ฤกษ์เซ็นสัญญาสำหรับการเซ็นเอกสารออนไลน์ผ่านลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ นับเวลาฤกษ์ยังไงเมื่อคู่สัญญาอยู่คนละเขตเวลา

ธุรกิจที่ทำงานกับคู่ค้าต่างประเทศทุกวันนี้แทบไม่ต้องนัดเจอกันเพื่อเซ็นสัญญาแบบเดิมอีกแล้ว ใช้ระบบลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์กดยืนยันได้จากคนละซีกโลก แต่พอฝ่ายไทยที่ยังถือเรื่องฤกษ์เซ็นสัญญาอยู่ต้องทำงานกับคู่สัญญาที่อยู่คนละเขตเวลา คำถามที่ตามมาคือฤกษ์ที่ดูไว้จะนับตามเวลาประเทศไหนกันแน่ เพราะเวลาฤกษ์ในกรุงเทพฯ อาจไม่ตรงกับเวลาฤกษ์ในเขตเวลาของอีกฝ่ายเลย

บทความนี้จะอธิบายหลักการที่ใช้ได้จริงในทางปฏิบัติ พร้อมแตะประเด็นกฎหมายพื้นฐานที่ควรรู้เกี่ยวกับลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ในไทย

เซ็นสัญญาออนไลน์คนละเขตเวลา ฤกษ์นับจากนาฬิกาไหน

หลักปฏิบัติที่ใช้กันมากที่สุดคือนับฤกษ์ตามเขตเวลาของฝ่ายที่ถือเป็นเจ้าของสัญญาหลัก ซึ่งมักหมายถึงฝ่ายที่เป็นผู้ร่างสัญญาหรือฝ่ายที่ริเริ่มข้อตกลง เพราะเป็นฝ่ายที่ให้ความสำคัญกับฤกษ์เป็นพิเศษ ส่วนอีกฝ่ายเพียงกดยืนยันตามเวลาที่สะดวกของตนโดยไม่จำเป็นต้องนับฤกษ์ซ้ำในเขตเวลาของตัวเอง

เหตุผลที่ไม่แนะนำให้พยายามหาช่วงเวลาที่ตรงฤกษ์ดีพร้อมกันในทุกเขตเวลา เพราะในทางปฏิบัติแทบเป็นไปไม่ได้ที่ช่วงเวลามงคลตามปฏิทินไทยจะตรงกับช่วงเวลาทำงานปกติของอีกประเทศพร้อมกันทุกครั้ง การยึดติดกับเงื่อนไขนี้อาจทำให้กระบวนการเซ็นสัญญาล่าช้าโดยไม่จำเป็น

กฎหมายไทยว่าด้วยลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องรู้ก่อน

ประเทศไทยมีกฎหมายว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่รองรับการใช้ลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์สำหรับสัญญาหลายประเภท ทำให้สัญญาที่เซ็นผ่านระบบดิจิทัลมีผลผูกพันทางกฎหมายได้เช่นเดียวกับการเซ็นบนกระดาษ แต่เงื่อนไขที่ทำให้ลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์มีผลสมบูรณ์อาจแตกต่างกันไปตามประเภทเอกสารและระดับความน่าเชื่อถือของระบบที่ใช้

รายละเอียดเชิงเทคนิคเหล่านี้เปลี่ยนแปลงได้ตามการปรับปรุงกฎหมายและมาตรฐานทางเทคนิค จึงควรตรวจสอบกับที่ปรึกษากฎหมายหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรงสำหรับสัญญาที่มีมูลค่าสูงหรือมีความซับซ้อน ไม่ควรอนุมานเอาเองจากกรณีทั่วไป

