จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ควรเลือกวันไหนหลังจดบริษัท

เจ้าของกิจการเล็กรายหนึ่งได้ใบรับรองบริษัทมาแล้ว ปรึกษาผู้ใหญ่ในครอบครัวเรื่องวัน และได้คำแนะนำว่า "รอเดือนหน้าค่อยไปจด VAT จะดีกว่า" แต่ในเดือนนั้นเองมีลูกค้าสองรายต้องการใบกำกับภาษี และธุรกิจเริ่มมีรายได้เกินกว่าที่คิดไว้ คำถามที่ตามมาคือรอวันดีต่อได้หรือไม่

คำตอบขึ้นกับว่ากิจการอยู่ในสถานะบังคับหรือสมัครใจ และบทนี้ช่วยแยกประเด็นที่ตัดสินใจเองได้ออกจากประเด็นที่กฎหมายกำหนดไว้แล้ว

สองหน่วยงาน สองวันคนละเรื่อง

การจดบริษัททำที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ได้ผลเป็นการเกิดขึ้นของนิติบุคคล ส่วนการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มทำที่กรมสรรพากร ได้ผลเป็นสถานะผู้ประกอบการจดทะเบียน ซึ่งมีหน้าที่ออกใบกำกับภาษีและยื่นแบบรายเดือน

ธรรมเนียมการดูฤกษ์ของไทยมักผูกกับวันจดบริษัท เพราะถือเป็นวันเกิดของกิจการ ส่วนวันจด VAT ผู้ใหญ่บางท่านก็ให้เลือกวันเช่นกัน บางบ้านไม่ถือ ความต่างของวัน 2 วันนี้อธิบายไว้ในเรื่อง วันจดบริษัทกับวันจดทะเบียนธุรกิจต่างกันอย่างไร

เมื่อไรเลือกวันได้ เมื่อไรเลือกไม่ได้

กฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่มกำหนดเกณฑ์รายได้ต่อปีที่ทำให้ผู้ประกอบการต้องจดทะเบียน และกำหนดระยะเวลาให้ไปยื่นหลังเข้าเกณฑ์ รายละเอียดตัวเลขและเงื่อนไขอาจปรับตามประกาศ จึงควรตรวจกับกรมสรรพากรก่อนตัดสินใจทุกครั้ง

สถานการณ์	เลือกวันได้ไหม	แนวทาง
เข้าเกณฑ์บังคับแล้ว	เลือกได้เฉพาะในกรอบเวลาของกฎหมาย	เลือกวันทำการที่ดีที่สุดภายในกรอบ
ยังไม่เข้าเกณฑ์ แต่อยากจดสมัครใจ	เลือกได้อิสระ	เลือกตามฤกษ์หรือความสะดวก
ยังไม่แน่ใจว่าเข้าเกณฑ์	ยังไม่ควรเลือก	ปรึกษาสรรพากรหรือนักบัญชีก่อน

ข้อที่คนมักข้ามคือ การรอฤกษ์จนพ้นกรอบเวลาไม่ได้ทำให้เรื่องดีขึ้น เพราะผลกระทบทางกฎหมายนั้นเกิดจริง ส่วนผลของฤกษ์เป็นเรื่องความเชื่อ

ลำดับเลือกวันแบบเป็นระบบ

1. ตรวจสถานะของกิจการกับกรมสรรพากรหรือนักบัญชี ว่าอยู่ในสถานะบังคับหรือสมัครใจ
2. ถ้าบังคับ ให้นับวันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของกรอบเวลาที่กฎหมายเปิดให้
3. ดูปฏิทินวันทำการของสำนักงานสรรพากร เพราะวันหยุดราชการและวันสิ้นเดือนอาจคิวยาว
4. นำวันที่ว่างทั้งหมดไปปรึกษาผู้ใหญ่ที่ครอบครัวนับถือ ถ้าถือเรื่องฤกษ์ ให้ขอตัวเลือกหลายวัน ไม่ใช่วันเดียว
5. เตรียมเอกสารให้ครบก่อนวันนัด จะได้ไม่ต้องเลื่อนเพราะเอกสารขาด

