ไม้น้ำเลี้ยงในแจกัน เช่น พลูด่างและไผ่น้ำ ดูแลอย่างไรให้รากไม่เน่า

กิ่งพลูด่างที่ปักแจกันไว้ริมหน้าต่าง ผ่านไปสองสัปดาห์ รากขาวยื่นออกมาจนน่ารัก แต่เดือนต่อมา น้ำเริ่มเป็นสีเขียวขุ่น ปลายรากกลายเป็นสีน้ำตาล และใบล่างเหลืองหลุดร่วง ปัญหานี้เกิดกับคนปลูกไม้น้ำบ่อยมาก และแก้ได้ถ้ารู้ว่าแต่ละอย่างมาจากอะไร

เริ่มจากเลือกกิ่งที่เหมาะกับการลงน้ำ

กิ่งพลูด่างที่ตัดสดมีข้อ (node) ติดอยู่ที่ใต้ใบ นั่นคือจุดที่รากจะงอก ตัดให้เฉียงใต้ข้อประมาณหนึ่งนิ้ว เลือกกิ่งที่ลำต้นอวบ ไม่มีจุดดำ ใบเขียวสดไม่เหี่ยว

ไผ่น้ำ หรือที่ร้านต้นไม้เรียกไผ่น้ำนำโชค (lucky bamboo) ไม่ใช่ไผ่จริง ชื่อทางพฤกษศาสตร์คือ Dracaena sanderiana ขายเป็นลำเขียวตั้ง บางร้านดัดเป็นเกลียว ลำที่ดีต้องแข็ง สีเขียวสม่ำเสมอ ถ้าโคนมีรอยเหลืองหรือนิ่มกดยุบ เลี่ยงได้เลย

ส่วนซินโกเนียมหรือไม้ฟอกอากาศใบรูปหัวลูกศร ก็เลี้ยงในน้ำได้ในแบบเดียวกัน ราคาต่อกิ่งไม่สูง ซื้อสามถึงห้ากิ่งเผื่อตายจะอุ่นใจกว่า

แจกันแบบไหนช่วยให้รากอยู่รอด

แจกันแก้วใสเห็นรากสวย แต่ข้อเสียคือแสงทะลุถึงน้ำ ทำให้สาหร่ายโตเร็ว วิธีง่ายคือเลือกแจกันแก้วขุ่นหรือสีชา หรือหุ้มแจกันบางส่วนด้วยกระดาษหนาสีเข้ม รากไม่ต้องการแสง

ปากแจกันควรกว้างพอให้มือสอดล้างได้ ถ้าปากแคบมากแล้วลำต้นใหญ่ รากจะเบียดและเน่าง่าย นอกจากนี้ลำต้นควรจุ่มน้ำแค่ส่วนข้อกับราก ไม่ควรให้ใบจมน้ำ เพราะใบที่แช่จะเปื่อยก่อนแล้วทำให้น้ำเน่า

ระดับน้ำที่ดีคือท่วมราก 3 ถึง 5 เซนติเมตร ไม่ต้องท่วมจนเต็มแจกัน เพราะรากต้องการอากาศด้วย ยิ่งแช่ลึกยิ่งขาดออกซิเจน

ตารางดูแลประจำสัปดาห์

ช่วงเวลา	สิ่งที่ทำ
ทุก 5 ถึง 7 วัน	เทน้ำเก่าทิ้ง ล้างแจกัน เติมน้ำใหม่
ทุก 2 สัปดาห์	ล้างรากเบาๆ ใต้ก๊อกน้ำเบา ตัดส่วนเหลืองหรือเละ
ทุกเดือน	ใส่ปุ๋ยน้ำเจือจางมาก 1 ใน 4 ของอัตราบนฉลาก
เมื่อใบเหลือง	เช็กว่าแสงเยอะเกินหรือน้อยเกินไป

สำหรับปุ๋ยน้ำ เลือกชนิดเจือจางสำหรับไม้ใบหรือปุ๋ยสำหรับไม้น้ำ ตามฉลาก ผสมน้ำมากกว่าปกติ เพราะน้ำในแจกันไม่มีดินช่วยดูดซับ ถ้าเข้มเกินรากจะไหม้ ข้อนี้คนมักพลาดเพราะคิดว่ายิ่งใส่ยิ่งงาม