ตัวเลือกการนับเวลาฤกษ์เมื่อคู่สัญญาอยู่คนละประเทศ

นอกจากการยึดเขตเวลาของฝ่ายเจ้าของสัญญาหลักแล้ว ยังมีแนวทางอื่นที่บางธุรกิจเลือกใช้ เช่น การนับฤกษ์จากเวลาที่ฝ่ายไทยกดยืนยันลงนามในระบบ โดยไม่สนใจว่าอีกฝ่ายจะกดยืนยันในเขตเวลาใด เพราะถือว่าความตั้งใจและพิธีกรรมทางความเชื่อเกิดขึ้นที่ฝั่งของตัวเองเป็นหลัก อ่านหลักการฤกษ์เซ็นสัญญาพื้นฐานเพิ่มเติมได้ในฤกษ์เซ็นสัญญาทางธุรกิจ

อีกแนวทางหนึ่งคือเลือกฤกษ์จากเวลามาตรฐานสากล (UTC) เป็นจุดอ้างอิงกลาง แล้วแปลงเป็นเวลาท้องถิ่นของทั้งสองฝ่ายเพื่อความโปร่งใส วิธีนี้เหมาะกับธุรกิจที่ต้องทำสัญญาลักษณะนี้บ่อยและต้องการมาตรฐานที่ใช้ซ้ำได้ ไม่ต้องมาถกเถียงเรื่องเขตเวลาใหม่ทุกครั้ง

ทางปฏิบัติที่ใช้ได้จริงในการเซ็นสัญญาข้ามเขตเวลา

สิ่งที่สำคัญกว่าการหาสูตรตายตัวคือการตกลงกันล่วงหน้าระหว่างสองฝ่ายว่าจะยึดหลักการนับเวลาแบบไหน แล้วบันทึกไว้เป็นความเข้าใจร่วมกันก่อนเริ่มกระบวนการเซ็นจริง เพื่อไม่ให้เกิดความสับสนหรือข้อโต้แย้งภายหลังว่าสัญญามีผลตั้งแต่เวลาใดกันแน่ อ่านตัวอย่างการวางฤกษ์สำหรับสัญญาประเภทอื่นที่มีเงื่อนไขเวลาเฉพาะเพิ่มเติมได้ในฤกษ์เซ็นสัญญาเช่า และฤกษ์เซ็นสัญญากู้ยืม

ถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้ถือเรื่องฤกษ์เลย การสื่อสารให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นว่าอีกฝ่ายให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ก็ช่วยให้การประสานงานราบรื่นขึ้น โดยไม่ต้องอธิบายซ้ำหลายรอบระหว่างกระบวนการ

ข้อควรระวัง

• อย่าเลื่อนกำหนดเซ็นสัญญาสำคัญออกไปนานเกินไปเพียงเพื่อรอช่วงเวลาที่ตรงฤกษ์ในทุกเขตเวลาพร้อมกัน เพราะอาจกระทบเงื่อนไขทางธุรกิจอื่นที่มีกำหนดเวลาชัดเจน
• อย่าลืมตรวจสอบว่าระบบลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้ได้มาตรฐานตามที่กฎหมายรองรับ ไม่ใช่ทุกระบบจะมีผลทางกฎหมายเท่ากัน
• อย่าตกลงเรื่องเขตเวลาฤกษ์ปากเปล่าเพียงอย่างเดียว ควรมีบันทึกความเข้าใจที่ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรถ้าเป็นสัญญาที่มีมูลค่าสูง

สรุป

การเซ็นสัญญาออนไลน์ข้ามเขตเวลาไม่จำเป็นต้องหาช่วงเวลาที่ตรงฤกษ์ดีพร้อมกันในทุกประเทศซึ่งมักทำไม่ได้จริง ทางที่ใช้ได้ผลคือตกลงล่วงหน้าว่าจะยึดเขตเวลาของฝ่ายใดเป็นเกณฑ์ แล้วสื่อสารให้ชัดเจนกับคู่สัญญาตั้งแต่ต้น ส่วนเรื่องผลทางกฎหมายของลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ก็ควรตรวจสอบกับหน่วยงานหรือที่ปรึกษากฎหมายให้แน่ใจ เพราะเป็นรายละเอียดที่เปลี่ยนแปลงได้ตามกฎหมายและมาตรฐานทางเทคนิคที่ปรับปรุงอยู่เสมอ