรดูบริบทก่อน ส่วนม่วงที่ผสมชมพูหรือน้ำเงินมองไปทางสดใส

ถ้าไม่แน่ใจ ใช้สีม่วงเป็นสีรองในผ้าพันคอหรือกระเป๋า แล้วให้สีหลักของชุดเป็นกลาง เช่น ขาว เทา หรือกรมท่า อ่านวิธีใช้สีในชีวิตประจำวันเพิ่มเติมได้ในใช้สีมงคลในชีวิตประจำวัน และตรวจสีเฉพาะตัวด้วยเครื่องมือสีมงคล

ถ้าอยากให้บ้านมีสีม่วงแบบไม่ต้องใส่ตัว

ดอกไม้ใบสีม่วงเป็นทางเลือกที่ไม่ต้องกังวลเรื่องธรรมเนียมการแต่งกาย ไม้กระถางเล็กวางหน้าต่างได้ ส่วนไม้ยืนต้นดอกม่วงอย่างอินทนิลน้ำต้องมีพื้นที่ปลูกจริง เพราะโตเป็นต้นไม้ใหญ่ ไม่เหมาะกับบ้านแคบหรือใกล้สายไฟ รายการด้านล่างมีทั้งไม้กระถางดอกม่วงขนาดเล็กและต้นอินทนิลน้ำ ควรอ่านขนาดโตเต็มที่ในหน้าสินค้าก่อนเลือก

สรุป

ถ้าชอบสีม่วง ใส่ได้ในชีวิตประจำวันและงานสังสรรค์ แต่ก่อนไปงานมงคลหรืองานศพของครอบครัวที่ผู้ใหญ่ถือธรรมเนียมเก่า ให้ถามเจ้าภาพหนึ่งประโยคหรือเปลี่ยนเป็นสีกลาง เพราะคำถามนั้นถูกกว่าการต้องอธิบายหลังจากที่ผู้ใหญ่ขมวดคิ้วไปแล้ว