ปุ๋ยที่ขายเพื่อตู้ปลาหรือพืชน้ำในตู้ มีสูตรแตกต่างจากไม้ใบทั่วไป ถ้าไม่แน่ใจ ควรอ่านฉลากและเลือกที่ระบุว่าใช้กับไม้ประดับ

แสงและตำแหน่งวาง

พลูด่างทนแสงน้อยได้ดี แต่ความด่างจะซีดถ้าอยู่มุมมืดนาน ที่ดีที่สุดคือใกล้หน้าต่างที่โดนแสงอ่อนทางอ้อม ไม่ควรโดนแดดตรงช่วงบ่าย เพราะแจกันร้อน น้ำอุ่น เกิดเมือกเร็ว

ไผ่น้ำไม่ชอบแสงจัด ใบจะเหลืองซีดและปลายไหม้ ห้องแอร์ที่เปิดตลอดก็อาจทำให้ใบแห้ง ถ้าวางใกล้ช่องลมเย็นโดยตรง ให้ขยับออกสักหนึ่งช่วงแขน

ตามความเชื่อไทยและจีน ต้นไม้ใบเขียวในบ้านถือเป็นความเจริญ บางสายนิยมวางพลูด่างบริเวณทิศตะวันออกเฉียงใต้ตามตำราจีน ซึ่งเป็นความเชื่อเรื่องฮวงจุ้ย ส่วนพืชชนิดเดียวกันนี้ในตำราไทยแต่ละพื้นที่มีวิธีเรียกและความหมายต่างกัน อ่านต่อได้ที่ ความหมายของพลูด่าง และ ไม้มงคลสำหรับบ้าน

อาการที่ควรรีบแก้

รากสีน้ำตาลเละและมีกลิ่นเหม็น แปลว่าเน่า ให้ตัดส่วนเสียออกด้วยกรรไกรสะอาดจนเหลือเนื้อสีขาวหรือเขียวอ่อน แล้วย้ายไปน้ำใหม่ทันที

ใบเหลืองทั้งต้นอาจเกิดจากแสงน้อยหรือขาดธาตุ ส่วนใบเหลืองเฉพาะใบล่างมักเป็นธรรมชาติ ตัดทิ้งได้

น้ำขุ่นเร็วภายใน 2 ถึง 3 วัน แปลว่ามีสาร หรือใบแช่น้ำ หรือมีเศษอินทรีย์ ตรวจแจกันอีกครั้ง

ไผ่น้ำที่ลำเหลืองจากโคนขึ้นมาแก้ยากมาก ควรตัดลำที่ยังเขียวไปตั้งใหม่ แล้วทิ้งส่วนที่เหลือ

ถ้าเป็นกิ่งที่ซื้อมาใหม่

กิ่งพลูด่างสดที่ขายตามร้านออนไลน์ ซื้อเป็นกำมักถูกกว่าซื้อเดี่ยว เหมาะกับคนที่อยากลองหลายแจกัน ควรอ่านข้อมูลว่ากิ่งยาวเท่าไร มีข้อกี่ข้อ และร้านรับเคลมถ้าเหี่ยวระหว่างขนส่งหรือไม่ ข้อสำคัญคือกิ่งที่เดินทางหลายวันจะเหี่ยวเล็กน้อย แช่น้ำสะอาดทันทีที่ได้รับ

ตัวอย่างที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อนี้คือกิ่งพลูด่างสีเขียวและสีทองที่ขายเป็นกิ่ง เหมาะสำหรับเริ่มต้นเลี้ยงในแจกัน ข้อดีคือราคาต่อกิ่งต่ำ ข้อควรระวังคือขนาดและจำนวนข้อต่อกิ่งแต่ละร้านไม่เท่ากัน

สรุป

ถ้าจะให้ไม้น้ำอยู่นาน ให้ผูกนิสัยเดียว คือเปลี่ยนน้ำทุกสัปดาห์ในวันเดิม เช่น เช้าวันอาทิตย์ แล้วมองรากทุกครั้ง รากขาวแปลว่าปกติ รากน้ำตาลเละแปลว่าต้องตัด ส่วนเรื่องโชคลาภเก็บไว้เป็นความชอบส่วนตัวของบ้านได้ แต่ไม่ต้องพึ่งมันในการตัดสินใจเรื่องการดูแลต้น