ข้อ 4 สำคัญที่สุด เพราะวันฤกษ์ที่ผู้รู้ให้มาวันเดียวอาจชนวันหยุด การขอสองถึงสามวันสำรองจะแก้ปัญหานี้ได้

ใช้ฤกษ์จดบริษัทกับ VAT พร้อมกันได้หรือไม่

ในทางปฏิบัติ บริษัทต้องได้รับการจดทะเบียนสำเร็จก่อน จึงจะมีข้อมูลนิติบุคคลไปยื่นต่อกรมสรรพากร ทำให้สองขั้นตอนมักห่างกันอย่างน้อยหนึ่งถึงสองวันทำการ บางคนเลือกฤกษ์ที่ครอบคลุมช่วงหลายวัน ซึ่งเข้ากับกระบวนการจริงมากกว่า

เรื่องวันจดบริษัทโดยตรงมีเล่าละเอียดแล้วใน ขั้นตอนจดบริษัทและการเลือกวัน และ วันเปิดบริษัทที่เหมาะ

เมื่อจดแล้ว สิ่งที่ต้องเตรียมต่อ

หลังจดทะเบียน VAT ผู้ประกอบการต้องบันทึกรายรับรายจ่ายและเก็บเอกสารใบกำกับภาษี ธุรกิจเล็กหลายแห่งเริ่มจากสมุดบัญชีก่อนขยับไปใช้โปรแกรม สมุดบัญชีปกแข็งแบบแพ็คหกเล่มด้านล่างเหมาะกับกิจการที่ยังทำบัญชีมือและต้องแยกเล่มตามประเภทรายการ ส่วนสมุดรายรับรายจ่ายขนาด A5 เหมาะสำหรับจดสรุปรายวันหรือรายสัปดาห์ ข้อจำกัดคือไม่ใช่รูปแบบบัญชีตามที่กฎหมายกำหนดทุกกรณี จึงควรให้นักบัญชีตรวจรูปแบบก่อนใช้จริง

ความเชื่อเรื่องเลขที่ผู้เสียภาษีเป็นอีกเรื่องที่คนสนใจหลังจดแล้ว ซึ่งเป็นเลขที่ทางราชการออกให้ ผู้ประกอบการเลือกเองไม่ได้ อ่านต่อได้ที่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของธุรกิจกับความเชื่อ

ความเชื่อกับข้อเท็จจริง

ความเชื่อไทยและจีนบอกว่าวันเริ่มต้นเอกสารสำคัญมีผลต่อกิจการ ในทางข้อเท็จจริง ไม่มีหลักฐานว่าวันจดมีผลต่อกำไรขาดทุน สิ่งที่มีผลชัดเจนคือการเตรียมเอกสาร การบันทึกบัญชี และการยื่นแบบตรงเวลา

ถ้าครอบครัวหรือหุ้นส่วนสบายใจที่ได้จดตามฤกษ์ ก็ถือว่าเป็นประโยชน์ทางใจ ตราบใดที่ไม่ขัดกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด และไม่ต้องจ่ายเพิ่มมากเกินไปกับเรื่องฤกษ์

สรุป

ตัดสินใจเป็นสองขั้น ขั้นแรกถามกรมสรรพากรหรือนักบัญชีว่ากิจการต้องจดตอนนี้หรือเลือกได้ ขั้นที่สองถ้าเลือกได้จึงขอวันฤกษ์สองถึงสามวันมาเทียบกับวันทำการจริง ถ้าถึงกำหนดบังคับแล้ว ให้ตามกรอบเวลาของกฎหมายก่อนฤกษ์เสมอ เพราะฤกษ์เลื่อนได้ แต่กำหนดเวลาของกฎหมายเลื่อนไม่ได้